Xuất 2,6 tỷ USD nhưng vẫn phải nhập 177 triệu USD: Lào tìm lời giải 'nghịch lý' từ dự án với Trung Quốc

Trang China Global South Project đưa tin, vào ngày đầu tiên của tháng 1/2026, dự án đường dây truyền tải điện 230 kilovolt Thavieng-Mahaxay chính thức khởi công tại Lào. Được thiết kế để kết nối miền bắc và miền trung của Lào, dự án do Công ty Truyền tải Điện lực Lào (EDL-T) quản lý - một liên doanh trong đó Công ty Lưới điện miền Nam Trung Quốc (CSG) nắm giữ 90% cổ phần.

Song song với dự án đó, dự án đường dây truyền tải điện xuyên biên giới 500 kilovolt giữa Trung Quốc và Lào cũng đang bước vào giai đoạn cuối. Trong khi đường dây 230 kilovolt tăng cường kết nối nội địa Lào, đường dây 500 kilovolt là một phần của mạng lưới điện cao áp mang tính chất "xương sống" được thiết kế cho việc trao đổi điện năng đường dài trong khu vực.

Tờ China Daily đưa tin, vào ngày 6/2, các đường dây truyền tải của dự án kết nối điện 500 kilovolt giữa Trung Quốc và Lào đã được đấu nối hoàn toàn, trước khi đi vào hoạt động đầy đủ vào tháng 4 theo dự kiến, kết nối các tỉnh Oudomxay và Luang Namtha của Lào với Châu tự trị dân tộc Thái Tây Song Bản Nạp thuộc tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Dự án bao gồm một đoạn dài 32,5 km ở Lào và một đoạn dài 145 km ở Trung Quốc, với tổng chiều dài 177,5 km.

Theo CSG, khi đi vào hoạt động, dự án sẽ hỗ trợ truyền tải điện hai chiều với công suất lên đến 1,5 triệu kilowatt, cung cấp khoảng 3 tỷ kilowatt giờ điện sạch mỗi năm và giảm lượng khí thải carbon dioxide ước tính khoảng 2,5 triệu tấn.

Chiến lược “Nguồn năng lượng của Đông Nam Á”

Theo China Global South Project, nhờ địa hình đồi núi và dòng sông Mekong, Lào có tiềm năng thủy điện dồi dào, sản xuất điện cho các hộ gia đình trong nước và xuất khẩu sang các nước láng giềng. Số liệu mới nhất tính đến năm 2023 cho thấy sản lượng thủy điện của Lào đạt 38,8 terawatt, chiếm 75,9% tổng sản lượng điện.

Chiến lược “Nguồn năng lượng của Đông Nam Á” được Lào công bố lần đầu vào đầu những năm 2000. Mục tiêu là khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên này để xuất khẩu điện giá rẻ và ổn định, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế của nước này. Hiện tại, xuất khẩu năng lượng là một trong những nguồn thu thương mại hàng đầu của Lào. Năm 2024, xuất khẩu điện mang lại doanh thu hơn 2,6 tỷ USD cho Lào, chiếm gần 1/4 tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này (10,7 tỷ USD).

Tuy nhiên, dù là nước xuất khẩu ròng, Lào vẫn phải chi hơn 177 triệu USD cho việc nhập khẩu điện theo mùa vào năm 2024. Nghịch lý này xuất phát từ vấn đề nội tại của Lào: việc thiếu đầu tư vào cơ sở hạ tầng truyền tải và phân phối điện năng đã hạn chế sự phối hợp lưới điện toàn quốc. Trong mùa khô, khi mực nước giảm, lưới điện nội bộ của Lào không thể truyền tải điện năng một cách hiệu quả đến những nơi cần thiết nhất.

Dự án đường dây truyền tải điện 500 kilovolt có thể giúp giải quyết vấn đề cụ thể này. Nó cho phép trao đổi điện hai chiều giữa tỉnh Vân Nam và Lào. Với đường dây truyền tải điện cao thế, Lào có thể mua lại điện từ tỉnh Vân Nam trong mùa khô khi sản lượng thủy điện thấp. Điều này giúp chính phủ Lào không phải chi quá nhiều tiền để nhập khẩu điện từ các nước láng giềng và cải thiện tính ổn định theo mùa.

Hỗ trợ xuất khẩu đa phương

China Global South Project đưa tin, vào ngày 14/1/2026, Lào, Thái Lan và Malaysia đã ký kết một thỏa thuận thuộc Dự án Tích hợp Điện lực Lào - Thái Lan - Malaysia - Singapore (LTMS-PIP), có hiệu lực ngay lập tức. Thỏa thuận này cho phép Lào xuất khẩu tối đa 200 megawatt điện sạch thông qua mạng lưới khu vực hiện có.

Trong khi dự án LTMS-PIP sử dụng các đường dây hiện có, dự án đường dây truyền tải điện xuyên biên giới 500 kilovolt với Trung Quốc sẽ giúp tăng cường đáng kể năng lực của Lào trong việc hỗ trợ các hoạt động xuất khẩu đa phương như vậy.

Đồng thời, bằng cách đầu tư vào hạ tầng điện lực của Lào, Trung Quốc cũng đang tăng cường hội nhập cấu trúc vào mạng lưới năng lượng của khu vực ở cấp độ hệ thống.