Khi ông Trump làm châu Âu "bất an": Câu chuyện hơn 1.200 tấn vàng của Đức tại Mỹ

Theo hãng tin Euronews, giữa những lời đe dọa áp thuế và những tuyên bố chinh phục Greenland của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người dân và các chính trị gia ở châu Âu đang bất an.

Khoảng 1.236 tấn vàng của Đức, trị giá hơn 100 tỷ euro, đang được cất giữ trong các kho bạc ở Mỹ. Chủ tịch Ủy ban An ninh và Quốc phòng của Nghị viện châu Âu Marie-Agnes Strack-Zimmermann vừa tuyên bố rằng, trước những động thái chính trị gần đây của chính quyền Trump, việc để nguyên số vàng này tại Mỹ không còn hợp lý nữa.

Theo Euronews, đề xuất đưa vàng trở lại Đức đã tồn tại từ lâu, với một số cuộc khảo sát cho thấy nhiều người dân ủng hộ động thái này.

Những cuộc tranh luận tương tự cũng đang diễn ra ở Ý - quốc gia có trữ lượng vàng lớn thứ ba thế giới sau Mỹ và Đức.

Tại sao Đức lại cất giữ vàng ở Mỹ?

Tổng trữ lượng vàng của Đức vào khoảng 3.350 tấn. Khoảng 36,6% trong số này nằm ở Mỹ - một hệ quả của hệ thống tỷ giá hối đoái cố định Bretton Woods sau Thế chiến II.

“Vào thời điểm đó, tất cả tỷ giá hối đoái đều được neo vào đồng đô la Mỹ, và đồng đô la lại được neo vào vàng”, Tiến sĩ Demary - nhà kinh tế cấp cao về Chính sách tiền tệ và Thị trường tài chính tại Viện Kinh tế Đức (IW) - nói với Euronews.

“Đức có thặng dư xuất khẩu lớn với Mỹ, vì vậy chúng tôi [Đức] đã tích lũy được rất nhiều đô la. Để giữ tỷ giá hối đoái ổn định, chúng tôi đã đổi số đô la đó lấy vàng. Đó là cách mà các khoản dự trữ này được hình thành.”

Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, việc Đức cất giữ vàng ở nước ngoài cũng rất thiết thực, vì Mỹ được coi là nơi an toàn trong trường hợp xảy ra xung đột với Liên Xô. Qua nhiều năm, một số lượng vàng đã được hồi hương. Đến năm 2017, 300 tấn vàng đã được đưa về từ New York, 380 tấn từ Paris và 900 tấn từ London.

Đây là một phần trong kế hoạch của Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) được công bố vào năm 2013, nhằm lưu trữ một nửa lượng dự trữ vàng của Đức trong nước từ năm 2020 trở đi.

Vận chuyển vàng: Những rủi ro tiềm ẩn

Euronews đưa tin, Chủ tịch Ủy ban An ninh và Quốc phòng của Nghị viện châu Âu Strack-Zimmermann và các chính trị gia, nhà kinh tế khác cho rằng chính sách thương mại và đối ngoại khó đoán của Tổng thống Trump là lý do khiến vàng phải rời khỏi nước Mỹ.

“Dĩ nhiên, luôn có một số rủi ro khi bạn cất giữ tài sản ở nước ngoài”, chuyên gia Demary nói. Ví dụ, có rủi ro về kho lưu trữ nếu xảy ra một vụ đột nhập. Nhưng rủi ro này vẫn tồn tại bất kể vàng được cất giữ ở nước ngoài hay ở Đức.

"Một kịch bản khả thi khác là chính phủ Mỹ, do dự trữ ngoại tệ eo hẹp, có thể ngăn chặn việc chuyển giao vàng", ông giải thích.

Để bảo toànsố vàng dự trữ, Bundesbank trước đây đã phải thường xuyên đến New York để kiểm kê.

“Việc để số vàng này ở Mỹ là hợp lý trong trường hợp chúng ta [Đức] gặp khủng hoảng ngân hàng ở đây và cần có đô la”, ông Demary nói.

Việc hồi hương vàng không chỉ phức tạp về mặt hậu cần mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

“Vàng sẽ phải được vận chuyển bằng xe bọc thép lên tàu, con tàu cũng cần được bảo vệ, và sau đó được đưa trở lại Frankfurt dưới sự giám sát an ninh”, Demary nói thêm. “Có thể xảy ra cướp bóc, tàu có thể bị chìm, hoặc hàng hóa có thể bị tịch thu.”

Một động thái chính trị

Nhà kinh tế Demary nhận định rằng, đề xuất của Chủ tịch Ủy ban An ninh và Quốc phòng của Nghị viện châu Âu Strack-Zimmermann có lẽ là "một động thái chính trị nhằm đáp trả những lời đe dọa về thuế quan, kiểu như 'Giờ chúng tôi sẽ mang vàng của mình trở lại'".

Theo nhà kinh tế này, dù thế nào đi nữa, số vàng hiện đang được cất giữ an toàn tại New York, ngay cả khi Tổng thống Mỹ muốn sử dụng nó để gây áp lực lên Đức.

"Cục Dự trữ Liên bang [Mỹ] thực sự độc lập trong chính sách tiền tệ của mình. Chính phủ Mỹ không thể can thiệp một cách tùy tiện. Họ sẽ phải thay đổi luật trước đã", ông Demary giải thích.

Nhà kinh tế này cho biết, ngay cả trong trường hợp xấu nhất, nếu Mỹ từ chối trả lại vàng, vẫn có lựa chọn khởi kiện ra tòa để đòi lại hoặc nhận bồi thường bằng đô la.

"Phải cân nhắc những ưu điểm và nhược điểm, và tôi cho rằng những ưu điểm của việc để vàng ở Mỹ lớn hơn những nhược điểm", ông nói với Euronews.