Cuối năm, dồn dập các chiêu lừa đảo mới

Người thân nhờ vả, hỏi thăm... coi chừng bẫy giăng

Bộ Công an vừa cảnh báo 25 kịch bản lừa đảo phổ biến hiện nay, tập trung vào 5 nhóm thủ đoạn chính. Nổi bật trong số các thủ đoạn này là mạo danh cơ quan, tổ chức để chiếm đoạt tài sản. Các đối tượng thường giả danh công an , viện kiểm sát, tòa án, ngân hàng, nhà trường, bệnh viện, cơ quan bảo hiểm xã hội, điện lực, viễn thông hoặc sử dụng tin nhắn Brandname giả mạo để yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, mật khẩu tài khoản hoặc chuyển tiền với các lý do như "xác minh thông tin", "xử lý vi phạm", "thanh toán nợ cước", "nhận hoàn tiền", "nộp phạt nguội"... Lợi dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), các đối tượng tạo hình ảnh, video, giọng nói giả mạo người thân, bạn bè hoặc lãnh đạo cơ quan để vay tiền, yêu cầu chuyển khoản khẩn cấp.

Công an TP.Hà Nội đặc biệt lưu ý thủ đoạn không trực tiếp hỏi vay tiền như trước đây, mà tạo dựng nhiều tình huống trung gian nhằm từng bước chiếm được lòng tin của nạn nhân rồi lừa đảo . Chị H.Y.M, ngụ tại TP.HCM, kể lại đối tượng lừa đảo hack tài khoản Facebook của em trai chị, gửi tin nhắn cho chị và nhờ xác nhận đang cần số tiền lớn, mục đích là để em trai đòi nợ người khác. Ngay sau đó em trai chị đã bị dẫn dụ chuyển số tiền 65 triệu đồng vào tài khoản của chị. Kẻ gian sau đó tiếp tục nhắn tin với chị để chuyển số tiền này sang một tài khoản khác để chiếm đoạt mà cả chị lẫn em trai vẫn không phát hiện ra. Đến khi cả hai giật mình nhận ra đây là trò lừa đảo thì tiền đã được chuyển sang một tài khoản khác và biến mất.

ẢNH: QUANG THUẦN TẠO BẰNG AI

Công an TP.Hà Nội giải mã: Trước tiên, các đối tượng lừa đảo lập tài khoản giả mạo hoặc chiếm quyền sử dụng tài khoản Zalo, Facebook, sử dụng hình ảnh đại diện, tên gọi và cách giao tiếp quen thuộc để tiếp cận nạn nhân. Sau khi tạo được sự tin tưởng từ con mồi, đối tượng đưa ra những đề nghị tưởng chừng đơn giản như nhờ gọi điện hộ, nhận tiền hộ hoặc xác minh tài khoản... để giảm sự nghi ngờ ban đầu, khiến người nhận tin nhắn tin rằng mình đang giúp đỡ người thân, bạn bè. Ở bước tiếp theo, các đối tượng gửi hình ảnh biên lai chuyển khoản giả mạo, đồng thời viện ra những lý do như hệ thống ngân hàng gặp lỗi, tiền đang chờ xử lý hoặc giao dịch thực hiện sai cú pháp. Từ đó, những kẻ lừa đảo yêu cầu nạn nhân chuyển thêm tiền để xác thực hoặc hoàn tất giao dịch vào những tài khoản do đối tượng kiểm soát. Khác với hình thức giả danh người thân để vay tiền trực tiếp, thủ đoạn mới được dàn dựng qua nhiều giai đoạn, khiến nạn nhân khó nhận ra dấu hiệu bất thường ngay từ đầu.

Công an TP.Hà Nội khuyến cáo người dân không xác định danh tính người liên hệ chỉ dựa vào tên tài khoản, ảnh đại diện hoặc thông tin hiển thị trên Zalo, Facebook. Khi nhận được yêu cầu liên quan đến tiền bạc, dù từ tài khoản của người thân hay bạn bè, người dân cần gọi điện trực tiếp theo số điện thoại đã lưu trong danh bạ hoặc gặp mặt để xác minh. Đặc biệt, tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng; không truy cập đường dẫn lạ hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. Trường hợp phát hiện tài khoản bị chiếm đoạt hoặc nghi ngờ đã chuyển tiền cho đối tượng lừa đảo , người dân cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để được hỗ trợ ngăn chặn giao dịch, đồng thời trình báo cơ quan công an.

