IEA dự đoán kịch bản ác mộng đối với OPEC

IEA cho biết trong báo cáo hàng năm Oil 2018, trong ba năm tới, Mỹ sẽ chiếm 80% nhu cầu của thế giới. Canada, Brazil và Na Uy sẽ phải cung ứng phần còn lại, không để lại nhiều nguồn cung cấp cho OPEC.

Sự mỉa mai là những lợi ích gia tăng đáng kể từ sản lượng đá phiến sét sẽ chỉ có thể thực hiện được do những cắt giảm của OPEC đã làm thắt chặt thị trường và đẩy giá lên. Theo Bloomberg, Bộ trưởng dầu mỏ UAE, ông Suhail Al Mazrouei, cho biết tại một hội nghị ngành công nghiệp gần đây, "Nếu bạn là một nhà sản xuất dầu, ai đưa bạn trở lại? Chính là OPEC".

"Nếu không có OPEC sẽ có sự hỗn loạn trên thị trường", ông cho biết thêm.

Thật vậy, báo cáo mới của IEA vẽ bức tranh ảm đạm cho các thành viên OPEC, những người đang hy vọng sẽ ngừng cắt giảm nguồn cung sau năm nay. Theo phân tích của IEA, nguồn cung từ các nhà sản xuất ngoài OPEC tăng nhanh, đặc biệt ở Mỹ, OPEC có thể sẽ phải chật vật để tìm ra cách tăng sản lượng mà không cần đẩy giá xuống.

Điều đó có thể gây áp lực lên thỏa thuận để giữ cho việc cắt giảm sản xuất lâu hơn mức họ muốn, mặc dù khó có thể tưởng tượng rằng họ duy trì mức trần sản xuất trong 3 hoặc 4 năm nữa. Làm như vậy sẽ có nghĩa là tự mình  gây bất lợi và chia sẻ nhiều thị phần hơn cho các nhà sản xuất đá phiến của Mỹ và các nhà sản xuất ngoài OPEC. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ ràng như thế nào - việc sản xuất quay trở lại, ngay cả khi từng bước đưa ra những vấn đề riêng của nó, nếu dự báo của IEA là chính xác.

IEA nhận thấy nhu cầu dầu OPEC sẽ sụt giảm về mặt tuyệt đối trong vài năm tới khi nó bị gạt ra khỏi thị trường bởi nguồn cung từ các nước ngoài OPEC. Sản lượng OPEC chỉ tăng thêm 750.000 thùng/ngày vào năm 2023 theo dự báo của cơ quan năng lượng, mặc dù có tính đến sự suy giảm 700.000 thùng/ngày tại Venezuela.

Điểm mấu chốt là IEA nhận thấy nhu cầu về dầu mỏ tăng lên 6,9 triệu thùng/ngày vào năm 2023, với hơn một nửa lượng tăng này đến từ Trung Quốc và Ấn Độ. Trong khi đó, nguồn cung tăng khoảng 6,4 thùng/ngày, với mức 3,7 triệu thùng/ngày đến từ Mỹ, chiếm gần 60% tổng nguồn cung toàn cầu.

Các nhà máy hóa dầu bắt đầu đóng vai trò lớn hơn trong việc thúc đẩy nhu cầu dầu, đặc biệt là khi ngành vận tải bắt đầu nhận được sự chấp nhận lớn từ các loại xe điện. Nhưng không chỉ có xe điện, dầu dồi dào và khí đốt tự nhiên giá rẻ đang thúc đẩy các khoản đầu tư hóa dầu.

Tuy nhiên, trong khi IEA cho thấy một sự bùng nổ của sản lượng đá phiến sét trong vòng 5 năm tới, ngoài ra câu chuyện sẽ khác. Những cắt giảm lớn đối với đầu tư thượng nguồn kể từ khi giá dầu sụt giảm vào năm 2014 sẽ bắt đầu gây ra các vấn đề nguồn cung vào đầu thập kỷ tới. Mức chi tiêu hiện nay chỉ bắt đầu tăng lên, nhưng chỉ là một phần nhỏ so với mức trước năm 2014, điều đó có nghĩa là sẽ thiếu một số dự án truyền thống mới với quy mô lớn trong vài năm tới. IEA đã viết trong báo cáo của mình rằng "Điều này có tiềm năng gây trở ngại cho tương lai".

Hơn nữa, sự cạn kiệt tự nhiên từ các giếng dầu hiện tại về cơ bản lau 3 triệu thùng/ngày nguồn cung mỗi năm. IEA cho biết, điều đó, kết hợp với tăng trưởng nhu cầu, có nghĩa là ngành dầu khí cần phải thay thế "một biển Bắc mỗi năm". Nhưng ngành công nghiệp không còn chi tiêu đủ để trang trải khoảng cách đó. Năm 2017, phát hiện dầu mới giảm xuống mức thấp kỷ lục, ít hơn 4 tỷ thùng dầu tương đương lượng dầu được tìm thấy. Việc thiếu dầu mới tại các giếng đang gieo rắc vấn đề về nguồn cung vào những năm 2020.

Fatih Birol, Giám đốc điều hành của IEA, cho biết "Hoa Kỳ sẽ đặt dấu ấn trên thị trường dầu mỏ thế giới trong 5 năm tới. Nhưng như chúng tôi đã nhấn mạnh nhiều lần, bức tranh đầu tư toàn cầu yếu vẫn là một mối quan tâm. Cần thêm nhiều khoản đầu tư để bù đắp cho các mỏ dầu suy giảm - thế giới cần phải thay thế sự suy giảm 3 thùng/ngày mỗi năm, tương đương với Biển Bắc - trong khi cũng đáp ứng nhu cầu tăng trưởng mạnh mẽ."

Báo cáo của IEA sẽ cung cấp một bối cảnh hấp dẫn cho sự bắt đầu của hội nghị CERAWeek hàng năm ở Houston, nơi các nhà lãnh đạo ngành công nghiệp và các bộ trưởng dầu mỏ sẽ tập trung trong tuần này. Không có nghi ngờ gì về dự báo tích cực đối với đá phiến của Mỹ sẽ cung cấp rất nhiều thông tin cho cuộc trò chuyện cho các nhà sản xuất đá phiến và OPEC.