Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Chỉ thị số 06 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới.
Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú. (Ảnh: TTXVN)
Chỉ thị nêu, trong hơn 65 năm xây dựng và phát triển, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) không ngừng đổi mới, hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ, góp phần quan trọng xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phục vụ hiệu quả sự nghiệp đổi mới và hội nhập quốc tế của đất nước.
Tuy nhiên, Bộ Chính trị đánh giá công tác kiểm sát có mặt còn hạn chế, chưa phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm kiểm soát quyền lực trong hoạt động tư pháp; một số cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu chưa nhận thức đầy đủ, sâu sắc về vị trí, vai trò của ngành kiểm sát nhân dân trong hệ thống chính trị.
Giao nhiệm vụ cụ thể cho các cấp ủy, tổ chức đảng, Bộ Chính trị trước tiên yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng đối với VKSND, công tác kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới.
Trong đó, cần quán triệt sâu sắc, thống nhất nhận thức về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của VKSND là thiết chế hiến định, đặc trưng của hệ thống chính trị và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng.
VKSND là một trong những trụ cột bảo vệ công lý, bảo vệ Hiến pháp và pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm minh và thống nhất.
VKSND hoạt động theo nguyên tắc tập trung thống nhất; thực hiện chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp, tham gia kiểm soát quyền lực nhà nước, giữ vai trò trung tâm kiểm soát quyền lực trong hoạt động tư pháp.
Theo Bộ Chính trị, VKSND có trách nhiệm phát hiện, phòng ngừa, ngăn chặn từ sớm, từ xa và xử lý vi phạm, tội phạm trong quá trình thực thi quyền lực trong hoạt động tư pháp, kiên quyết chống oan, sai, không để lọt tội phạm, góp phần xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân.
Bộ Chính trị chỉ đạo các cấp ủy, tổ chức đảng bố trí người đứng đầu VKSND các cấp tham gia cấp ủy tương xứng với vị trí, chức danh lãnh đạo trong hệ thống chính trị; lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện hiệu quả cơ chế phối hợp, kiểm soát quyền lực trong hoạt động tư pháp giữa VKSND với các cơ quan có liên quan; phát huy đầy đủ, hiệu quả vai trò giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước, MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân đối với công tác kiểm sát.
Nhiệm vụ trọng tâm thứ hai được thể hiện trong Chỉ thị mới của Bộ Chính trị là tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, thực chất hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại.
Cụ thể, cần đổi mới mạnh mẽ, thực chất nội dung, phương pháp thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp theo hướng quản trị tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, dựa trên chứng cứ số, khoa học dữ liệu, bảo đảm hiệu lực, hiệu quả, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong các lĩnh vực công tác kiểm sát.
Phát huy vai trò của VKSND trong bảo vệ Hiến pháp và pháp luật, bảo vệ thực chất, hiệu quả quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước và quyền của nhóm yếu thế; thông qua cơ chế tố tụng góp phần khắc phục vi phạm trong quản lý kinh tế - xã hội.
Các cấp ủy, tổ chức đảng cần tăng cường trách nhiệm công tố, gắn công tố với hoạt động điều tra ngay từ đầu và xuyên suốt trong quá trình giải quyết vụ việc, vụ án, bảo đảm việc truy cứu trách nhiệm hình sự, quyết định truy tố thực sự khách quan, công bằng, đúng pháp luật, dựa trên chứng cứ hợp pháp, vì công lý và lẽ phải.
Thực hiện nhất quán chủ trương kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tội phạm, vừa nghiêm minh, vừa nhân văn, hướng thiện. Quán triệt phương châm kết hợp chặt chẽ giữa "phòng ngừa là chính" với phát hiện, xử lý kịp thời, khách quan, toàn diện, xem xét đánh giá trong bối cảnh lịch sử cụ thể, lấy hiệu quả kinh tế, chính trị, xã hội, lợi ích quốc gia - dân tộc làm căn cứ quan trọng để xử lý phù hợp.
Đi kèm với đó, Bộ Chính trị yêu cầu bảo vệ người đổi mới, năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, không tham nhũng, tiêu cực, không vụ lợi; bảo đảm hài hoà giữa lợi ích của Nhà nước với lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người dân, phục vụ kiến tạo phát triển.
Tăng cường kiểm sát việc xử lý vật chứng, tài sản trong các giai đoạn tố tụng và nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Kịp thời phát hiện và thực hiện hiệu quả quyền kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu phòng ngừa, khắc phục vi phạm từ sớm, từ xa; chủ động kiến nghị hoàn thiện pháp luật, bảo đảm thượng tôn pháp luật.
