Từ một quy trình kéo dài nửa năm trời với hàng loạt điểm nghẽn, nhà máy sản xuất máy bay dân dụng hàng đầu của Nga đã tạo nên cuộc cách mạng tốc độ, đưa thời gian lắp ráp hoàn thiện mỗi chiếc phi cơ rút ngắn xuống chỉ còn... chưa đầy 1 tuần.
Trung tâm sản xuất Yakovlev (đặt tại Komsomolsk-on-Amur, Nga, thuộc Tập đoàn chế tạo máy bay thống nhất, UAC) vừa tạo một kỳ tích mới trong ngành công nghiệp chế tạo hàng không: Chu kỳ lắp ráp hoàn thiện một chiếc máy bay dân dụng đã được rút ngắn từ 6 tháng xuống chỉ còn 5 ngày làm việc (rút ngắn khoảng 96% thời gian).
Lắp ráp máy bay SJ-100 tại nhà máy thuộc Tập đoàn Chế tạo Máy bay Thống nhất, UAC. Nguồn ảnh: UAC
Bước nhảy vọt ấn tượng này có được nhờ bí quyết áp dụng triệt để công nghệ dây chuyền tự động hóa và tối ưu hóa quy trình, giúp triệt tiêu hoàn toàn những khoảng thời gian "chết" vốn là căn bệnh kinh niên của phương thức lắp ráp tuần tự truyền thống.
Xóa bỏ "điểm nghẽn" bằng dây chuyền chuyên biệt hóa
Trước đây, việc lắp ráp máy bay tại Trung tâm được thực hiện theo mô hình "tại chỗ" (cố định). Các đội ngũ kỹ thuật viên phải cùng làm việc trên một vị trí duy nhất, luân phiên thực hiện hết công đoạn này đến công đoạn khác xung quanh chiếc máy bay . Cách tổ chức này bộc lộ nhược điểm chí mạng mỗi khi phải tiến hành các bài kiểm tra kỹ thuật bắt buộc.
Cụ thể, trong suốt quá trình thử áp lực hệ thống thủy lực, kiểm tra độ kín khít của thân máy bay hay cân chỉnh thăng bằng, toàn bộ các nhóm thợ khác buộc phải ngừng tay để đảm bảo tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về an toàn lao động. Chỉ một khâu kiểm tra cũng đủ làm "đóng băng" tiến độ của cả phân xưởng, khiến thời gian hoàn thiện một chiếc phi cơ bị kéo dài lê thê tới nửa năm.
Ảnh minh họa.
Để phá vỡ thế bế tắc này, Yakovlev đã quyết định đập bỏ tư duy cũ, chuyển sang mô hình dây chuyền hiện đại bằng cách chia nhỏ chu kỳ sản xuất thành nhiều phân khu độc lập. Mỗi phân khu đảm nhận một danh mục công việc riêng biệt, tuyệt đối không chồng chéo với các bộ phận lân cận.
Các bài kiểm tra kỹ thuật khắt khe giờ đây được tách riêng sang các giai đoạn và ngày làm việc khác nhau. Nhờ vậy, việc kiểm tra một hệ thống sẽ không còn làm gián đoạn công việc của các kỹ sư đang lắp đặt thiết bị điện tử hàng không, động cơ hay hệ thống điện trên cùng một chiếc máy bay .
Kết quả mang lại vượt xa kỳ vọng: Yakovlev đã thiết lập được nhịp độ xuất xưởng mới - cứ sau mỗi 5 ngày làm việc, một chiếc máy bay hoàn chỉnh lại lăn bánh khỏi xưởng để bước vào giai đoạn bay thử nghiệm và bàn giao khai thác.
Cần lưu ý rằng, mốc thời gian 5 ngày này là chu kỳ lắp ráp hoàn thiện cuối cùng (final assembly), không bao gồm toàn bộ quá trình từ khâu đúc linh kiện thô ban đầu, nhưng đây vẫn là một bước tiến mang tính bước ngoặt của ngành hàng không dân dụng.
