Không ai cần chúng tôi cả, đành phải ‘giả vờ đi làm': Buồn của nhiều người trẻ tại nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới

Ít ai có thể đoán trước những hệ lụy xảy ra tháng trước, sau khi Xingyu Automotive Lighting, một nhà sản xuất phụ tùng ô tô lớn ở miền Đông Trung Quốc, nhận ra rằng công ty đã tuyển quá nhiều người trong mùa hè.

Xingyu đưa ra tối hậu thư với khoảng 140 sinh viên mới tốt nghiệp, những người mới làm việc tại công ty được vài tuần. Họ phải chọn giữa việc nghỉ việc và nhận nửa tháng lương, hoặc cầm tua vít xuống xưởng làm việc với mức lương thấp. Hơn 100 người đã chọn ra đi.

Tại Trung Quốc, những đợt sa thải đột ngột như vậy rất khắc nghiệt nhưng không phải chuyện hiếm. Tuy nhiên, khi thông tin được công khai, vụ việc đã châm ngòi cho làn sóng phẫn nộ bất thường. Khi sức ép gia tăng, Xingyu lên tiếng xin lỗi, sau đó sa thải giám đốc nhân sự và cắt giảm lương của một số lãnh đạo để thể hiện sự nhận lỗi.

Vì sao vụ việc lại gây chú ý đến vậy?

Đợt sa thải đã chạm vào sự đồng cảm sâu sắc của công chúng đối với giới trẻ Trung Quốc. Họ đang vật lộn trong một thị trường việc làm khắc nghiệt, làm đảo lộn những kỳ vọng về con đường để thành công tại Trung Quốc.

Một thập kỷ trước, bằng đại học vẫn được xem là tấm vé để có một sự nghiệp ổn định. Nhưng năm nay, Trung Quốc có kỷ lục 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học, tăng gần 500.000 người so với năm ngoái và gấp đôi con số của một thập kỷ trước.

Trong khi đó, nhu cầu tuyển dụng lực lượng lao động trẻ sụt giảm mạnh do thị trường bất động sản suy thoái và tiêu dùng ảm đạm. Dù chính phủ đã nỗ lực giải quyết, vấn đề ngày càng trở nên dai dẳng.

Khi tỷ lệ thất nghiệp thanh niên theo chỉ số chính thức của Trung Quốc chạm 20% vào năm 2023, mức này gây lo ngại đến mức giới chức đình chỉ công bố chuỗi số liệu. Vài tháng sau, Trung Quốc bắt đầu công bố một tỷ lệ "được tối ưu hóa", dựa trên phương pháp tính khác và thấp hơn đáng kể. Nhưng trong mùa hè này, ngay cả tỷ lệ đã điều chỉnh cũng liên tục tăng và tiến gần 20%. Những ngành từng hấp thụ một lượng lớn lao động trẻ giờ cũng đang gặp khó khăn.

Trong khi đó, các công ty giải trí Trung Quốc đang nhanh chóng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để sản xuất chương trình mà không cần nhiều diễn viên hay nhà sản xuất.

Các công ty công nghệ cũng âm thầm cắt giảm kỹ sư. Còn nền kinh tế nền tảng khổng lồ của Trung Quốc, từng là lựa chọn cuối cùng đáng tin cậy đối với người tìm việc, nay đã trở nên quá dư thừa tài xế. Thu nhập bình quân vì thế giảm mạnh.

Tình trạng thất nghiệp của thanh niên kéo dài nhiều năm đang bắt đầu làm thay đổi xã hội Trung Quốc.

Đây là một đất nước có mức độ cạnh tranh cao và coi trọng lao động chăm chỉ hơn nhiều quốc gia khác. Nhưng giờ đây, nhiều người trẻ đang dần quen với thực tế rằng không có ai cần sức lao động của họ.

Một số đã rút khỏi cuộc đua việc làm hoàn toàn. Họ nói mình đang "nằm thẳng" (lying flat), tức từ bỏ việc tìm kiếm việc làm cho đến khi nền kinh tế cải thiện. Những người khác tự gọi mình là "con cái toàn thời gian", ở nhà nấu ăn, dọn dẹp cho bố mẹ và nhận một khoản tiền tiêu vặt.

Những người không chịu được việc dành quá nhiều thời gian bên gia đình ít nhất vẫn có thể giả vờ đi làm.

Từ năm ngoái, một số công ty đã mở các văn phòng tại nhiều thành phố Trung Quốc với những cái tên như "Công ty Giả vờ Đi làm". Với khoản phí khoảng 30 nhân dân tệ (4,5 USD) mỗi ngày, người tham gia có thể ngồi tại bàn làm việc, trò chuyện bên cây nước văn phòng và tận hưởng nhịp sống công sở trong khi nộp hồ sơ xin việc hoặc lướt điện thoại.

Các thư viện công cộng cũng là địa điểm ưa thích của lực lượng "giả vờ đi làm".

Một chiều gần đây, các bàn trong Thư viện Thủ đô Bắc Kinh, một trong những thư viện lớn nhất thành phố, người trẻ ngồi kín chỗ. Một số người chỉnh sửa CV, trong khi những người khác chơi game trên máy tính.

"Ở đây có rất nhiều người giả vờ đi làm", một người đàn ông mặc áo phông nói. Anh từng bị một công ty công nghệ sa thải 6 tháng trước. Về phần mình, anh cho biết đang chủ động tạm nghỉ công việc toàn thời gian để thực hiện một số dự án phần mềm cá nhân. Đồng thời, anh cũng dành nhiều thời gian hơn để đọc sách.

Theo Economist