Tham gia đấu giá đất rồi bỏ cọc có thể bị 'cấm cửa' tới 10 năm

VARS nhận định, trong thời gian qua, không ít phiên đấu giá đất đã trở thành công cụ để một số nhóm đầu cơ thao túng, trục lợi thay vì phát huy mục tiêu phân bổ đất đai công bằng, hiệu quả. Nhiều nhà đầu tư tham gia không nhằm mục đích sử dụng thực tế mà chỉ để đẩy giá, bỏ giá ảo hoặc thông đồng dìm giá, tạo chênh lệch để hưởng lợi.

Một số trường hợp còn đẩy giá lên rất cao nhằm tạo mặt bằng giá ảo cho các dự án khác, nhưng sau đó lại bỏ cọc, khiến đất bị bỏ hoang, gây thất thu ngân sách và rối loạn thị trường. Đây là biểu hiện rõ ràng của việc lợi dụng kẽ hở pháp lý và thiếu chế tài đủ mạnh trong quản lý đấu giá đất hiện nay.

Do đó, VARS đề xuất một số giải pháp để khắc phục tình trạng bất cập trong hoạt động đấu giá đất . VARS cho rằng cần tăng chế tài xử lý vi phạm trong đấu giá đất , để tạo răn đe thực chất.

Cụ thể, Viện Nghiên cứu Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE) kiến nghị tăng chế tài xử lý, cấm tham gia đấu giá 2-10 năm hoặc vĩnh viễn với hành vi thao túng, bỏ cọc, đồng thời xem xét xử lý hình sự nếu có dấu hiệu trục lợi có tổ chức.

Đồng thời, siết chặt điều kiện tham gia đấu giá, yêu cầu người dự phải chứng minh năng lực tài chính, mục đích sử dụng rõ ràng và có bảo lãnh ngân hàng. Tỷ lệ đặt cọc nên nâng lên 20-30% giá trị khu đất để tăng tính ràng buộc.

Ngoài việc tịch thu tiền đặt cọc, cần áp dụng thêm biện pháp xử phạt hành chính và buộc người vi phạm phải chịu toàn bộ chi phí tổ chức cuộc đấu giá. Trường hợp xác định có dấu hiệu thao túng hoặc trục lợi mang tính hệ thống, cần chuyển cơ quan chức năng xem xét xử lý hình sự.

Đồng thời, cần có quy định cụ thể các loại hành vi lợi dụng và thao túng để nhận biết trước khi chuyển qua xử lý hình sự. Ngoài ra, cần quy định rõ thời hạn đưa đất vào sử dụng và thời gian tối thiểu không được chuyển nhượng, nhằm tránh tình trạng đầu cơ thứ cấp.

Bên cạnh đó, cần hoàn thiện dữ liệu và quy định quản lý, kết nối với hệ thống định danh điện tử (VNeID) để ngăn “người ảo”, kiểm soát dòng vốn đầu cơ, đồng thời yêu cầu đất trúng đấu giá phải được đưa vào sử dụng đúng tiến độ, không sang nhượng sớm.

Mới đây, Hiệp hội bất động sản TP.HCM (HoREA) cũng đề xuất thêm mức phạt đối với người bỏ cọc hoặc vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền trúng đấu giá.

Theo đó, người bỏ cọc hoặc vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền trúng đấu giá ngoài việc phải bồi thường thiệt hại bao gồm chi phí tổ chức đấu giá, giá dịch vụ đấu giá tài sản và các chi phí liên quan khác, sẽ bị mất khoản tiền cọc và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp theo quy định của Chính phủ.

Lý giải về đề xuất nâng thêm mức xử phạt này, HoREA cho rằng, chi phí tổ chức đấu giá và giá dịch vụ đấu giá tài sản có giá trị rất thấp.

Trong thực tế, nhiều nhà đầu tư đã chấp nhận bỏ chi phí nhỏ để tạo sóng thị trường hoặc kéo dài thời gian nghiên cứu, sau đó rút lui mà không chịu thiệt đáng kể.

Do vậy, hiệp hội đề nghị bổ sung quy định người trúng đấu giá quyền sử dụng đất bỏ cọc hoặc vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền trúng đấu giá sẽ bị mất khoản tiền cọc và bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp theo quy định của Chính phủ để tăng tính răn đe, phòng ngừa người tham gia đấu giá có ý đồ trục lợi bất chính.