Khi Mỹ bước đi trên bờ vực

Đòn tấn công nhanh

Theo báo Izvestia, Mỹ đang giảm quân số tại các căn cứ quân sự ở Jordan, Qatar và Kuwait. Số lượng binh sĩ được điều động lại và điểm đến của họ chưa được tiết lộ. Những động thái tương tự đã xảy ra vào tháng 2, trước khi chiến tranh với Iran nổ ra.

Đồng thời, Mỹ đang sơ tán một số nhà ngoại giao và gia đình của họ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott xác nhận do các cuộc tấn công của lực lượng Houthi vào cơ sở hạ tầng dân sự, các nhân viên không thuộc diện khẩn cấp phải rời khỏi Saudi Arabia.

Tuy nhiên, các phương tiện truyền thông cũng đưa tin về kế hoạch sơ tán từ các quốc gia vùng Vịnh khác.

Những thay đổi này đang diễn ra trong bối cảnh phát triển các kế hoạch quân sự mới. Theo tờ New York Times, quân đội Mỹ và Israel đã xây dựng các phương án tấn công sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào ngày 3/11.

Một trong số đó kêu gọi một chiến dịch tấn công dữ dội kéo dài khoảng 3 ngày. Các mục tiêu bao gồm các cơ sở hạt nhân, cơ sở hạ tầng năng lượng, kho vũ khí tên lửa và máy bay không người lái.

Tuy nhiên, nguồn tin này cũng cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn chưa phê duyệt chiến dịch. Chính quyền đang thảo luận xem liệu các cuộc tấn công mới có thể giúp đạt được những nhượng bộ mà hành động quân sự và áp lực kinh tế cho đến nay vẫn chưa mang lại hay không.

Trong khi đó các nhà lãnh đạo Israel đã tuyên bố một mục tiêu rộng lớn hơn. Ngày 21/10, Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố ông đã chỉ thị cho quân đội, Mossad và các cơ quan an ninh khác tìm cách lật đổ Chính phủ Iran.

Ông nói: "Hoặc chúng ta tiêu diệt họ, hoặc họ tiêu diệt chúng ta".

Những lời nói đó cũng có thể được giải thích bằng chiến dịch tranh cử trong tháng 11 và điều quan trọng đối với ông Netanyahu là phải thuyết phục mọi người rằng ông có khả năng đảm bảo an ninh cho đất nước.

Tuy nhiên, vấn đề không chỉ dừng lại ở những tuyên bố đơn thuần. Ngày 19/10, hàng chục máy bay chiến đấu của Israel được máy bay tiếp nhiên liệu hộ tống, đã tiếp cận biên giới Iran rồi quay trở lại.

Israel giải thích nhiệm vụ này là cần thiết để ngăn chặn Iran tấn công trước thềm cuộc bầu cử.

Đặt cược vào Hormuz

Mỹ và Iran thậm chí còn chưa thống nhất được cách bắt đầu đàm phán. Mỹ yêu cầu Iran nhượng bộ về vấn đề hạt nhân và giảm đáng kể khả năng làm giàu uranium. Về phía mình, Iran khẳng định trước tiên phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và khôi phục hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz.

"Phía Mỹ đã gửi ý kiến của mình về kế hoạch 7 ngày và chúng tôi đang nghiên cứu chúng. Kế hoạch của Iran vẫn đang được thảo luận", Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết.

Đồng thời, Iran cảnh báo trong trường hợp xảy ra các cuộc tấn công tiếp theo, họ sẽ mở rộng danh sách các mục tiêu để trả đũa. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật số bên ngoài khu vực cũng có thể gặp rủi ro.

"Có 7 tuyến cáp quang chính chạy qua eo biển Hormuz, rất cần thiết cho hoạt động của mạng internet toàn cầu và việc truyền tải dữ liệu thương mại: Chúng tôi nhắc nhở kẻ thù về điều này", Thiếu tướng Hossein Mohebi, người phát ngôn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), nói.

