Thị trường đỏ lửa, chỉ số chính rơi vào vùng điều chỉnh - diễn biến của TTCK Trung Quốc là lời cảnh báo cho những gì sẽ xảy ra khi các biện pháp kích thích kết thúc

Chỉ số CSI 300 đã mất 15% kể từ khi chạm mức cao nhất trong 13 năm hồi tháng trước, trong bối cảnh nhà đầu tư lo ngại về việc giới chức thắt chặt chính sách tiền tệ chứ không hề lạc quan với sự hồi phục của nền kinh tế. Cũng như những thị trường khác, đà tăng trước đó được thúc đẩy bởi các nhà đầu tư "săn lùng" một số lượng cổ phiếu nhỏ - nhiều trong số đó đã dẫn đầu mức tăng trong thời điểm bùng nổ.

Giờ đây, CSI 300 đang có sự chênh lệch lớn nhất kể từ năm 2016 với chỉ số MSCI. Hơn nữa, các quỹ tương hỗ nổi tiếng nhất cũng đang chịu áp lực nặng nề.

Hiện tại, các ngân hàng trung ương trên khắp thế giới đang nỗ lực ứng phó với hậu quả của những đợt hạ lãi suất trong năm ngoái cùng gói kích thích hàng nghìn tỷ USD. Một số ngân hàng trung ương, như Cục Dự trữ Liên bang (Fed) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), cho biết họ vẫn duy trì chính sách được nới lỏng.

Trong khi đó, những quốc gia khác đang buộc phải đưa ra hành động trước rủi ro lạm phát. Tuần trước, Brazil đã trở thành quốc gia G20 đầu tiên nâng chi phí đi vay, sau đó là Thổ Nhĩ Kỳ và Nga. Na Uy cũng đưa ra động thái chính sách cứng rắn hơn.

Diễn biến của CSI 300 và MSCI All-Country Index.

Hồi tháng 2, nhà đầu tư đã bắt đầu cân nhắc về tốc độ tăng trưởng của kinh tế Mỹ, mức giá tiêu dùng tăng cao và đưa ra quan điểm về việc Fed sẽ sớm phải tăng lãi suất. Dù những mối lo ngại đó sẽ khiến một số chỉ số đang được định giá quá cao như Nasdaq rơi vào vùng điều chỉnh, nhưng chưa từng có thị trường nào rớt điểm nhanh như Trung Quốc.

Peiqian Liu – kinh tế gia về Trung Quốc tại Natwest Markets, nhận định: "Diễn biến trên thị trường chứng khoán Trung Quốc có thể cho thấy những thách thức khi các ngân hàng trung ương giảm quy mô kích thích trên toàn cầu. Đó là bởi Trung Quốc là quốc gia ‘vào trước-ra trước’ trong thời kỳ đại dịch."

Việc Trung Quốc sớm rút các biện pháp kích thích đến từ một số nguyên nhân. Một trong số đó là động thái kiểm soát gắt gao đối với đại dịch, nỗ lực giảm tỷ lệ đòn bẩy tài chính và người dân ít có lựa chọn đầu tư.

Khi dịch bệnh bắt đầu lây lan vào 2 tháng đầu năm 2020, CSI đã giảm 12% trong khi chứng khoán toàn cầu liên tục lập đỉnh. Khi MSCI All-Country World Index bắt đầu sụt giảm vài tuần sau đó trong bối cảnh dịch bệnh lan ra toàn cầu, thì thị trường chứng khoán Trung Quốc lại hồi phục nhờ tâm lý lạc quan và các biện pháp kích thích được triển khai. Vào tháng 7, đà tăng này đã khiến Trung Quốc trở thành thị trường "hot" nhất. CSI 300 chạm mức kỷ lục vào ngày 10/2, tăng 65% so với mức thấp của năm ngoái.

Trong tuần này, các nhà phân tích của Credit Suisse đã đưa ra khuyến nghị "bán" đối với chứng khoán Trung Quốc. Ngân hàng này cho biết thị trường đại lục có khả năng chịu áp lực rút vốn lớn hơn các nơi khác. Đây là lần hạ khuyến nghị thứ 2 của Credit Suisse đối với thị trường Trung Quốc trong vòng 5 tuần.

Jean-Louis Nakamura – CIO khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Lombard Odier Darier Hentsch, cho biết: "Chúng tôi đã chốt lời đối với các cổ phiếu hạng A của Trung Quốc từ đầu tháng 2 do có khả năng quốc gia này sẽ thắt chặn chính sách vĩ mô."

Chính quyền ông Tập Cận Bình có mối lo ngại chính đáng khi rút lại những chính sách kích thích quy mô lớn. Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu diễn ra năm 2008, Trung Quốc chuyển sang đẩy mạnh thị trường tín dụng để thúc đẩy nền kinh tế. Những khoản nợ chồng chất kéo dài đến ngày nay đã đe dọa sự ổn định của hệ thống tài chính nước này. Ngoài ra, dòng tiền đổ vào cổ phiếu và trái phiếu trong nước năm ngoái cũng khiến giới chức lo ngại về việc định giá tài sản gặp bất ổn, đặc biệt là nếu dòng tiền chảy ra ngoài.

Bài học từ quá khứ cho thấy Trung Quốc sẽ tập trung nhiều hơn vào những rủi ro do thanh khoản quá lớn ở cả trong nước và nước ngoài. Chính phủ nước này đã tái triển khai chiến dịch cắt giảm đòn bẩy – vốn đã bị gác lại giữa thương chiến với Mỹ, cũng như nỗ lực hạn chế tác động của luồng tiền nóng (hot money).

Li-Giang Liu – giám đốc điều hành và kinh tế gia trưởng Trung Quốc tại Citigroup, viết trong một báo cáo tháng này: "Việc Trung Quốc rút lại các biện pháp kích thích vẫn là một trong những bất ổn quan trọng nhất đối với sự hồi phục của quốc gia này và cả thị trường tài chính trong thời gian tới."

Tham khảo Bloomberg