Bộ Công an và doanh nghiệp do Vingroup sáng lập dùng công nghệ gen để xác định danh tính 500.000 hài cốt liệt sĩ

Dự án “Hành trình Gen kết nối – Tìm lại tên liệt sĩ ” ra mắt ngày 23/7/2024 là một trong những sáng kiến mang tính nhân văn sâu sắc, do Trung tâm Dữ liệu Quốc gia – Bộ Công an phối hợp cùng CTCP GeneStory triển khai.

Mục tiêu của dự án là xác định danh tính khoảng 500.000 hài cốt liệt sĩ chưa được nhận diện, thông qua việc đối sánh ADN trên quy mô quốc gia – một phương thức tìm kiếm khoa học, hiện đại và nhân văn hơn so với các cách làm truyền thống dựa vào hồ sơ và ký ức nhân chứng.

Điểm nổi bật của dự án là mô hình thu mẫu lưu động khắp cả nước, kết hợp công nghệ giải mã gen hiện đại VinGenChip - có thể đọc được hàng chục nghìn điểm SNP trên gen, nhất là đọc được biến thể di truyền của riêng người Việt.

Sau một năm, dự án này đã thu được 51.000 mẫu tại 34 tỉnh, đồng thời tổ chức hơn 600 buổi thu mẫu và bước đầu đã xác định danh tính 16 liệt sĩ (chỉ trong khoảng 2 – 3 tháng làm việc). Hiện nay, số lượng các liệt sĩ xác định được danh tính đang tăng lên theo thời gian.

Theo TS Võ Sỹ Nam , Giám đốc khoa học và Đồng sáng lập GeneStory, tại Triển lãm Hành động vì Cộng đồng 2025, khó khăn lớn nhất đến từ quá trình thu mẫu trên phạm vi toàn quốc. Nhiều thân nhân liệt sĩ đã cao tuổi, đòi hỏi đội ngũ phải đến tận nhà, xác thực danh tính bằng căn cước công dân.

Ngoài ra, thách thức khoa học cũng rất lớn, việc đọc ADN từ hài cốt đã phân hủy 50–70 năm là một bài toán công nghệ phức tạp, đòi hỏi năng lực xử lý dữ liệu gen tinh vi và độ chính xác cao.

Không chỉ vậy, tài chính và pháp lý cũng là trở ngại. Dự án vận hành theo mô hình xã hội hóa, huy động nguồn lực từ cộng đồng và các nhà hảo tâm, đồng thời phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Bộ Công an về dữ liệu cá nhân và sinh học.

GeneStory được thành lập ngày 30/03/2022 với vốn điều lệ ban đầu là 102,3 tỷ đồng, cổ đông sáng lập bao gồm tập đoàn Vingroup chiếm 99% cổ phần tương đương 101,3 tỷ đồng; 1% cổ phần còn lại được nắm giữ bởi 2 nhà đầu tư cá nhân.

Khi mới ra mắt, lợi thế của GeneStory là liên kết với Viện Nghiên cứu Dữ liệu lớn VinBigData (thuộc Tập đoàn Vingroup). Người sáng lập là ông Vũ Hà Văn, Giáo sư toán học, Đại học Yale kiêm Giám đốc Khoa học VinBigData.

Đến ngày 20/5/2022, Vingroup thông báo chuyển nhượng một phần cổ phần tại công ty cổ phần GeneStory, sau đó Vingroup không còn là công ty mẹ của GeneStory.

GeneStory hiện là doanh nghiệp trong ngành phân tích và tích hợp dữ liệu ADN tại Việt Nam. Đội ngũ gồm hơn 40 chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực khoa học dữ liệu, di truyền và tin y sinh, doanh nghiệp này làm chủ toàn bộ quy trình thu mẫu, phân tích và diễn giải dữ liệu gen, đạt độ chính xác trên 99%.

Từ ngày 24/9/2024 đến nay, vốn điều lệ của công ty là hơn 122 tỷ đồng, tăng khoảng 20 tỷ so với thời điểm thành lập. Tổng Giám đốc kiêm người đại diện pháp luật là ông Dương Ngọc Cường (sinh năm 1979), Tiến sĩ ngành độc học Viện Khoa học và Công nghệ Gwangju Hàn Quốc.