Theo dữ liệu theo dõi tàu biển, 2 con tàu mang cờ Hong Kong là CSCL Indian Ocean và CSCL Arctic Ocean, thuộc tập đoàn vận tải COSCO Shipping, đã mắc kẹt trong Vịnh kể từ khi chiến sự Mỹ - Israel với Iran nổ ra từ ngày 28/2. Vào chiều ngày 27/3, cả 2 tàu bắt đầu di chuyển hướng ra eo Hormuz nhưng sau đó nhanh chóng quay đầu. Đây được xem là nỗ lực đầu tiên của một hãng vận tải lớn nhằm vượt qua tuyến đường này kể từ khi chiến sự bùng phát.
Trước đó, COSCO từng thông báo nối lại hoạt động đặt chỗ vận chuyển hàng hóa từ châu Á tới các nước vùng Vịnh như UAE, Saudi Arabia, Bahrain, Qatar, Kuwait và Iraq, cho thấy kỳ vọng hoạt động hàng hải có thể dần bình thường hóa. Tuy nhiên, sự cố quay đầu lần này cho thấy “việc đảm bảo hành lang an toàn vẫn chưa thể thực hiện”, theo nhận định của chuyên gia từ hãng dữ liệu Kpler.
Đáng chú ý, chỉ vài ngày trước, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định Tehran cho phép tàu của các quốc gia “thân thiện” như Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Iraq và Pakistan đi qua eo Hormuz . 2 tàu Trung Quốc cũng đã phát tín hiệu trên hệ thống nhận dạng AIS rằng họ thuộc sở hữu và do thủy thủ đoàn Trung Quốc vận hành. Tuy vậy, thực tế cho thấy các cam kết này chưa đủ để trấn an giới vận tải quốc tế.
Kể từ khi xung đột bùng phát, Iran đã tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền trong khu vực, đồng thời cảnh báo sẽ tiếp tục hành động. Hệ quả là hàng trăm tàu và khoảng 20.000 thủy thủ bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư. Các dòng chảy năng lượng quan trọng như dầu thô từ Saudi Arabia hay khí tự nhiên hóa lỏng từ Qatar gần như bị đình trệ.
Trong một diễn biến liên quan, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đã cho phép khoảng 10 tàu chở dầu đi qua eo Hormuz như một “cử chỉ thiện chí” trong đàm phán. Dẫu vậy, chưa có xác nhận cụ thể về danh tính các tàu này hoặc việc chúng thực sự đã vượt qua tuyến đường hay chưa.
Thời gian gần đây, một số tàu vẫn rời Vịnh với số lượng hạn chế, bao gồm tàu chở khí hóa lỏng mang cờ Ấn Độ và một tàu chở dầu của Thái Lan được phép đi qua sau khi có phối hợp ngoại giao với Iran. Dữ liệu từ Lloyd’s List Intelligence cho thấy hoạt động hàng hải chủ yếu hiện nay là tàu dầu Iran rời cảng và tàu hàng chở ngũ cốc cập bến Iran.
Tehran nhiều lần nhấn mạnh rằng quyền quyết định cho phép tàu nào đi qua thuộc về họ. Trong một thông báo gửi tới Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), Iran khẳng định các quốc gia bị coi là “bên gây hấn”, bao gồm Mỹ, Israel và các đồng minh, sẽ không được hưởng quyền di chuyển qua eo biển Hormuz .