
Ảnh minh họa
Black Friday từ lâu được xem là một trong những sự kiện mua sắm lớn nhất năm, khi các nhà bán lẻ đồng loạt tung ra chương trình giảm giá nhằm thu hút người tiêu dùng . Tuy nhiên, trong bối cảnh khách hàng ngày càng có nhiều lựa chọn và dễ dàng so sánh giá trên các nền tảng, cuộc cạnh tranh không còn đơn thuần nằm ở mức chiết khấu.
Theo các nhà nghiên cứu thuộc Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam, hành vi mua sắm của người tiêu dùng hiện không bị giới hạn trong một kênh nhất định. Thay vào đó, họ thường kết hợp nhiều điểm tiếp xúc trước khi đưa ra quyết định.
Một khách hàng có thể nhìn thấy quảng cáo trên mạng xã hội, tìm hiểu thông tin trên website, đến cửa hàng để trực tiếp trải nghiệm sản phẩm, tiếp tục đọc đánh giá bằng điện thoại ngay tại cửa hàng và cuối cùng đặt mua qua một nền tảng trực tuyến.
Với người tiêu dùng , đây là những bước nối tiếp trong cùng một hành trình mua sắm . Nhưng với doanh nghiệp, việc kết nối các kênh này lại đặt ra bài toán về quản trị trải nghiệm và giữ chân khách hàng.
Giáo sư Robert McClelland, Trưởng khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam, cho rằng các nhà bán lẻ thường tổ chức hoạt động kinh doanh xoay quanh từng kênh, trong khi khách hàng lại đưa ra lựa chọn dựa trên nhu cầu và quyết định mua sắm của mình.
Do đó, thay vì để website, ứng dụng và cửa hàng vật lý cạnh tranh doanh số với nhau, doanh nghiệp cần xác định vai trò của từng kênh trong việc hỗ trợ khách hàng đi đến quyết định mua hàng.
Hai nhóm khách hàng với hành vi mua sắm khác biệt
Trong cuốn sách Customer Switching Behaviours in Omnichannel Retailing do Springer xuất bản, Tiến sĩ Nguyễn Thị Vân Anh, Giáo sư Robert McClelland và Phó giáo sư Nguyễn Hoàng Thuận thuộc Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam phân tích tâm lý đằng sau hành vi chuyển đổi giữa các kênh bán lẻ.
Nghiên cứu chỉ ra hai nhóm hành vi phổ biến là "webroomer" và "showroomer". Webroomer là những người tìm hiểu sản phẩm trên Internet trước khi đến cửa hàng trực tiếp. Nhóm khách hàng này thường thận trọng, muốn kiểm tra chất lượng, hình dáng hoặc trải nghiệm thực tế để giảm bớt sự không chắc chắn trước khi mua.
Ngược lại, showroomer là những người đến cửa hàng để xem và trải nghiệm sản phẩm nhưng sau đó lại đặt mua trực tuyến. Họ coi trọng việc tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm, đồng thời muốn tận dụng lợi thế về giá và các ưu đãi trên môi trường số.
Theo nhóm nghiên cứu, việc chuyển đổi giữa các kênh không chỉ xuất phát từ yếu tố giá cả hay sự thuận tiện mà còn liên quan đến tâm lý người tiêu dùng . Cảm giác an tâm, sự tự tin, khả năng kiểm soát quá trình mua sắm và cảm nhận bản thân đang lựa chọn hợp lý đều có thể ảnh hưởng đến quyết định cuối cùng.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Vân Anh, Phó chủ nhiệm bộ môn Digital Marketing tại RMIT Việt Nam, nhận định khách hàng chuyển kênh vì muốn giải quyết một nhu cầu cụ thể, chẳng hạn tìm kiếm thêm thông tin, xác nhận chất lượng, có mức giá tốt hơn hoặc lựa chọn phương thức mua hàng thuận tiện hơn.
Vì vậy, thay vì tìm cách giữ khách hàng ở một kênh duy nhất, nhà bán lẻ cần hiểu họ đang cần gì ở bước tiếp theo.
Kết nối các kênh để hạn chế thất thoát khách hàng
Từ góc độ vận hành, nhóm nghiên cứu cho rằng doanh nghiệp cần xây dựng trải nghiệm phù hợp với từng nhu cầu của người mua.
Nếu khách hàng cần thông tin, doanh nghiệp nên cung cấp đầy đủ dữ liệu về sản phẩm, tình trạng hàng hóa, đánh giá của người dùng và khả năng so sánh giá. Nếu khách hàng cần sự an tâm, cửa hàng vật lý, đội ngũ tư vấn và chính sách đổi trả linh hoạt có thể đóng vai trò quan trọng.
Với nhóm ưu tiên sự tiện lợi, các giải pháp như lưu giỏ hàng giữa nhiều thiết bị, cập nhật tồn kho theo thời gian thực hay đặt hàng trực tuyến và nhận tại cửa hàng có thể giúp giảm trở ngại trong quá trình mua sắm .
Trong khi đó, tính nhất quán về giá và khuyến mãi giữa các kênh cũng là yếu tố đáng chú ý. Khi thông tin sản phẩm, giá bán, lượng hàng tồn kho hoặc ưu đãi không đồng nhất, người tiêu dùng có thể mất niềm tin và chuyển sang lựa chọn của đối thủ.
Theo Phó giáo sư Nguyễn Hoàng Thuận, Chủ nhiệm nhóm bộ môn Kinh doanh đổi mới thuộc Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam, một hệ thống bán lẻ đa kênh hiệu quả không đồng nghĩa với việc giữ khách hàng trong một kênh duy nhất. Điều quan trọng là tạo điều kiện để họ di chuyển linh hoạt giữa các kênh, trong khi mỗi lần chuyển đổi đều giúp quá trình ra quyết định trở nên thuận lợi hơn.
Điều này cũng đòi hỏi doanh nghiệp thay đổi cách đánh giá hiệu quả kinh doanh. Thay vì chỉ tập trung vào việc giao dịch cuối cùng được ghi nhận trên website, ứng dụng hay cửa hàng nào, nhà bán lẻ cần phân tích toàn bộ hành trình khách hàng: Họ bắt đầu do dự ở đâu, vì sao chuyển sang một điểm tiếp xúc khác và liệu nhu cầu tại bước đó đã được đáp ứng hay chưa.
Đây cũng là lý do hoạt động marketing ngày càng cần sự phối hợp giữa phân tích dữ liệu thương mại điện tử, quản trị quan hệ khách hàng, sáng tạo nội dung và thiết kế trải nghiệm.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Vân Anh, khi người tiêu dùng phải đối mặt với quá nhiều chương trình khuyến mãi, thông tin và lựa chọn, nhà bán lẻ có lợi thế không nhất thiết là đơn vị đưa ra mức giảm giá sâu nhất. Đó có thể là doanh nghiệp giúp khách hàng giảm bớt do dự, củng cố niềm tin và hoàn tất quá trình mua sắm thuận tiện giữa các kênh.