Cuộc cách mạng từ tư duy quản trị tinh gọn và kỷ luật 5S của người Nhật
Để duy trì được tốc độ "thần tốc" này, ban lãnh đạo nhà máy không chỉ thay đổi cách bố trí mặt bằng sản xuất mà còn tái cấu trúc toàn diện văn hóa tổ chức lao động.
Doanh nghiệp đã đưa vào áp dụng triết lý Lean (sản xuất tinh gọn , khởi nguồn từ Hệ thống sản xuất Toyota (TPS) vào thập niên 1950 của người Nhật cách đây hơn 7 thập kỷ).
Ản minh họa.
Đây là phương pháp quản trị nổi tiếng nhằm loại bỏ mọi lãng phí về thời gian, giảm thiểu các thao tác thừa và những di chuyển không cần thiết của công nhân.
Theo quy định mới, khối lượng công việc được chia nhỏ và khoán gọn theo từng ca làm việc. Mỗi kỹ thuật viên bắt buộc phải hoàn thành dứt điểm phần việc được giao trước khi hết ca, tuyệt đối không để tồn đọng hay chuyển giao công việc dở dang sang kíp sau. Điều này tạo ra một guồng quay kỷ luật, chính xác đến từng giờ.
Song song với đó, hệ thống quản lý 5S cũng được triển khai đồng bộ tại từng phân khu. Mọi công cụ, thiết bị và đồ gá chuyên dụng đều được quy hoạch và đánh dấu vị trí cố định.
Nhờ vậy, các chuyên gia không còn phải tốn thời gian tìm kiếm dụng cụ hay di chuyển thiết bị cồng kềnh giữa các công đoạn. Sự ngăn nắp, khoa học này không chỉ đẩy nhanh tốc độ thao tác mà còn giảm thiểu tối đa nguy cơ sai sót kỹ thuật và tỷ lệ hàng lỗi trong quá trình lắp ráp.
Ảnh minh họa về máy bay chở khách tầm ngắn Superjet-100 (SJ-100) của Nga. Ảnh: ST
Trung tâm sản xuất Yakovlev tại Komsomolsk-on-Amur là nơi lắp ráp Superjet-100 (SJ-100) bên cạnh các dòng máy bay chiến đấu Sukhoi mạnh mẽ. Kế thừa gen từ máy bay quân sự Sukhoi, SSJ-100 có bộ càng đáp cực kỳ chắc chắn và hệ thống bảo vệ động cơ khỏi vật thể lạ (FOD), cho phép nó hạ cánh trên các đường băng dã chiến, đường băng ngắn hoặc phủ đầy băng tuyết khắc nghiệt ở vùng Viễn Đông và Siberia.
Trước bước ngoặt này, nhà máy đã trải qua nhiều đợt hiện đại hóa sâu rộng như thay đổi phương pháp lắp ráp cánh máy bay, áp dụng hộ chiếu điện tử cho từng linh kiện và số hóa quy trình kiểm soát chất lượng.
Bước chuyển mình sang mô hình dây chuyền lắp ráp hoàn thiện lần này một lần nữa chứng minh rằng tốc độ xuất xưởng máy bay không chỉ phụ thuộc vào nguồn cung linh kiện hay năng lực máy móc, mà còn nằm ở nghệ thuật tổ chức và quản trị con người bên trong nhà xưởng.
Việc rút ngắn chu kỳ lắp ráp xuống còn 5 ngày đã mở ra cánh cửa lớn để gia tăng sản lượng máy bay dân dụng, tạo tiền đề vững chắc cho sự bứt phá của ngành hàng không trong tương lai - miễn là chuỗi cung ứng các cụm chi tiết đầu vào luôn giữ được sự đồng bộ và đúng hẹn.
Tham khảo: FT