TP.HCM muốn ‘tái sinh’ quảng cáo trên thân xe buýt

Nội dung nằm trong báo cáo kết quả thực hiện Đề án quảng cáo trên phương tiện giao thông (xe buýt ) trên địa bàn vừa được Sở Xây dựng TP.HCM gửi UBND TP.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Đề án cũ không hiệu quả

Theo Sở Xây dựng, đề án quảng cáo trên phương tiện giao thông (xe buýt ) được UBND TP phê duyệt từ năm 2017 với mục tiêu khai thác nguồn thu từ quảng cáo để hỗ trợ phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng.

Sở Xây dựng sau đó đã phê duyệt phương án và giao Trung tâm Quản lý giao thông công cộng tổ chức đấu giá 4 gói thầu. Kết quả, chỉ có 1 gói đấu giá thành công (gói số 1 gồm 25 tuyến, 492 xe) với giá trúng đấu giá hơn 161 tỉ đồng. Sau khi thực hiện nghĩa vụ tài chính và các khoản chi phí theo quy định, số thu nộp ngân sách thành phố đạt trên 135 tỉ đồng trong 3 năm, bình quân hơn 45 tỷ đồng/năm. 

Đối với các gói còn lại, mặc dù Sở Xây dựng đã 3 lần điều chỉnh phương án chia gói và tiếp tục tổ chức đấu giá, nhưng đều không có đơn vị tham gia hoặc đấu giá không thành. Đề án đã tạm ngưng từ tháng 3.2021 đến nay.

Theo đánh giá của cơ quan quản lý, có nhiều nguyên nhân khiến đề án chưa đạt mục tiêu như kỳ vọng. Cụ thể, nhiều Hợp tác xã vận tải ngưng khai thác tuyến, phải tạm thời chuyển các tuyến này sang đơn vị vận tải khác, dẫn đến khó khăn trong việc bàn giao xe.

Trong khi thực tế, tài sản xe buýt là tài sản của đơn vị vận tải, không phải tài sản công nhưng đơn vị vận tải lại không được phân bổ nguồn thu nên chưa tạo động lực, dẫn đến khó khăn khi bàn giao xe cho đơn vị quảng cáo.

Đồng thời, các đơn vị vận tải đang tiếp tục đầu tư xe mới ảnh hưởng đến việc bàn giao xe, thi công quảng cáo giữa xe cũ và xe mới, lo ngại ảnh hưởng đến chất liệu màu sơn. Có trường hợp một số đơn vị vận tải là Hợp tác xã, xã viên (là chủ phương tiện) không đồng ý bàn giao xe để công ty quảng cáo thi công dán decal trực tiếp lên bên ngoài thân xe.

Mặt khác, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng là đơn vị sự nghiệp tự chủ một phần kinh phí, được giao trực tiếp thực hiện đề án. Trong quá trình thực hiện các thủ tục và tổ chức thực hiện đấu giá, bàn giao kiểm tra, giám sát, thực hiện hợp đồng, Trung tâm phải bố trí nhân lực, vật lực nhưng chưa được xác định phần kinh phí được hưởng cụ thể từ doanh thu này.

Ngoài ra, Đề án 2095 còn bị ảnh hưởng bởi 1 số nguyên nhân khách quan như ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, cạnh tranh với nhiều loại hình quảng cáo khác trên các trang mạng xã hội, truyền hình, ứng dụng công nghệ số… 

"Qua quá trình triển khai cho thấy, Đề án 2095 đã phát huy hiệu quả trong giai đoạn đầu khi tạo thêm nguồn thu cho ngân sách và góp phần đổi mới hình ảnh xe buýt . Tuy nhiên, do thay đổi về cơ sở pháp lý, phương thức quản lý và điều kiện thị trường quảng cáo, việc tiếp tục thực hiện theo cơ chế của đề án không còn phù hợp, cần nghiên cứu phương án quản lý mới theo quy định hiện hành" - báo cáo của Sở Xây dựng chỉ rõ.

