Đẩy nhanh tiến độ metro kết nối Tân Sơn Nhất - Long Thành

Sở Xây dựng TPHCM vừa có báo cáo gửi Bộ Xây dựng cập nhật tình hình triển khai các dự án đường sắt đô thị trên địa bàn.

Khởi công metro số 2 trước 19/1/2026

Theo đó, hiện nay TPHCM đang tập trung hoàn thành thủ tục điều chỉnh dự án tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) và ưu tiên đầu tư tuyến đường sắt kết nối hai Cảng HKQT Tân Sơn Nhất và Long Thành.

Cụ thể, UBND TP đang thực hiện các thủ tục thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh dự án.

Đồng thời, phối hợp với UBND tỉnh Đồng Nai bổ sung, cập nhật tuyến Thủ Thiêm - Long Thành thành đường sắt đô thị vào Quy hoạch tỉnh/Thành phố, Quy hoạch chung Thành phố và thực hiện các thủ tục báo cáo Hội đồng nhân dân hai địa phương thống nhất giao UBND TPHCM là cơ quan thẩm quyền; Cùng với đó, xem xét giao Nhà đầu tư (Tập đoàn Trường Hải) nghiên cứu triển khai tuyến đường sắt Bến Thành - Thủ Thiêm; Thủ Thiêm - Long Thành theo hình thức đối tác công tư PPP.

Theo Sở Xây dựng TPHCM, tuyến metro số 2 là dự án đầu tiên của TPHCM áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù của Nghị quyết 188 của quốc hội. Ban Quản lý Đường sắt đô thị đã chỉ định liên danh tư vấn quốc tế – trong nước lập hồ sơ điều chỉnh dự án trình thẩm định. UBND TP đã chấp thuận phương án công nghệ và làm việc với Bộ Xây dựng để thống nhất danh mục tiêu chuẩn, quy chuẩn áp dụng cho dự án. Mục tiêu là khởi công trước ngày 19/1/2026, chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần XIV, và đưa vào khai thác trước năm 2030.

Theo các quy hoạch đã được Thủ tướng phê duyệt, mạng lưới đường sắt đô thị của vùng TP.HCM mới sau sáp nhập có tổng chiều dài hơn 1.000 km. Trong đó, khu vực TPHCM cũ có 12 tuyến (582 km), Bình Dương có 12 tuyến (305 km) và Bà Rịa – Vũng Tàu có 3 tuyến (125 km).

Thành phố đang rà soát tổng thể đồ án điều chỉnh quy hoạch chung đến năm 2040, tầm nhìn 2060, trong đó hoàn thiện tổ chức mạng lưới đường sắt đô thị phù hợp bối cảnh mở rộng địa giới. Nội dung rà soát bao gồm xác định vị trí depot, ga, các khu TOD và không gian ngầm đô thị.

Đề xuất ngân sách trung ương hơn 221.000 tỷ đồng

Về bố trí nguồn vốn cho các dự án đường sắt dự kiến đầu tư trong thời gian tới, theo Sở Xây dựng TPHCM, UBND TP đã có công văn số 2881 báo cáo Bộ Tài chính về dự kiến kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030. Trong đó, về ngân sách trung ương, Thành phố kiến nghị Bộ Tài chính xem xét bổ sung đủ vốn ngân sách Trung ương theo nhu cầu của Thành phố là 221.098 tỷ đồng (tương đương 8,39 tỷ USD).

Cụ thể, phần vốn cho thành phố thực hiện các dự án đường sắt đô thị thuộc Đề án phát triển hệ thống đường sắt đô thị TPHCM (theo Nghị quyết 188 của Quốc hội) với số vốn là 209.500 tỷ đồng ngay trong giai đoạn 2026 - 2030 thay vì kéo dài đến giai đoạn 2026-2035.

Đồng thời, Thành phố cũng kiến nghị bổ sung thêm số vốn là 11.598 tỷ đồng để hỗ trợ Thành phố thực hiện đối với các dự án phát sinh bổ sung do mở rộng địa giới hành chính; theo đó, tổng số vốn ngân Sách Trung ương kiến nghị bố trí trong giai đoạn 2026 - 2030 vào khoảng 221.098 tỷ đồng thay vì 209.500 tỷ đồng như dự kiến trước đây. Hiện, Bộ Tài chính đang xem xét, có ý kiến đối với đề nghị của Thành phố.

Về nguồn ngân sách địa phương, UBND TP dự kiến phương án kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 theo khả năng cân đối vốn ngân sách địa phương là 975.120 tỷ đồng; theo đó, dự kiến bố trí kế hoạch vốn cho đường sắt đô thị vào khoảng 123.996 tỷ đồng (tương đương 4,71 tỷ USD).

Như vậy, nguồn vốn ngân sách dự kiến bố trí cho đường sắt đô thị trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 khoảng 345.094 (tương đương 13,1 tỷ USD). Do đó, Sở Xây dựng đánh giá cần huy động thêm các nguồn lực từ khai thác quỹ đất TOD, phát hành trái phiếu chính quyền địa phương và huy động nguồn lực từ kinh tế tư nhân.

Nhiều doanh nghiệp đề xuất đầu tư các tuyến đường sắt theo hình thức PPP

Theo tinh thần Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, Sở Xây dựng TPHCM cho biết, Thành phố đang ghi nhận sự quan tâm lớn của các doanh nghiệp đối với lĩnh vực đường sắt đô thị. Nhiều nhà đầu tư đã nộp hồ sơ đề xuất và được giao nghiên cứu dự án theo hình thức đối tác công tư (PPP) hoặc đầu tư trực tiếp theo Luật Đầu tư.

Theo Sở Xây dựng TP, công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc (Vinspeed) đã trình hồ sơ đề xuất dự án tuyến đường sắt đô thị nối trung tâm TPHCM với khu đô thị lấn biển Cần Giờ. Hồ sơ đã được Hội đồng thẩm định TP thẩm định và trình UBND TP xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, UBND TP đã giao Tổng công ty Becamex nghiên cứu phương án đầu tư tuyến đường sắt quốc gia Bàu Bàng – Cái Mép, kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải.

Ngoài ra, công ty Cổ phần Tập đoàn Sovico được giao nghiên cứu, đề xuất phương án đầu tư tuyến metro số 4 theo hình thức PPP hoặc đầu tư trực tiếp. Đây là tuyến có vai trò trục xương sống Đông – Tây trong mạng lưới metro của TP.

Như đã nêu ở trên, Tập đoàn Trường Hải (Thaco) đề xuất đầu tư hai tuyến đường sắt đô thị gồm đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm và tuyến Thủ Thiêm – Long Thành theo hình thức PPP, loại hợp đồng BT. UBND TP đang xem xét chấp thuận giao Thaco làm nhà đầu tư triển khai dự án.

Cuối cùng, Tập đoàn Masterise đề xuất được nghiên cứu tuyến metro số 3 (đoạn Hiệp Bình Phước – An Hạ) theo hình thức PPP, hợp đồng BT. UBND TP hiện đang xem xét chấp thuận Masterise làm nhà đầu tư thực hiện dự án.