TS Mạc Quốc Anh: Trước đây, có DN đi "đường tắt" bằng cách né thuế, những người tuân thủ lại chịu bất lợi nên việc luật hóa sẽ bảo vệ tốt hơn các chủ thể làm ăn chân chính

Mới đây, Tạp chí Kinh tế Tài chính tổ chức tọa đàm với chủ đề "Luật quản lý thuế 2025 bước chuyển từ quản lý sang phục vụ".

Tọa đàm đặt câu hỏi với Tiến sĩ Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội: Với những ưu điểm của Luật Quản lý thuế 2025 so với trước đây, vẫn có ý kiến cho rằng phương thức quản lý thuế mới có thể tạo thêm áp lực tuân thủ, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có hộ kinh doanh. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

Ông Mạc Quốc Anh cho biết, cần đánh giá một cách khách quan rằng, tại Việt Nam cũng như trong khu vực và trên thế giới, bất kỳ mô hình kinh doanh nào phát sinh doanh thu, doanh số hoặc lợi nhuận, bất kể là doanh nghiệp hay hộ kinh doanh, đều phải tuân thủ các quy định pháp lý nói chung và pháp luật về thuế nói riêng. Khi đã hoạt động kinh doanh trên một địa bàn nhất định thì việc tuân thủ pháp luật là yêu cầu gần như bắt buộc đối với tất cả các chủ thể.

Trong quá trình ban hành, thực thi và đồng hành hỗ trợ, việc cập nhật và hoàn thiện các quy định mới để phù hợp với thực tiễn không chỉ là mong muốn từ phía cơ quan quản lý nhà nước mà còn là mong muốn của chính những doanh nghiệp làm ăn minh bạch. Họ cần các quy định rõ ràng, được luật hóa để bảo đảm sự công bằng và minh bạch giữa các chủ thể kinh doanh.

Theo ông Quốc Anh, đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp quy mô nhỏ, việc băn khoăn trước các yêu cầu tuân thủ mới là điều có cơ sở. Trước đây, có những nội dung họ chưa thực hiện đầy đủ, không hẳn vì không muốn tuân thủ mà do chưa có điều kiện hoặc chưa có bộ phận chuyên trách. Khi luật quy định rõ ràng hơn, họ phải đầu tư thêm cho công tác kế toán, sử dụng dịch vụ đại lý thuế , tuyển dụng nhân sự kế toán để đáp ứng yêu cầu mới. Đây là áp lực có thật và là điều cần được nhìn nhận.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng thấy rằng các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các hộ kinh doanh rất quan tâm đến Luật Quản lý thuế 2025 và mong muốn thực thi nghiêm túc. Việc tuân thủ, trước hết là để bảo vệ chính họ. Khi đã có doanh thu, có hoạt động kinh doanh, họ sẵn sàng nộp thuế nhưng đồng thời mong muốn được bảo vệ về mặt pháp lý. Luật Quản lý thuế 2025 chính là công cụ để bảo vệ những doanh nghiệp làm ăn chính đáng, minh bạch, những đối tượng đã tuân thủ tốt trong thời gian qua và mong muốn được bảo vệ tốt hơn.

Ở góc độ khách quan, khi chuyển sang mô hình quản lý mới, tăng cường hậu kiểm, tự khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm, thì việc nâng cao năng lực tuân thủ của hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa là tất yếu. Trong ngắn hạn, các yêu cầu mới chắc chắn sẽ tạo ra áp lực. Tuy nhiên, về dài hạn, khi cơ quan thuế đã bỏ cơ chế tiền kiểm, chuyển sang quản lý dựa trên rủi ro, thì việc luật hóa các công cụ quản lý như hóa đơn điện tử, chữ ký số, chứng từ điện tử là cần thiết.

Đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, theo vị này, hạn chế lớn nhất là nguồn lực quản trị và công nghệ. Đây là thách thức không nhỏ. Tuy nhiên, nếu thực hiện tốt, trong trung và dài hạn, các yêu cầu này sẽ mang lại lợi ích rõ ràng. Áp lực ban đầu sẽ dần được điều chỉnh để hướng tới một môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng cho tất cả các chủ thể.

"Khi các nghĩa vụ thuế được chuẩn hóa, tình trạng cạnh tranh không lành mạnh giữa các mô hình kinh doanh khác nhau sẽ được hạn chế. Trước đây, có những doanh nghiệp đi "đường tắt" bằng cách né thuế , trong khi những doanh nghiệp và hộ kinh doanh tuân thủ nghiêm túc lại chịu bất lợi. Việc luật hóa và nâng mặt bằng tuân thủ sẽ giúp bảo vệ tốt hơn các chủ thể làm ăn chân chính", ông Quốc Anh nhấn mạnh.

Ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh, Luật Quản lý thuế 2025 hướng tới mục tiêu bảo vệ những người kinh doanh minh bạch, đồng thời khuyến khích các đối tượng khác nâng cao mức độ tuân thủ để pháp luật thuế thực sự đi vào cuộc sống. Luật cũng được thiết kế theo hướng quản lý rủi ro, phân loại các mức độ tuân thủ khác nhau, không áp dụng cứng nhắc, đồng loạt cho tất cả các đối tượng.

Nếu được triển khai đúng tinh thần này, các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ – vốn là nhóm dễ bị tổn thương – sẽ giảm được rủi ro không cần thiết, đồng thời được hưởng lợi từ thủ tục đơn giản hơn, điều kiện rõ ràng hơn, giảm tiếp xúc trực tiếp với cán bộ thuế . Việc ứng dụng công nghệ thông tin và hạ tầng số cũng giúp giảm chi phí tuân thủ, tiết kiệm thời gian, nguồn lực và nhân sự cho các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa.