Từ thương vụ chào bán vốn của Điện Máy Xanh, Novaland đến động thái mua cổ phiếu của cổ đông nội bộ và người có liên quan tại Hòa Phát, CMC, KIDO..., những diễn biến tưởng chừng không liên quan lại đang cùng phản ánh một vấn đề nan giải trên thị trường chứng khoán , đó là “thiếu tiền”.
Hàng loạt thương vụ chào bán vốn, mua cổ phiếu còn dang dở
Năm 2026, thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của hoạt động huy động vốn cổ phần. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp lại gặp khó trong việc tìm kiếm nhà đầu tư, ngay cả với những thương vụ có quy mô lớn.

Đáng chú ý, CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX) dự kiến chào bán hơn 179,5 triệu cổ phiếu với giá 80.000 đồng/cổ phiếu , kỳ vọng thu về khoảng 14.400 tỷ đồng. Kết quả, doanh nghiệp chỉ phân phối được 166,4 triệu cổ phiếu , tương đương 93% kế hoạch, thu về hơn 13.315 tỷ đồng.
Trong khi đó, Novaland (NVL) cũng chưa thể hoàn tất thương vụ chào bán gần 800,7 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, dự kiến huy động hơn 8.000 tỷ đồng. Sau 2 lần gia hạn, thời gian nộp tiền đã lùi đến cuối tháng 12.
Tại Tổng Công ty Xây dựng số 1 (CC1), kế hoạch phát hành riêng lẻ 100 triệu cổ phiếu cũng chỉ phân phối được 76,75 triệu đơn vị, phần còn lại phải hủy bỏ. Tập đoàn Yeah1 (YEG) thậm chí chỉ bán được 68% lượng cổ phiếu dự kiến phát hành.
Đáng chú ý hơn là trường hợp Royal Invest (RYG). Sau khi không phân phối hết cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, doanh nghiệp tiếp tục chào bán hơn 5,5 triệu cổ phiếu dư cho hai nhà đầu tư cá nhân nhưng cả hai đều không thanh toán tiền mua.
Không chỉ doanh nghiệp gặp khó trong việc bán cổ phiếu , ngay cả những giao dịch mua vào của người nội bộ và người có liên quan cũng ghi nhận tình trạng đăng ký nhiều nhưng thực hiện không đáng kể.
Tại Hòa Phát (HPG), ông Trần Vũ Minh, con trai Chủ tịch Trần Đình Long, trong đợt giao dịch gần nhất chỉ mua được 10 triệu trong tổng số 50 triệu cổ phiếu đăng ký, tương đương 20%. Trước đó, ông cũng từng không thực hiện hết một kế hoạch mua 50 triệu cổ phiếu khác.
Tương tự, ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch HĐQT CMC (CMG), chỉ mua được 219.800 trong tổng số 1 triệu cổ phiếu đăng ký, tương đương khoảng 22%. Bà Vương Bửu Linh, Thành viên HĐQT KIDO (KDC), qua hai đợt giao dịch cũng chỉ mua được khoảng 1 triệu trong tổng số 3,5 triệu cổ phiếu đăng ký.
Ở một diễn biến khác, một số lãnh đạo vẫn thực hiện phần lớn kế hoạch mua vào như ông Danny Le, Tổng Giám đốc Masan (MSN), với hơn 4 triệu trong 5 triệu cổ phiếu đăng ký.
Dù mỗi thương vụ có nguyên nhân riêng, trong đó nhiều trường hợp được giải thích do diễn biến thị trường không thuận lợi hoặc giá cổ phiếu không như kỳ vọng, việc các kế hoạch mua bán liên tiếp không đạt mục tiêu đang phản ánh một thực trạng: Nhu cầu huy động vốn của doanh nghiệp rất lớn, nhưng sức cầu sẵn sàng bỏ tiền mua cổ phiếu trên thị trường lại không đủ đáp ứng kỳ vọng.
Nguồn cung cổ phiếu tăng mạnh trong khi dòng tiền không đủ dồi dào
Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến hoạt động huy động vốn gặp khó là sự mất cân đối giữa lượng cổ phiếu dự kiến đưa ra thị trường và khả năng hấp thụ của dòng tiền. Giá trị khớp lệnh bình quân phiên trên HoSE tính từ đầu tháng 11 đã rơi xuống dưới 12.000 tỷ đồng, mức thấp nhất trong vòng gần 2 năm. So với giai đoạn bùng nổ quý 3 năm ngoái, thanh khoản thị trường đã chia 3.
Mặt bằng lãi suất và chi phí sử dụng vốn cũng là yếu tố quan trọng khiến dòng tiền trở nên thận trọng hơn. Trong năm 2026, chính sách tiền tệ toàn cầu không còn duy trì xu hướng nới lỏng như kỳ vọng trước đó. Điều kiện tài chính quốc tế chưa thực sự thuận lợi, đồng thời tạo thêm sức ép đối với tỷ giá và dòng vốn tại các thị trường mới nổi.
