Hàm ý của Tổng thống Mỹ Trump khi tung tin sốc về Greenland?

Tuy nhiên, họ cho rằng động thái này của nhà lãnh đạo Mỹ có thể tác động tiêu cực đến cuộc gặp, đồng thời gây tổn hại lòng tin giữa các cường quốc và sự phát triển hòa bình tại Bắc cực.

Trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 18/9, Tổng thống Trump viết: “Tôi vui mừng thông báo rằng Hợp chúng quốc Hoa Kỳ đã đạt được một Thỏa thuận với Vương quốc Đan Mạch và Greenland , trao cho Hoa Kỳ quyền kiểm soát vĩnh viễn an ninh và mọi nhu cầu khác tại Greenland , qua đó giải quyết hoàn toàn TẤT CẢ những mối quan ngại của chúng ta”.

Ông Trump cho biết đây là một thỏa thuận “vô hạn”, không có thời hạn chấm dứt.

“Thêm vào đó, kể từ bây giờ, không một đối thủ nào của Mỹ có thể có căn cứ tại Greenland , duy trì hiện diện quân sự tại Greenland hoặc thực hiện các khoản đầu tư nhạy cảm tại Greenland nếu không có sự chấp thuận rõ ràng bằng văn bản của chúng tôi”, Tổng thống Trump viết thêm.

Nhà lãnh đạo Mỹ không nêu cụ thể những đối thủ nào trong bài đăng. Tuy nhiên, truyền thông Mỹ dẫn lời một quan chức Bộ Ngoại giao cho biết, thỏa thuận này cấm mọi căn cứ hoặc binh lính nước ngoài Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) hiện diện tại Greenland , đồng thời thiết lập các cơ chế sàng lọc nhằm vào Trung Quốc và Nga.

Các nhà phân tích Trung Quốc cho rằng thời điểm ông Trump đưa ra tuyên bố vừa là chiến thuật nhằm tăng đòn bẩy của Mỹ trước cuộc gặp thượng đỉnh với ông Tập tại Washington vào tuần tới, vừa nhằm đạt lợi ích chính trị trong nước khi cuộc bầu cử giữa kỳ sẽ diễn ra vào tháng 11.

“Việc Mỹ công bố thông tin trên vào đúng thời điểm này nhằm tăng thêm các quân bài thương lượng trong cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung vào tuần sau”, ông Wang Yiwei, Giám đốc Viện các vấn đề quốc tế thuộc Đại học Nhân dân Trung Quốc ở Bắc Kinh, nói với báo Hong Kong South China Morning Post.

Ông Wang cho rằng tham vọng của Washington nhằm kiểm soát hành lang chiến lược quan trọng này ở Bắc cực thể hiện logic địa - chính trị tương tự như mong muốn kiểm soát kênh đào Panama.

Theo ông, việc mô tả động thái này là nhằm ngăn Greenland rơi vào tay Trung Quốc hoặc Nga chỉ là cái cớ, bởi Trung Quốc hầu như không có hiện diện đáng kể tại Greenland , và những kế hoạch đầu tư trước đây của Bắc Kinh vào hòn đảo thuộc Đan Mạch đã nhiều lần không thành hiện thực.

Nhiều kế hoạch của Trung Quốc không thành

Khoảng chục năm trước, một số công ty Trung Quốc từng bày tỏ quan tâm đến khoáng sản của Greenland và một số đã ký các thỏa thuận ban đầu, nhưng không dự án nào tiến tới hoạt động khai thác thương mại.

Một báo cáo nghiên cứu về Bắc cực năm 2025 cho biết, tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng về cơ sở hạ tầng cùng điều kiện băng giá khắc nghiệt ở vùng Bắc cực khiến hoạt động khai khoáng quy mô lớn không khả thi về mặt kinh tế. Điều này khiến các công ty Trung Quốc mất hứng thú trước khi Mỹ bắt đầu gây sức ép, nhằm hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc tại Greenland .

Những nỗ lực đầu tư vào cơ sở hạ tầng của Bắc Kinh tại Greenland cũng rơi vào cảnh tương tự. Năm 2018, đề xuất của Trung Quốc về hỗ trợ mở rộng và kéo dài các đường băng sân bay trên hòn đảo Bắc cực này đã bị Đan Mạch ngăn chặn, sau khi Mỹ nêu quan ngại về an ninh.

Các nhà phân tích Trung Quốc cho rằng thỏa thuận về Greenland sẽ làm suy giảm lòng tin giữa các cường quốc và ảnh hưởng đến sự phát triển hòa bình của Bắc cực.

“Thỏa thuận này hướng tới tương lai. Nó sẽ không làm chệch hướng cuộc gặp giữa lãnh đạo Trung Quốc và Mỹ, nhưng chắc chắn sẽ có tác động tiêu cực đến lòng tin chiến lược giữa hai bên”, ông Wang Yong, Giám đốc Trung tâm Kinh tế chính trị quốc tế thuộc Đại học Bắc Kinh, nói.

Ông Wang cho rằng tuyên bố này cũng phục vụ mục tiêu chính trị trong nước của Mỹ, trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần.

Nhà nghiên cứu này cho rằng Trung Quốc cần kiên định bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của mình, đồng thời phản đối việc “an ninh hóa quá mức” mọi vấn đề trong khu vực.

Trong những năm gần đây, hợp tác Trung - Nga tại khu vực Bắc cực được đẩy mạnh một cách âm thầm, trong đó có việc một công ty vận tải biển Trung Quốc khai trương tuyến vận tải thường xuyên đầu tiên dọc theo tuyến đường biển Bắc cực vào tháng 8 vừa qua.

Trung Quốc và Nga cũng đã tiến hành cuộc khảo sát băng biển thực địa chung đầu tiên tại Bắc Băng Dương vào mùa hè này. Chuyến thám hiểm được thực hiện trên tàu phá băng nghiên cứu Xuelong 2 của Trung Quốc, cho thấy sự hợp tác ngày càng sâu rộng giữa hai nước tại khu vực cực đang nóng lên nhanh chóng.