Xiaoyu (Trịnh Châu, Hà Nam, Trung Quốc) năm nay 13 tuổi. Buổi tối cậu bé vừa cười nói vui vẻ trong bữa tiệc sinh nhật mừng tuổi mới thì đến nửa đêm đã nằm trong phòng cấp cứu với tình trạng suy hô hấp nguy kịch.
Mẹ Xiaoyu vừa khóc vừa kể, cậu bé không ăn gì lạ cũng không đi đến những nơi không an toàn. Chỉ đơn giản là ăn 2 miếng bánh kem lớn và uống 1 cốc nước ngọt có ga ngập đá cỡ lớn trong tiệc sinh nhật của chính mình. Đây cũng là những món hẳng hề xa lạ gì trong thực đơn của cậu, chỉ là hôm đó đang vui nên ăn nhiều hơn bình thường.
Ảnh minh họa
Sau bữa tiệc, Xiaoyu đột nhiên ít nói hẳn đi và trông có vẻ mệt mỏi. Người mẹ gặng hỏi thì cậu cho biết có lẽ do ăn quá no, bà cũng không quá để tâm mà đi dọn dẹp còn cậu bé tiếp tục xem vô tuyến.
Không ngờ, chỉ chưa đầy 1 giờ sau, Xiaoyu có những dấu hiệu như khó thở, lú lẫn, đau tức ngực. Bố mẹ cậu hoảng loạn lái xe đưa con tới thẳng phòng cấp cứu của bệnh viện gần nhất. Lúc nàym cậu bé đã rơi vào trạng thái hôn mê sâu.
Kết quả xét nghiệm khiến các bác sĩ trực ca hoảng hốt: đường huyết vọt lên mức 32 mmol/L, máu bị nhiễm toan chuyển hóa nghiêm trọng do biến chứng nhiễm toan ceton. Bệnh nhi lập tức được chuyển thẳng đến phòng chăm sóc đặc biệt trong tình trạng suy hô hấp nguy kịch.
Chứng kiến con trai chằng chịt dây máy thở, người mẹ chỉ biết khóc nghẹn trong bất lực: "Tôi đã sai ở đâu?".
Giọt nước tràn ly từ tư duy "nuôi con phải béo mới có phúc"
Xiaoyu cao gần 1m60 nhưng nặng tới 73 kg, thể trạng béo phì rất nghiêm trọng ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Bác sĩ điều trị chỉ ra rằng, cơ thể đứa trẻ không thể bù đắp được việc tiêu thụ một lượng đường lớn trong thời gian ngắn như vậy.
Chế độ ăn nhiều calo kéo dài và cân nặng không kiểm soát suốt nhiều năm đã gây quá tải nặng nề cho chức năng tuyến tụy. Bữa tiệc ngọt với bánh kem và nước ngọt chính là giọt nước tràn ly, khiến hệ thống chuyển hóa sụp đổ hoàn toàn và dẫn thẳng đến hội chứng suy hô hấp tối cấp.
Phân tích về ca bệnh này trong chương trình "Đại diện Y tế", bác sĩ Lang Hongmei, Trưởng khoa Nội tổng hợp Bệnh viện Nhân dân số 2 trực thuộc Đại học Tứ Xuyên (Trung Quốc) khẳng định, đồ ngọt không trực tiếp gây ra cơn suy hô hấp . Nghĩa là không phải bất cứ ai ăn nhiều đồ ngọt cũng lúc cũng gặp tình trạng nguy hiểm tương tự. Bản chất của cuộc khủng hoảng này là nhiễm toan ceton do tiểu đường loại 2, một tình trạng cấp cứu chuyển hóa có khả năng gây tử vong cao ở trẻ em béo phì.
Bác sĩ Lang Hongmei giải thích: "Tình trạng kháng insulin kéo dài khiến con đường vận chuyển glucose vào tế bào bị tê liệt. Khi một lượng lớn đường nạp vào đột ngột, tế bào bị bỏ đói bắt buộc phải phân giải mô mỡ thần tốc để lấy năng lượng thay thế. Quá trình này phóng thích lượng axit ceton khổng lồ vào hệ tuần hoàn, làm giảm nhanh pH máu.
Để tự cứu, trung khu thần kinh kích hoạt kiểu thở Kussmaul đặc trưng, ép phổi phải thở nhanh và sâu liên tục nhằm đào thải khí axit ra ngoài. Việc hệ hô hấp phải làm việc quá tải trong môi trường nhiễm độc axit khiến các cơ lồng ngực kiệt quệ hoàn toàn. Biến chứng này diễn tiến rất nhanh, đẩy bệnh nhi vào trạng thái suy hô hấp toàn diện, hôn mê sâu và có thể ngừng tim nếu không can thiệp y khoa kịp thời".