Bộ Chính trị yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế về tư pháp, thúc đẩy hợp tác trong phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao, tội phạm phi truyền thống, tham gia hiệu quả các cơ chế giải quyết tranh chấp quốc tế.
Nhiệm vụ trọng tâm thứ ba là đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, nghiên cứu, phát triển hoàn thiện lý luận, thể chế về VKSND, công tác kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới.
Trong đó, Bộ Chính trị quán triệt hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về tư pháp, công tác kiểm sát và các lĩnh vực liên quan nhằm thể chế hoá đầy đủ, kịp thời các chủ trương, quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp về đấu tranh phòng, chống tội phạm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, giải quyết tranh chấp theo các văn kiện, nghị quyết của Đảng, trước hết là Nghị quyết Đại hội XIV.
Bên cạnh đó, chủ động tham mưu rà soát, hoàn thiện pháp luật nhằm tạo cơ sở vững chắc để xử lý tội phạm, vi phạm; tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, an toàn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, khơi thông nguồn lực, phục vụ phát triển và hội nhập quốc tế.
Theo yêu cầu của Bộ Chính trị, chú trọng hoàn thiện chính sách miễn, giảm, hoãn, loại trừ, không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số hành vi, loại tội với tiêu chí, điều kiện chặt chẽ, bảo đảm nguyên tắc kết hợp hài hoà giữa xử lý nghiêm minh và nhân đạo, khoan hồng, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc và Nhân dân lên trên hết.
" Hoàn thiện cơ chế khởi kiện vụ án dân sự, nghiên cứu xây dựng cơ chế khởi kiện vụ án hành chính bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công; đồng thời, nghiên cứu phát triển các cơ chế xử lý phi tố tụng, cơ chế giải quyết tranh chấp ngoài Toà án và cơ chế thu hồi, xử lý tài sản không qua kết tội, bảo đảm giảm thiểu xung đột xã hội, tiết kiệm chi phí tố tụng và chi phí xã hội ", Chỉ thị nêu rõ.
Nhiệm vụ trọng tâm thứ tư là đẩy mạnh xây dựng ngành Kiểm sát nhân dân trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại.
Bộ Chính trị chỉ đạo tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy bên trong của VKSND theo chủ trương của Đảng; cơ cấu hợp lý đội ngũ kiểm sát viên; phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm gắn với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền giữa các cấp kiểm sát và đối với kiểm sát viên.
Xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm sát vững về chính trị, trong sáng về đạo đức, giỏi về nghiệp vụ, tinh thông về pháp luật, bản lĩnh, chuyên nghiệp, liêm chính, lấy phương châm "Công minh, Chính trực, Khách quan, Thận trọng, Khiêm tốn" làm chuẩn mực đạo đức và hành động.
Chú trọng bồi dưỡng tư duy đổi mới, sáng tạo, năng lực hành động, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, nâng cao năng lực chuyển đổi số, tham gia và xử lý các vấn đề pháp lý quốc tế. Đặc biệt coi trọng xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, cán bộ lãnh đạo, quản lý thực sự tiêu biểu, có tư duy phát triển, năng lực quản trị tiên tiến, đáp ứng yêu cầu tổ chức bộ máy và mục tiêu phát triển của đất nước.
Tăng cường thực hiện và chịu trách nhiệm trong kiểm soát nội bộ, kỷ luật, kỷ cương, nâng cao hiệu lực quản lý, kiểm tra, giám sát cán bộ, kiên trì thực hành văn hoá liêm chính; chủ động phòng ngừa, phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, vi phạm pháp luật và kỷ luật đảng trong toàn ngành Kiểm sát nhân dân.
Nhiệm vụ trọng tâm cuối cùng được Bộ Chính trị đưa ra là bảo đảm nguồn lực, hiện đại hoá VKSND.
Trong đó, cần từng bước hình thành hệ sinh thái tư pháp số, thực hiện số hoá toàn trình các quy trình nghiệp vụ, triển khai các nền tảng số hiện đại, kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu với các cơ quan tư pháp và cơ quan liên quan trên cơ sở nền tảng dùng chung; chú trọng bảo đảm an toàn, an ninh thông tin mạng, bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật công tác trong môi trường số.
Nâng cao năng lực phân tích, khai thác dữ liệu số để đánh giá, dự báo tình hình và đề xuất chính sách, giải pháp phòng, chống tội phạm kịp thời, hiệu quả. Mở rộng các tiện ích số, tăng cường thông tin, tuyên truyền về VKSND, công tác kiểm sát nhân dân trong tình hình mới...