Ở trong nước, áp lực thanh khoản và nhu cầu vốn của nền kinh tế khiến mặt bằng lãi suất huy động từng tăng lên trong năm. Mặc dù từ cuối tháng 10, NHNN đã có động thái yêu cầu các ngân hàng giảm lãi suất huy động và cho vay, mặt bằng lãi suất đã hạ nhiệt trong tháng 11, nhưng chi phí vốn vẫn là vấn đề cần theo dõi.
Có thể thấy, thị trường đang phải đối mặt với hai sức ép cùng lúc. Một mặt, doanh nghiệp cần lượng vốn lớn để triển khai các kế hoạch đầu tư, tái cơ cấu tài chính và mở rộng hoạt động. Mặt khác, dòng tiền giao dịch trên thị trường chưa phục hồi tương ứng, trong khi một bộ phận nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục rút vốn.
Từ đầu năm đến nay, chưa có tháng nào khối ngoại dừng xả hàng. Tổng giá trị bán ròng trên HoSE luỹ kế đến ngày 20/11 là gần 127.000 tỷ đồng, vượt con số kỷ lục của cả năm ngoái. Xu hướng này thực tế đã kéo dài nhiều năm và chưa có dấu hiệu đảo chiều ngay cả khi Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi từ ngày 21/9/2026.
Không chỉ thiếu tiền, thị trường còn thiếu những phương án đủ sức hấp dẫn
Sẽ chưa đầy đủ nếu quy toàn bộ nguyên nhân khiến các đợt phát hành không thành công cho tình trạng thiếu hụt dòng tiền. Bởi ngay cả khi thanh khoản được cải thiện, không phải mọi phương án huy động vốn đều có thể thu hút nhà đầu tư.
Một trong những nút thắt quan trọng là sự lệch pha giữa giá phát hành và thị giá cổ phiếu tại thời điểm triển khai. Nhiều phương án chào bán được xây dựng khi cổ phiếu còn giao dịch ở vùng giá cao. Nhưng khi thực hiện, thị giá đã giảm đáng kể, khiến mức giá phát hành không còn hấp dẫn. Điều này cho thấy doanh nghiệp không thể chỉ căn cứ vào nhu cầu vốn để quyết định thời điểm phát hành, mà phải tính đến khả năng chấp nhận mức giá của cổ đông.
Bên cạnh đó, nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến hiệu quả sử dụng vốn và mức độ pha loãng sau phát hành. Một doanh nghiệp có thể đưa ra mức giá chào bán thấp nhưng vẫn khó thuyết phục cổ đông nếu không chứng minh được nguồn vốn mới sẽ tạo ra tăng trưởng lợi nhuận tương xứng. Đây cũng là lý do những doanh nghiệp có kế hoạch sử dụng vốn cụ thể, triển vọng kinh doanh rõ ràng và quản trị minh bạch có thể huy động thành công ngay cả trong giai đoạn thị trường khó khăn.
Khi nhiều doanh nghiệp cùng triển khai phương án tăng vốn, cổ đông phải lựa chọn giữa việc tiếp tục bỏ tiền vào cổ phiếu đang nắm giữ, tham gia các thương vụ phát hành mới hay giữ tiền mặt để chờ cơ hội khác. Những phương án có mức định giá chưa đủ hấp dẫn hoặc chưa chứng minh được hiệu quả sử dụng vốn sẽ dễ bị bỏ lại phía sau.
Một điểm khác cần lưu ý là các giao dịch đăng ký mua cổ phiếu của người nội bộ và người có liên quan không phải lúc nào cũng phản ánh trực tiếp mức độ tin tưởng của lãnh đạo vào doanh nghiệp. Việc mua không đủ có thể xuất phát từ giá thị trường, thanh khoản , thay đổi kế hoạch tài chính hoặc điều kiện giao dịch. Dù vậy, khi những trường hợp này xuất hiện với tần suất đáng kể, chúng vẫn là một chỉ báo đáng quan tâm về tâm lý và điều kiện giao dịch trên thị trường.
Nhìn chung, những diễn biến trong năm 2026 đang phản ánh một sự thay đổi đáng chú ý trong quan hệ cung – cầu trên thị trường chứng khoán . Vấn đề nằm ở chỗ dòng tiền sẵn sàng bỏ ra để mua cổ phiếu đang trở nên chọn lọc hơn. Khi đó, không chỉ doanh nghiệp phải tìm cách thuyết phục nhà đầu tư, mà ngay cả những người đứng đầu doanh nghiệp cũng phải cân nhắc kỹ hơn trước khi xuống tiền mua cổ phiếu của chính công ty mình.