'Khoảng trống' khó quản với bất động sản nghỉ dưỡng

Chia sẻ tại hội thảo về bất động sản du lịch ngày 23.6 do Báo Tài chính và Đầu tư tổ chức, bà Hoàng Thu Hằng, Phó cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng ), cho biết nhiều năm qua bất động sản du lịch , nghỉ dưỡng phát triển rất nhanh.

ẢNH: CHÍ CƯỜNG

Trong khi đó, khuôn khổ pháp lý chưa theo kịp thực tiễn, dẫn tới nhiều khoảng trống trong quản lý và vận hành thị trường. Theo bà Hằng, việc ban hành luật Đất đai và luật Kinh doanh bất động sản mới đã tạo nền tảng pháp lý tương đối đầy đủ cho loại hình bất động sản này.

Một trong những điểm quan trọng nhất là luật Đất đai đã xác định rõ chế độ sử dụng đất đối với các dự án bất động sản du lịch , nghỉ dưỡng. Theo quy định hiện hành, đất xây dựng các công trình du lịch, nghỉ dưỡng được xác định là đất thương mại, dịch vụ.

Một vấn đề đang nổi lên là câu chuyện quản lý vận hành các khu bất động sản nghỉ dưỡng sau khi hoàn thành. Bà Hằng cho hay, cơ chế quản lý, khai thác và vận hành đối với loại hình này vẫn chưa thực sự đầy đủ, tạo ra những "khoảng trống" cần tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới.

Đặc biệt, nhiều mô hình kinh doanh mới cũng xuất hiện, trong đó, đáng chú ý là hình thức chủ đầu tư cam kết thuê lại hoặc cam kết lợi nhuận đối với sản phẩm nghỉ dưỡng. Theo đại diện Bộ Xây dựng , đây là mô hình phát sinh trong quá trình phát triển thị trường.

Trước đây, chủ đầu tư chủ yếu xây dựng và trực tiếp khai thác cho thuê, rồi chuyển sang mô hình bán sản phẩm. Gần đây, nhiều doanh nghiệp kết hợp bán sản phẩm với cam kết thuê lại hoặc chia sẻ lợi nhuận nhằm tăng tính hấp dẫn cho dự án.

Cho biết đây là quan hệ dân sự giữa chủ đầu tư và khách hàng, tuy nhiên, theo Cục phó Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, cơ quan quản lý đang nghiên cứu các giải pháp chính sách nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, đồng thời tăng cường cơ chế giám sát đối với những cam kết mà doanh nghiệp đưa ra.

Đề xuất công khai thông tin như chứng khoán

Ông Nguyễn Đình Thọ, Phó viện trưởng Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ NN-MT), thì cho rằng cơ chế chia sẻ lợi ích trong các dự án nghỉ dưỡng ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin giới đầu tư thời gian qua. Thực tế, sau khi bán bất động sản, nhiều chủ đầu tư tiếp tục thu phí hàng năm ở mức cao. Phí này gồm quản lý vận hành, an ninh, bảo trì hạ tầng, sử dụng tiện ích chung, thương hiệu...

"Nhiều nhà đầu tư mua bất động sản nghỉ dưỡng nhưng không nắm được chi phí vận hành thực tế là bao nhiêu, việc phân bổ nguồn thu có hợp lý không, hay chủ đầu tư tự quyết định toàn bộ", ông Thọ cho biết.

Cạnh đó, khoảng trống về mức trần chi phí vận hành, quản lý loại hình bất động sản này cũng khiến người mua chịu nhiều rủi ro. Mỗi chủ đầu tư thu một mức khác nhau, khoảng 50.000 - 75.000 đồng, thậm chí có nơi 100.000 - 150.000 đồng/m².

Ông Thọ cũng nêu ví dụ với một căn condotel có giá trị vài tỉ đồng, chi phí quản lý vận hành có thể lên tới vài triệu đồng mỗi tháng, khiến chủ nhà phải tăng tiền cho thuê để bù đắp lại. Trong khi đó, với nhà chung cư để ở, chính quyền địa phương đã đưa ra mức trần phí quản lý, như tại Hà Nội, mức tối thiểu là 1.200 đồng, tối đa 16.500 đồng/m².

Theo ông, nhiều dự án condotel, biệt thự nghỉ dưỡng hiện mang bản chất của hoạt động huy động vốn hơn là giao dịch bất động sản truyền thống. Nhà đầu tư mua sản phẩm này với kỳ vọng nhận lợi nhuận từ khai thác kinh doanh trong tương lai, tương tự việc cổ đông mua cổ phiếu doanh nghiệp để hưởng cổ tức và tăng giá cổ phiếu. Tuy nhiên, cơ chế công bố thông tin, quản trị và giám sát lại chưa bám sát với bản chất của loại hình đầu tư này.

Ông Nguyễn Đình Thọ đề xuất nghiên cứu mô hình quỹ đầu tư hoặc các cấu trúc tài chính tương tự để quản lý huy động vốn sản phẩm bất động sản nghỉ dưỡng . Nói cách khác, dự án có 100 nhà đầu tư giống như một doanh nghiệp có 100 cổ đông, chủ đầu tư cần công bố thông tin định kỳ, báo cáo tài chính, kiểm toán và cơ chế công khai thông tin tương tự thị trường chứng khoán.

"Giải pháp này đảm bảo quyền lợi người mua, bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính, tránh tình trạng các mô hình kinh doanh hợp pháp bị đánh đồng với hành vi lừa đảo", ông Thọ nói.