Tại phòng chăm sóc đặc biệt (ICU) nhi khoa, các bác sĩ đã phải chạy đua với thời gian để thực hiện phác đồ cấp cứu nghiêm ngặt: bù dịch bằng dung dịch muối đẳng trương để sửa chữa tình trạng mất nước sâu, kiểm soát đường huyết bằng insulin liều nhỏ truyền tĩnh mạch chậm để tránh phù não, bổ sung kali nghiêm ngặt nhằm ngừa nguy cơ ngừng tim, và truyền kiềm thận trọng.
Ảnh minh họa
Sau chuỗi ngày điều trị nghẹt thở, tình trạng nhiễm toan ceton được kiểm soát, hệ hô hấp dần ổn định và cậu bé Xiaoyu đã được cai máy thở thành công. Bệnh nhi may mắn giữ được mạng sống và được chuyển về khoa nội trú thông thường để tiếp tục điều trị lâu dài căn bệnh đái tháo đường loại 2.
Cảnh báo: 3 thay đổi quan trọng là dấu hiệu tiểu đường ở trẻ em, thanh thiếu niên
Cũng theo bác sĩ Lang Hongmei, bệnh tiểu đường loại 2 ở thanh thiếu niên thường khởi phát rất âm thầm, nhiều trẻ chỉ được phát hiện khi đã hôn mê, suy hô hấp do nhiễm toan ceton.
Trước khi bộc phát thành cơn nguy kịch, bản thân trẻ và người thân cần đặc biệt lưu ý và làm dày bộ lọc cảnh báo qua các dấu hiệu điển hình của hội chứng "3 tăng 1 giảm" sau đây:
1. Đột nhiên cảm thấy khát nước và đi tiểu nhiều hơn bình thường
Đây là dấu hiệu đầu tiên khi đường huyết tăng vọt. Cha mẹ thường nhầm tưởng do thời tiết nóng bức hoặc con nghịch ngợm nên uống nhiều nước. Thực tế, đây là hiện tượng lợi tiểu thẩm thấu. Lượng đường trong máu quá cao buộc thận phải hoạt động điên cuồng để đào thải glucose qua nước tiểu, kéo theo sự mất nước và chất điện giải trầm trọng của cơ thể.
Ảnh minh họa
2. Trẻ bị sụt cân đáng kể trong thời gian ngắn một cách nghịch lý
Mặc dù đứa trẻ ăn khỏe hơn, liên tục thèm đồ ngọt nhưng cân nặng lại giảm sút rõ rệt. Nguyên nhân là do tình trạng thiếu hụt insulin khiến tế bào không thể hấp thụ chất dinh dưỡng, cơ thể phải tự ăn chính các mô mỡ và cơ của mình để duy trì sự sống. Đi kèm với đó là trạng thái mệt mỏi rã rời, tiểu đêm liên tục do suy kiệt năng lượng.
3. Khó thở dồn dập kèm theo mùi táo thối trong hơi thở
Đây là dấu hiệu chỉ điểm cực kỳ nguy hiểm, cho thấy nồng độ axit ceton trong máu đã chạm ngưỡng độc hại. Mùi táo thối hoặc mùi giống nước rửa móng tay bốc ra từ khoang miệng chính là hóa chất axeton đang cố đào thải qua đường hô hấp. Khi xuất hiện kèm triệu chứng đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn mửa và nhịp thở bắt đầu nấc nghẹn, phổi của trẻ đã ở rất gần trạng thái suy hô hấp cấp.
Lời thức tỉnh khẩn cấp cho các bậc phụ huynh
Các nghiên cứu y khoa đã chỉ ra một con số đáng báo động: tỷ lệ mắc bệnh tiểu đường loại 2 ở thanh thiếu niên đã tăng gần gấp bốn lần trong thập kỷ qua. Trong đó, béo phì là yếu tố nguy cơ hàng đầu có thể điều chỉnh được nhưng lại hay bị các gia đình bỏ qua vì tư duy chủ quan.
Phó trưởng khoa Lang Hongmei nhắc nhở, trẻ càng thừa cân khi còn nhỏ thì nguy cơ tổn thương phổi, tim mạch và đối mặt với các ca cấp cứu suy hô hấp khi trưởng thành càng cao. Việc hình thành thói quen ăn uống tốt cần bắt đầu ngay từ bữa ăn gia đình. Cha mẹ phải kiên quyết giảm đồ uống có đường, kiểm soát tần suất ăn uống đồ ngọt, món dầu mỡ của trẻ. Hãy khuyến khích con tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày và thường xuyên theo dõi cân nặng để chặn đứng nguy cơ tiểu đường, béo phì hay suy hô hấp nguy hiểm.
Nguồn và ảnh: Sohu, Sichuan News