Cảnh giác tin đồn thất thiệt

Đáng lo ngại, các chiêu lừa đảo cập nhật rất sát diễn biến thời sự trên thị trường được nhiều người quan tâm.

Đơn cử những ngày gần đây, thông tin một số quốc gia khuyến nghị người dân chuẩn bị nhu yếu phẩm đủ dùng trong 72 giờ đầu khi xảy ra tình huống khẩn cấp thu hút sự quan tâm trên mạng xã hội. Lập tức, một số tài khoản đã chia sẻ thông tin thiếu bối cảnh, thậm chí suy diễn đây là dấu hiệu cho thấy chiến tranh hoặc thảm họa lớn sắp xảy ra, gây tâm lý hoang mang trong dư luận. Cục An ninh mạng (Bộ Công an ) ngay lập tức lên tiếng làm rõ và trấn an người dân hiểu đúng bản chất của các khuyến nghị, không để những thông tin suy diễn dẫn đến tâm lý lo lắng, mua gom hàng hóa không cần thiết, ảnh hưởng đến sinh hoạt và trật tự thị trường.

Cục An ninh mạng nhấn mạnh, cần phân biệt rõ khuyến nghị của các quốc gia khác với những hướng dẫn, chỉ đạo chính thức áp dụng tại VN. Đến nay, VN chưa ban hành yêu cầu bắt buộc người dân dự trữ nhu yếu phẩm trong 72 giờ. Cơ quan chức năng khuyến cáo việc chuẩn bị nước uống, thực phẩm khô, đèn pin, pin dự phòng và thuốc thiết yếu nên được xem là thói quen chủ động phòng ngừa rủi ro. Tuy nhiên, người dân không nên tích trữ quá mức hoặc mua sắm theo tâm lý đám đông. Đáng chú ý, những thông tin gây hoang mang còn có thể bị các đối tượng xấu lợi dụng để quảng cáo, rao bán hàng hóa dự trữ với giá cao bất thường hoặc phát tán đường dẫn giả mạo thông báo khẩn cấp nhằm đánh cắp thông tin cá nhân.

Tâm lý hoang mang, tò mò, hưởng ứng theo xu hướng đám đông cũng đang trở thành cái bẫy được kẻ gian lợi dụng. Gần đây, với sự lan truyền những đoạn clip nhạy cảm trên mạng xã hội, các đối tượng xấu có thể tung những lời mời như "xem bản đầy đủ" hoặc "link clip gốc" để dụ người dùng truy cập trang web giả mạo. Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), Giám đốc dự án Chống Lừa Đảo (Chongluadao.vn), cảnh báo những đường link này có thể dẫn đến trang đăng nhập giả, yêu cầu người dùng cung cấp mật khẩu, mã xác thực, trả phí hoặc cài ứng dụng không rõ nguồn gốc. Từ đó, kẻ gian có thể chiếm quyền tài khoản, thu thập dữ liệu cá nhân và tìm cách chiếm đoạt tiền. Chuyên gia Ngô Minh Hiếu lưu ý: Việc nhấn vào một đường link không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mất tiền nhưng người dùng nên tránh mở link đáng ngờ, không cung cấp mật khẩu hay mã OTP và không cài ứng dụng theo hướng dẫn từ nguồn không xác định. Mức độ rủi ro còn tùy thuộc trang web người dùng truy cập, tình trạng thiết bị và những thông tin hoặc thao tác họ thực hiện sau đó. Tuy vậy, nếu đã nhập thông tin đăng nhập vào một trang nghi giả mạo, người dùng nên đổi mật khẩu ngay và đăng xuất khỏi các phiên đăng nhập lạ. Trường hợp đã cung cấp thông tin ngân hàng hoặc phát hiện giao dịch bất thường, cần liên hệ ngân hàng để được hỗ trợ kịp thời.

Ông Ngô Minh Hiếu nói thẳng, công nghệ chỉ là một lớp bảo vệ; nhận thức và thói quen của người dân vẫn giữ vai trò quan trọng. Mỗi người cần bình tĩnh, kiểm chứng thông tin trước khi bấm vào đường link, chuyển tiền hoặc cung cấp mã OTP, mật khẩu và dữ liệu cá nhân. Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo , cần chủ động báo cáo để cảnh báo kịp thời cho cộng đồng.