Chủ tịch Fed Jerome Powell bị điều tra hình sự: Làn sóng chỉ trích bất ngờ bùng nổ, hàng loạt quan chức lớn của Mỹ lên tiếng

Thông tin về cuộc điều tra được chính ông Powell tiết lộ ngày 12/1, khi ông xác nhận rằng Fed đã nhận được trát đòi hồ sơ từ Bộ Tư pháp Mỹ. Cuộc điều tra này được phê duyệt và khởi động bởi công tố viên Jeanine Pirro, một đồng minh thân cận của ông Trump tại Washington, mà không có sự đồng thuận hay thậm chí thông báo trước cho Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi hay Thứ trưởng Todd Blanche.

Mặc dù bề ngoài, cuộc điều tra tập trung vào các phát biểu của ông Powell trước Quốc hội về một dự án cải tạo trị giá 2,5 tỷ USD tại trụ sở Fed, giới quan sát nhận định đây là một hành động nhằm đe dọa trực tiếp tính độc lập của ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới.

Các nhà kinh tế và cựu quan chức tài chính hàng đầu từ cả 2 đảng nhanh chóng lên tiếng. 3 cựu Chủ tịch Fed, Janet Yellen, Ben Bernanke và Alan Greenspan, cùng nhiều nhân vật từng lãnh đạo các cơ quan chính sách tài khóa, đều bày tỏ quan ngại sâu sắc.

Họ viết trong một tuyên bố chung: “Đây là cách mà chính sách tiền tệ được vận hành tại các quốc gia mới nổi có thể chế yếu kém, với hậu quả nghiêm trọng cho ổn định giá cả và hiệu quả vận hành kinh tế nói chung.”

Ngay cả các nghị sĩ Cộng hòa cũng phản ứng mạnh mẽ. Thượng nghị sĩ Thom Tillis, thành viên Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, nơi xem xét các đề cử nhân sự cho Fed, gọi đây là “một sai lầm nghiêm trọng” và tuyên bố sẽ phản đối mọi đề cử từ ông Trump cho vị trí Chủ tịch Fed kế nhiệm ông Powell cho đến khi “vấn đề pháp lý này được giải quyết rốt ráo.”

Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski thì cảnh báo rằng “nếu Fed đánh mất tính độc lập, sự ổn định của thị trường và cả nền kinh tế sẽ chịu thiệt hại lớn.”

Thậm chí những người vốn thường xuyên chỉ trích ông Powell cũng bày tỏ quan điểm lo ngại. Thượng nghị sĩ Cynthia Lummis nói việc vận dụng luật hình sự trong trường hợp này có vẻ là “một bước đi quá nặng tay” và bà “không thấy yếu tố tội phạm rõ ràng nào.”

Theo báo cáo của Axios, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã nói với ông Trump rằng cuộc điều tra này là “một mớ hỗn độn” và có thể gây tổn hại tới thị trường tài chính.

Tuy vậy, phản ứng thị trường nhìn chung vẫn khá ôn hòa. Giá vàng tăng lên mức cao kỷ lục, đồng USD suy yếu, còn các chỉ số chứng khoán Mỹ tiếp tục lập đỉnh, nhờ tâm lý lạc quan từ nhóm cổ phiếu công nghệ và bán lẻ như Walmart.

Chuyên gia Krishna Guha của Evercore ISI nhận định: “Thị trường dường như được trấn an khi thấy phản ứng quyết liệt của Powell và làn sóng hậu thuẫn từ Thượng viện, cùng với sự ủng hộ công khai từ các cựu Chủ tịch Fed và Bộ trưởng Tài chính.”

Ông Powell, người được chính ông Trump đề cử làm Chủ tịch Fed vào cuối năm 2017 và được Thượng viện phê chuẩn vào đầu 2018, sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 5 tới, nhưng vẫn có thể tiếp tục ở lại Ban Thống đốc Fed cho đến năm 2028.

Một số nhà phân tích cho rằng diễn biến lần này có thể khiến ông càng thêm quyết tâm ở lại đến hết nhiệm kỳ, như một hành động khẳng định tính độc lập của thể chế.

Rủi ro hình sự đối với ông Powell xuất hiện chỉ khoảng 2 tuần trước khi Tòa án Tối cao xem xét nỗ lực của ông Trump nhằm bãi nhiệm một thành viên khác của Fed làThống đốc Lisa Cook. Cho tới nay, ông Powell vẫn tránh công khai đối đầu với Nhà Trắng, còn các nghị sĩ Cộng hòa cũng phần lớn giữ im lặng.

Nhưng lần này, phản ứng cứng rắn của ông Powell và tín hiệu đối đầu rõ rệt từ Quốc hội có thể mở ra một chương mới, căng thẳng hơn trong mối quan hệ vốn đầy sóng gió giữa Fed và chính quyền Trump.

Trong bài phát biểu được chuẩn bị kỹ lưỡng, ông Powell nhấn mạnh: “Tôi tôn trọng pháp quyền và sự minh bạch trong nền dân chủ. Không ai, kể cả Chủ tịch Fed, đứng trên pháp luật.”

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng hành động lần này cần được nhìn trong bối cảnh rộng hơn của “những đe dọa và áp lực liên tục từ chính quyền nhằm hạ lãi suất và đòi quyền kiểm soát lớn hơn đối với Fed.”

Chủ tịch Fed nói: “Đây không phải là chuyện về phiên điều trần hồi tháng 6 hay về việc cải tạo trụ sở Fed. Đây chỉ là cái cớ. Đe dọa khởi tố hình sự xuất hiện bởi vì Fed quyết định lãi suất dựa trên đánh giá độc lập về điều gì là tốt nhất cho công chúng, chứ không phải để làm hài lòng Tổng thống.”

Tổng thống Trump trả lời NBC News rằng ông “không biết gì” về hành động của Bộ Tư pháp. Ông nói: “Tôi chẳng biết gì cả, nhưng ông Powell rõ ràng không giỏi về việc điều hành Fed, và cũng không giỏi xây dựng mấy tòa nhà.”

Người phát ngôn của Bộ Tư pháp từ chối bình luận chi tiết về vụ việc, nhưng cho biết: “Bộ trưởng Tư pháp đã chỉ đạo các công tố viên ưu tiên điều tra bất kỳ hành vi lạm dụng ngân sách công nào.”

Tham khảo Reuters