Thủy sản tuy không còn phong độ cao nhưng vẫn còn nhiều hy vọng

Báo cáo kinh tế vĩ mô quý 1/2019 của bộ phận phân tích SSI Retail Research thuộc công ty chứng khoán SSI vừa công bố cho biết, hai năm 2017 và 2018 có thể coi là giai đoạn "vàng son" của ngành thủy sản khi đạt được tăng trưởng cao cả về sản lượng lẫn giá cả nhờ mở rộng được thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, tình hình không còn thuận lợi khi tăng trưởng xuất khẩu thủy sản quý 1/2019 chuyển sang âm -1,4% (quý 1 2017 và 2018 tăng +7,4% và +18,2%). Hàng loạt thị trường quan trọng giảm nhập khẩu như Trung Quốc, Hàn Quốc, Anh, Hà Lan trong khi Mỹ tăng trưởng chậm lại. 

Xuất khẩu thủy sang sang Trung Quốc đã giảm -3% từ quý 2 năm 2018, từ chỗ tăng +40% trong quý 1. Cả năm 2018, xuất khẩu thủy sản của Việt nam sang Trung Quốc giảm -7,9%, trái ngược hoàn toàn với tăng trưởng tổng nhập khẩu thủy sản của Trung Quốc là +43,6%. Giá nhân công lao động cao khiến sản lượng thủy sản của Trung Quốc tăng chậm, thậm chí giảm trong khi nhu cầu tiêu thụ của Trung Quốc với hải sản liên tục tăng là cơ hội cho thủy sản nhập khẩu. Như vậy, rất có thể Trung Quốc cũng đã áp dụng rào cản chính sách với thủy sản Việt nam, tương tự như gạo.

Với thị trường EU, câu chuyện rõ ràng hơn khi EU cảnh cáo "thẻ vàng" với thủy sản của Việt nam từ tháng 10/2017 và liên tiếp 2 lần gia hạn "thẻ vàng" trong năm 2018. Đây có thể coi là một áp lực tích cực để ngành thủy sản Việt nam phải thay đổi theo các chuẩn mực khai thác quốc tế. Luật Thủy sản được thông qua năm 2017 và có hiệu lực vào 1/1/2019 hứa hẹn sẽ mang đến những thay đổi lớn trong khai thác thủy sản, nhờ vậy mà không chỉ "thẻ vàng" có thể được gỡ bỏ mà hình ảnh và chất lượng thủy sản của Việt nam sẽ lên một nấc mới, hỗ trợ tích cực cho xuất khẩu thủy sản trong tương lai.

Mỹ là thị trường xuất khẩu thủy sản lớn nhất của Việt nam nhưng tốc độ xuất khẩu quý 1 chỉ đạt +3,9%. Một nguyên nhân được nhắc đến là do Mỹ đã tăng nhập khẩu vào cuối năm 2018 nên hàng tồn kho còn nhiều, dẫn đến giảm bớt nhập khẩu vào đầu năm 2019. 

Dẫu vậy theo nhóm phân tích, hiện tại thuế nhập khẩu vào Mỹ đang có chiều hướng thuận lợi cho cả tôm và cá tra nên nhiều khả năng tăng trưởng xuất khẩu sang thị trường này sẽ khởi sắc hơn trong những quý tới, qua đó mang lại hi vọng cho xuất khẩu thuỷ sản nói chung.