Công trình 20 tỷ USD này chính là Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Akkuyu là dự án nhà máy điện hạt nhân đầu tiên trên thế giới được thực hiện theo mô hình Xây dựng-Sở hữu-Vận hành của Tập đoàn Nhà nước Rosatom (Nga).
Hình ảnh Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu với 4 tổ máy phát điện tổng công suất 4.800 MW. Ảnh: Dự án Akkuyu
Vào ngày 12/5/2010, chính phủ Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đã ký kết thỏa thuận "Về hợp tác trong xây dựng và vận hành Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu tại Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ".
Theo thỏa thuận này, Rosatom xây dựng một nhà máy điện hạt nhân tại Thổ Nhĩ Kỳ với 4 lò phản ứng VVER-1200 thế hệ III+, tổng công suất 4.800 MW. Thỏa thuận cho biết, Rosatom cam kết thiết kế, xây dựng, bảo trì, vận hành và tháo dỡ Nhà máy Akkuyu.
Dự kiến, trước 12/2026, Tổ máy số 1 của Akkuyu sẽ chính thức hoạt động.
Akkuyu là nhà máy điện hạt nhân an toàn bậc nhất hành tinh
Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu được xây dựng theo thiết kế thế hệ III+ hiện đại nhất và là một trong những nhà máy điện hạt nhân an toàn nhất thế giới.
Nhà máy tuân thủ tất cả các luật, quy tắc và quy định hiện hành của Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ, Liên bang Nga và các tổ chức quốc tế như Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Nhóm Tư vấn An toàn Hạt nhân Quốc tế và các yêu cầu của Liên minh Châu Âu.
Lò VVER-1200 thế hệ III+ được trang bị "tận răng" những hệ thống cực kỳ an toàn. Ảnh: Dự án Akkuyu
Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu nằm trong khu vực an toàn về động đất, trên bờ biển Địa Trung Hải của tỉnh Mersin ở phía đông nam Thổ Nhĩ Kỳ. Từ giai đoạn xây dựng trở đi, các vấn đề an toàn và môi trường luôn được đặt lên hàng đầu trong suốt vòng đời của Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu.
Từ mọi biến cố khách quan đến chủ quan đều khó có thể làm khó công trình 20 tỷ USD do Nga xây dựng trên đất Thổ Nhĩ Kỳ. Đây là minh chứng:
01. Biến cố khách quan
Tổ hợp công trình Akkuyu được thiết kế để chịu được các điều kiện khắc nghiệt, có thể xảy ra với tần suất cực kỳ hiếm gặp - mỗi 10.000 năm một lần:
Động đất có cường độ lên đến 9. Lốc xoáy và bão với vận tốc lên đến 60 mét/giây. Lượng mưa lên đến 314 mm mỗi ngày.
Sóng thần và sóng cao tới 10 mét. Chịu được cú va chạm của máy bay 20 tấn di chuyển với tốc độ 200 mét/giây.
Thông tin từ Dự án Akkuyu.
02. Biến cố chủ quan
Khi sập điện hoặc gặp sự cố, tập hợp các hệ thống an toàn thụ động của nhà máy vẫn được đảm bảo nhờ loạt thiết kế/công nghệ cực kỳ tân tiến từ người Nga.
Nhờ hệ thống an toàn thụ động này, nhà máy có thể hoạt động an toàn ít nhất 72 giờ mà không cần sự can thiệp của người vận hành, bao gồm cả hoạt động trong trường hợp mất điện hoàn toàn. Cụ thể, hệ thống gồm những gì:
Thiết bị hứng vùng hoạt (core catcher): Đây là một trong những yếu tố quan trọng nhất của hệ thống an toàn thụ động - lớp bảo vệ cuối cùng ngăn vật liệu phóng xạ tan chảy xuyên qua đáy lò trong tình huống sự cố nghiêm trọng nhất.
Thiết bị hứng vùng hoạt (core catcher) còn gọi là Bẫy vùng hoạt này nặng 144 tấn. Ảnh: Dự án Akkuyu
Thiết bị này là một thùng thép nặng 144 tấn, cao 6,14 mét và đường kính 5,83 mét, có chức năng giữ lại các mảnh vỡ của lõi nóng chảy một cách đáng tin cậy trong trường hợp khẩn cấp, ngăn chúng thoát ra ngoài phạm vi chứa của tòa nhà lò phản ứng.
Hệ thống điều khiển khẩn cấp. Ảnh: Dự án Akkuyu
Hệ thống làm mát lõi khẩn cấp: Được thiết kế để làm mát lõi bằng một lượng nước lớn hơn nhiều lần so với thể tích của lò phản ứng. Giống như hệ thống điều khiển và bảo vệ lò phản ứng, nó sẽ hoạt động trong 72 giờ ngay cả khi hoàn toàn không có điện.
Hệ thống làm mát lõi khẩn cấp của lò hạt nhân. Ảnh: Dự án Akkuyu
Hệ thống vỏ bọc kín: Hệ thống này được thiết kế để ngăn chặn, trong các tình huống bất thường, sự phát tán của các chất phóng xạ và bức xạ ion hóa ra ngoài khu vực cách ly sự cố, cũng như để bảo vệ các hệ thống mà sự hỏng hóc của chúng có thể dẫn đến sự phát tán các chất phóng xạ khỏi các mối nguy hiểm bên ngoài.
Hệ thống vỏ bọc kín của Akkuyu. Ảnh: Dự án Akkuyu
Các sợi thép cường độ cao của hệ thống ứng suất trước cho vỏ bọc, được bao bọc bên trong các ống dẫn đặc biệt, giúp tăng thêm sức chịu lực cho vỏ bọc. Việc kéo căng các sợi thép tạo ra lực nén, giúp bù đắp tải trọng trong trường hợp áp suất tác động lên vỏ bọc tăng đột ngột.
Hệ thống tản nhiệt thụ động: Đảm bảo loại bỏ nhiệt dư từ lõi lò phản ứng thông qua mạch thứ cấp.
Hệ thống loại bỏ hydro khẩn cấp tại khu vực xảy ra tai nạn: Hệ thống này thực hiện các chức năng nhằm ngăn chặn sự hình thành hỗn hợp hydro dễ cháy nổ trong khu vực xảy ra tai nạn, kể cả những tai nạn nghiêm trọng.
Hệ thống bảo vệ quá áp: Hệ thống bảo vệ quá áp mạch sơ cấp được thiết kế để bảo vệ thiết bị và đường ống của nhà máy điện hạt nhân khỏi sự gia tăng áp suất chất làm mát không thể chấp nhận được trong các sự cố thông qua hoạt động của van an toàn điều khiển bằng khí nén, qua đó hơi nước từ bộ bù áp được xả vào bể sủi bọt.