Cú lừa tỷ USD chấn động giới khởi nghiệp: Startup nổ dùng AI ghi chú cuộc họp nhưng thực tế do 2 nhà sáng lập đóng giả để chép tay, thu phí 100 USD/tháng

Vào thế kỷ 18 ở Vienna, một kỹ sư người Hungary đã khiến giới quý tộc choáng váng với một cỗ máy kỳ dị: Một chiếc hộp cơ khí to lớn có vẻ như tự chơi và thậm chí chiến thắng cờ vua mà không cần con người can thiệp. Thiết bị ấy mang tên Mechanical Turk nhanh chóng trở thành đề tài ưa thích của giới thượng lưu suốt nhiều thập kỷ, và từng đánh bại cả những đối thủ lừng danh như Benjamin Franklin và Napoleon Bonaparte.

Dĩ nhiên, thời đó chưa hề có máy tính. Sự thật là Kempelen dựng nên một cỗ máy rối rắm đủ dây và bánh răng giả để đánh lừa mọi con mắt soi xét, chỉ để che giấu một kỳ thủ cờ vua bằng xương bằng thịt đang điều khiển bên trong.

Dù bí mật bị lật tẩy vào những năm 1850, di sản của Mechanical Turk vẫn sống đến ngày nay. Chỉ khác là thay vì những “tủ cờ”, chúng ta có cửa hàng Amazon “Just Walk Out” vận hành bởi lao động giá rẻ ở Ấn Độ, và chatbot code AI chạy bằng “lao động bóng ma” tại Kenya.

Và còn có cả Fireflies, một startup ghi chú bằng AI. Mùa hè vừa rồi, Fireflies gây chú ý khi công bố định giá 1 tỷ USD, khoe rằng “75%” các công ty Fortune 500 dùng dịch vụ chép biên bản cuộc họp của họ.

Con số ấy càng ấn tượng nếu nhớ tới lời thú nhận gần đây của Sam Udotong, CTO kiêm đồng sáng lập Fireflies: "Công ty khởi đầu năm 2017 bằng cách “thu 100 USD/tháng cho một ‘AI’ thực chất chỉ là hai người”.

“Cách tốt nhất để kiểm chứng ý tưởng kinh doanh là trở thành chính sản phẩm”, Udotong viết trên LinkedIn. “Chúng tôi nói với khách hàng rằng có một ‘AI sẽ tham gia cuộc họp’. Thực tế chỉ là tôi và đồng sáng lập gọi vào phòng họp với tên ‘Fred’, ngồi yên lặng và ghi chép bằng tay”.

Bất cứ khi nào khách cần ghi chú, hoặc anh hoặc đồng sáng lập Krish Ramineni sẽ quay số vào phòng dưới cái tên “Fred”, giả làm một trợ lý ảo kiểu Siri. “Chúng tôi ngồi im, ghi chép chi tiết, rồi gửi lại sau 10 phút”, Udotong kể.

Họ chỉ đủ tiền trả tiền nhà và giữ giấc mơ startup sau khi trực hơn 100 cuộc họp theo cách ấy - một chiến thắng nhỏ nhoi sau sáu ý tưởng trước đó đổ vỡ.

Khác với Mechanical Turk của Kempelen, Udotong nói rằng về sau bộ đôi đã “tự động hóa” quy trình ghi chú của Fireflies. Tuy nhiên, lời thú nhận này phơi bày tinh thần “làm màu cho tới khi làm thật được” (fake it ’til you make it) vốn ăn sâu trong hệ sinh thái startup công nghệ, một môi trường ưu ái dầu rắn hơn những nỗ lực cải thiện thế giới ngoài logic lợi nhuận.

Dù không ít người dùng LinkedIn đang ném đá Udotong trong phần bình luận, vị CTO khẳng định khách hàng doanh nghiệp ban đầu biết có “con người trong vòng lặp” và không quan tâm.

Xét thành công mà Fireflies có được sau màn Mechanical Turk của riêng mình, có lẽ anh ta không sai. Và vấn đề có lẽ nằm ở đây: Dù công việc do người vô hình hay thuật toán làm, thị trường startup vẫn thích phần nhìn của tiến bộ hơn là tiến bộ thực.

Điều đó lại tạo ra động lực tài chính hợp thức hóa cú “giả vờ” ban đầu và dĩ nhiên làm đầy túi các nhà sáng lập.

Theo: Futurism