Thị trường dầu mỏ đã bắt đầu phản ứng trước nguy cơ leo thang xung đột. Ngày 22/10, giá dầu Brent tăng hơn 3%, vượt mốc 112 USD/thùng và đạt mức cao nhất kể từ tháng 5.

Các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc có thể sẽ thảo luận về những cách tiếp cận chung bên lề hội nghị thượng đỉnh APEC tại Thâm Quyến vào tháng 11.

Theo cố vấn Tổng thống Nga - ông Yuri Ushakov, cả 3 nhà lãnh đạo đều đã xác nhận sẵn sàng gặp gỡ, nhưng vẫn còn những vấn đề về tổ chức.

Chương trình nghị sự cũng chưa được thống nhất: Mỹ muốn thảo luận về giải trừ vũ khí hạt nhân, nhưng Trung Quốc phản đối các cuộc đàm phán như vậy.

Các chuyên gia nói gì?

Chuyên gia Anton Mardasov của RIAC nói với Izvestia rằng hiện vẫn chưa có nhiều dấu hiệu cho thấy Mỹ hay Iran sẵn sàng hạ thấp yêu cầu của mình.

"Hòa giải không thể giải quyết xung đột cho đến khi ít nhất một bên xem xét lại các yêu cầu của mình, và hiện có rất ít bằng chứng cho thấy điều này: Cả Iran và Mỹ vẫn tin rằng áp lực bổ sung sẽ cải thiện vị thế đàm phán của họ", Mardasov nói.

Theo ông, Iran coi việc kiểm soát eo biển Hormuz là quyền quyết định ai được tiếp cận eo biển và trong điều kiện nào.

Điều này cũng được củng cố bởi các tuyên bố của Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Mohsen Rezaei, người gọi các chuyến tàu dầu đang diễn ra là "buôn lậu". Các mối đe dọa đối với tài sản của Mỹ và cơ sở hạ tầng khu vực sẽ làm tăng áp lực lên Mỹ.

Theo nhà khoa học chính trị Ilya Grashchenkov, đối với ông Trump, chiến dịch mới này cũng tiềm ẩn những rủi ro chính trị.

Cử tri của ông cần một sự thể hiện sức mạnh của Mỹ, nhưng chắc chắn họ không cần một chiến dịch kéo dài ở Trung Đông với những tổn thất thêm và giá xăng tăng cao.

Chuyên gia này cũng lưu ý Mỹ có thể quyết định tiến hành một chiến dịch hạn chế, nhưng một cuộc xâm lược quy mô lớn khó có thể xảy ra.

"Ông Trump hiểu rằng việc khởi động một giai đoạn hành động quân sự mới dễ dàng hơn nhiều so với việc kết thúc nó bằng một kết quả chính trị thuyết phục. Do đó, áp lực quân sự hiện có thể được sử dụng chủ yếu như một công cụ để ép buộc Iran vào đàm phán.

Đồng thời, cũng có nguy cơ diễn ra một cuộc tấn công lẫn nhau và xung đột có thể leo thang ngoài tầm kiểm soát", chuyên gia cảnh báo.

Ông thừa nhận rằng Nga, Mỹ và Trung Quốc có thể nhất trí về các phương pháp tiếp cận chung để giải quyết vấn đề, nhưng họ sẽ không thể đạt được thỏa thuận cho toàn bộ khu vực.

Nhà khoa học chính trị tin rằng thỏa thuận khả thi nhất là thỏa thuận mà các bên thực hiện theo từng giai đoạn. Điều này có thể bắt đầu bằng việc giảm căng thẳng quân sự và khôi phục hoạt động vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz.

Bước tiếp theo sẽ là nới lỏng một phần các lệnh trừng phạt để đổi lấy những cam kết cụ thể về hạt nhân từ phía Iran và sự giám sát quốc tế. Chỉ sau đó mới có thể đạt được thỏa thuận về các đảm bảo an ninh dài hạn.