Cụ thể, theo Quy định 2025/40 về bao bì và rác thải bao bì (Packaging and Packaging Waste Regulation - PPWR) của EU mới ban hành nhằm mục đích bảo vệ môi trường và sức khỏe con người thông qua việc giảm thiểu bao bì thừa, thúc đẩy tái sử dụng, tái chế và giảm sử dụng vật liệu nguyên sinh.
EU quy định bao bì các sản phẩm phải sử dụng nhựa tái chế
ẢNH: CHÍ NHÂN
Quy định mới áp dụng đối với mọi loại bao bì được đưa ra thị trường EU , bao gồm bao bì trực tiếp tiếp xúc với thực phẩm, bao bì sơ cấp (sales packaging), bao bì thứ cấp (grouped packaging) và bao bì vận chuyển (transport packaging). Điều này có nghĩa là các loại bao bì thường dùng trong xuất khẩu thủy sản như túi nilon, khay nhựa, hộp, thùng carton, pallet nhựa, màng bọc… đều thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định này. Chậm nhất đến ngày 12.8.2028, toàn bộ bao bì phải in nhãn phân loại rác thải theo quy chuẩn thống nhất của EU để hướng dẫn người tiêu dùng EU phân loại rác.
Theo Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), một trong những thay đổi cấp bách nhất tác động trực tiếp đến ngành thực phẩm và thủy sản là quy định siết chặt các "chất đáng lo ngại" SoC (Substances of Concern) trong bao bì. Bắt đầu từ ngày 12.8.2026, tất cả các loại bao bì phải tuân thủ các ngưỡng giới hạn mới về SoC. Đặc biệt, bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm không được chứa các chất Per- and Polyfluorinated Alkyl Substances (PFAS) có nồng độ bằng hoặc vượt quá ngưỡng quy định. EU đề xuất cấm lưu hành các bao bì tiếp xúc thực phẩm có chứa PFAS bằng hoặc vượt quá giới hạn: 25 ppb đối với từng loại PFAS đơn lẻ, 250 ppb đối với tổng các loại PFAS và 50 ppm đối với nhóm PFAS bao gồm cả dạng polymer. Sự hiện diện của các chất này phải được giảm thiểu tối đa trong toàn bộ vòng đời bao bì, bao gồm cả quá trình quản lý rác thải và tái chế. Doanh nghiệp thủy sản sử dụng bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm (các loại khay nhựa, màng bọc, túi nilon…) cần phải công bố hàm lượng PFAS trong trong hồ sơ kỹ thuật của bao bì.
Đến năm 2030, tất cả bao bì lưu thông tại EU bắt buộc phải được thiết kế để có thể tái chế. Đồng thời, quy định mới cũng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về giảm thiểu trọng lượng và thể tích bao bì xuống mức tối thiểu cần thiết chỉ đủ để đảm bảo chức năng của bao bì. Đáng lưu ý, đối với bao bì nhóm, bao bì vận chuyển và bao bì thương mại điện tử, tỷ lệ không gian rỗng (empty space ratio) sẽ bị giới hạn ở mức tối đa 50% kể từ ngày 1.1.2030. Không gian được lấp đầy bởi các vật liệu chèn lót như màng xốp hơi (bubble wrap) cũng sẽ bị tính là không gian rỗng.
Nhằm thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn và hạn chế rác thải nhựa, quy định mới bắt buộc các phần bằng nhựa trong bao bì phải chứa một tỷ lệ nhựa tái chế (Recycled Content) nhất định. Đến năm 2030, EU bắt buộc bao bì nhựa tiếp xúc với thực phẩm phải chứa tỷ lệ nhựa tái chế tối thiểu: 30% đối với bao bì thành phần chính là nhựa PET và 10% đối với bao bì làm từ các loại nhựa khác (như PP, PE) và tỷ lệ này sẽ tăng lên 25% vào năm 2040.
EU là một trong những thị trường tiêu thụ chính các mặt hàng nông thủy sản của Việt Nam. Theo VASEP, Quy định mới về bao bì có thể trở thành một rào cản kỹ thuật đáng kể đối với hàng thủy sản xuất khẩu, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động thích ứng sớm để duy trì khả năng tiếp cận thị trường. Mọi sự chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp biến rào cản xanh thành lợi thế cạnh tranh tại thị trường EU .