Đề xuất trên được Bộ Tài chính nêu trong dự án Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu . Hiện Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về Nghị quyết này.
Theo đề xuất, thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ etanol) giảm từ mức 2.000 đồng xuống 1.000 đồng/lít. Tương tự, mức thuế môi trường với dầu diesel cũng có thể giảm một nửa, từ 1.000 đồng về 500 đồng/lít.
Riêng nhiên liệu bay, Bộ Tài chính đề xuất đưa thuế này về 1.000 đồng, hạ 500 đồng so với hiện hành.
Thuế môi trường với xăng , dầu có thể được giảm một nửa đến hết tháng 6.
Nếu được thông qua, mức thuế này sẽ có hiệu lực từ ngày ký ban hành dự thảo Nghị quyết tới hết 30/6. Trường hợp cần kéo dài, Bộ Công Thương sẽ có ý kiến đề xuất gửi Bộ Tài chính tổng hợp trình Chính phủ.
Thuế bảo vệ môi trường là thuế gián thu và được tính vào giá bán của hàng hóa. Theo đó, nếu áp dụng giảm mức thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ etamol), dầu diesel và nhiên liệu bay như đề xuất (không xét đến sự thay đổi của các yếu tố khác cấu thành trong giá xăng dầu cơ sở) sẽ làm hạ giá bán lẻ các mặt hàng.
Cụ thể, nếu mức thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ etanol) giảm 1.000 đồng/lít sẽ giúp giảm giá bán lẻ (bao gồm cả phần giảm thuế GTGT) tương ứng 1.080 đồng/lít. Và nếu giá dầu diesel cùng nhiên liệu bay được giảm 500 đồng/lít thuế bảo vệ môi trường thì giá bán lẻ sẽ giảm tương ứng 540 đồng/lít.
Bộ Tài chính tính toán việc giảm thuế bảo vệ môi trường như đề xuất có thể khiến ngân sách bình quân mỗi tháng hụt thu khoảng 1.790 tỷ đồng (gồm giảm phần thuế VAT). Đây được xem là khoản tiền Nhà nước hỗ trợ cho người dân, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh.
Phương án của Bộ Tài chính đưa ra trên cơ sở đề xuất của Bộ Công Thương. Hiện tại, thuế bảo vệ môi trường chiếm khoảng 6,7% trong cơ cấu các yếu tố cấu thành giá cơ sở xăng dầu . Việc đưa mức thuế này về 0 đồng phải do Chính phủ trình Quốc hội xem xét, quyết định. Trường hợp điều chỉnh giảm trong khung thuế hiện hành, thẩm quyền thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Bộ Công Thương cho rằng bối cảnh hiện tại "cấp bách", khi giá xăng dầu thế giới biến động mạnh do ảnh hưởng xung đột Trung Đông, nên nhà điều hành cần các biện pháp ứng phó nhanh, trong đó có thể giảm thuế môi trường .
Mới đây, theo thông tin từ Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 22/3 cảnh báo, khoảng 11 triệu thùng dầu /ngày và 140 tỷ m³ khí đốt bị gián đoạn, đẩy giá dầu thô vượt ngưỡng 100 USD/thùng và kéo theo mặt bằng giá năng lượng tăng mạnh.
IEA cũng nhận định tác động của cuộc khủng hoảng không chỉ dừng ở giá nhiên liệu mà đã lan sang lạm phát, chi phí nhập khẩu và tăng trưởng kinh tế. Quy mô và mức độ ảnh hưởng được đánh giá vượt các cú sốc dầu mỏ thập niên 1970, giai đoạn từng làm đảo lộn kinh tế toàn cầu, cũng như khủng hoảng năng lượng trong xung đột Nga - Ukraine.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng chưa phục hồi hoàn toàn và lạm phát còn ở mức cao, cú sốc lần này được xem là một trong những biến động năng lượng nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ, với tác động lan rộng tới sản xuất, thương mại và đời sống.
Để ứng phó, IEA đã phối hợp giải phóng khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, mức can thiệp lớn nhất từ trước tới nay đồng thời cho biết sẵn sàng sử dụng thêm nguồn dự trữ nếu cần thiết. Tuy nhiên, cơ quan này nhấn mạnh các biện pháp hiện tại chủ yếu nhằm giảm bớt tác động kinh tế, trong khi giải pháp căn bản vẫn là khôi phục hoạt động bình thường của eo biển Hormuz.