Đổi cơ chế để khai thác dư địa lớn 

Về thực tế hiện nay, lãnh đạo Sở nhìn nhận thành phố có 180 tuyến xe buýt đang hoạt động với 2.432 phương tiện. Trong tương lai, kế hoạch của thành phố là tiếp tục phát triển vận tải hành khách công cộng, hạn chế sử dụng phương tiện xe cá nhân, để giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường, đồng nghĩa mạng lưới xe buýt sẽ được mở rộng, phủ khắp. 

Việc này cho thấy quảng cáo trên xe buýt có thế mạnh riêng do sức lan tỏa cao, đáp ứng nhu cầu phong phú của nhiều nhãn hàng khác nhau. Các đô thị lớn trên thế giới cũng đều thực hiện việc quảng cáo trên phương tiện giao thông công cộng.

Bên cạnh đó, thành phố đã tổ chức đấu thầu rộng rãi cung ứng sản phẩm dịch vụ công ích bằng xe buýt 102/109 (đạt tỷ lệ 93,5%) tuyến xe buýt có hỗ trợ kinh phí và tiếp tục hoàn tất các thủ tục đấu thầu với 7 tuyến còn lại trong năm nay. Việc đấu thầu khai thác tuyến xe buýt có hỗ trợ kinh phí thực sự đã mang lại hiệu quả rõ rệt về tài chính, giá trúng thầu rất thấp so với dự toán gói thầu, trong khi hiện doanh thu chủ yếu của các đơn vị vận tải đến từ doanh thu bán vé.

Do đó, việc cho phép thực hiện quảng cáo trên xe buýt sẽ tạo nguồn thu, giúp cho đơn vị vận tải nâng cao chất lượng dịch vụ, đảm bảo phương tiện luôn an toàn, sạch sẽ, bổ sung các trang thiết bị (camera, internet, bảng Led…), đồng thời có kinh phí để cải tạo hạ tầng bến bãi, nhà chờ, các tiện ích cho hành khách đi xe buýt …

Chưa kể, các đơn vị vận tải sẽ mạnh dạn hơn nữa trong việc xây dựng phương án giảm giá dự thầu khai thác tuyến, dẫn đến nguồn kinh phí trợ giá sẽ tiết kiệm, góp phần giảm chi ngân sách. Thành phố cũng sẽ có thêm kinh phí để triển khai các chính sách đã được thí điểm thành công trong thời gian qua như: miễn giá vé vào một số ngày, các chương trình tặng thưởng cho hành khách, các chương trình truyền thông, tuyên truyền cổ động trong giao thông công cộng (có kết hợp quảng cáo)… nhằm thu hút người dân đi xe buýt .

Từ những phân tích trên, Sở Xây dựng đề xuất UBND TP.HCM chấm dứt đề án quảng cáo trên xe buýt , xây dựng phương án tổ chức mới.

Thay vì đấu giá tập trung, các đơn vị kinh doanh vận tải sẽ được trực tiếp tổ chức hoạt động quảng cáo trên phương tiện của mình, chủ động tìm kiếm đối tác và tự quyết định giá cho thuê theo cơ chế thị trường.

Về quản lý, các doanh nghiệp vận tải và đơn vị quảng cáo vẫn phải tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về quảng cáo, bảo đảm không ảnh hưởng đến hoạt động khai thác xe buýt .

Đối với nguồn thu, Sở Xây dựng đề xuất doanh nghiệp được hưởng 100% doanh thu quảng cáo sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định. Cơ chế này áp dụng đối với các tuyến không trợ giá, các tuyến trợ giá đấu thầu mới và các tuyến đang khai thác theo hợp đồng.

Riêng với các tuyến đang thực hiện hợp đồng, Sở kiến nghị tiếp tục cho phép khai thác quảng cáo đến hết thời hạn hợp đồng. Đồng thời, khoảng 30% nguồn thu từ quảng cáo sẽ được sử dụng cho các chương trình khuyến khích người dân đi xe buýt , tuyên truyền về giao thông công cộng, hỗ trợ miễn vé trong các dịp lễ, tết, bảo trì hạ tầng và bổ sung các tiện ích phục vụ hành khách.