Không phải Dell, không phải Trump: Công ty lớn nhất thế giới mang tên người sáng lập còn sống do một người Mỹ gốc Á điều hành, trị giá khoảng 300 tỷ USD

Chúng ta thường yêu thích những câu chuyện về các nhà sáng lập nổi tiếng. Những garage, ký túc xá, áo hoodie và các câu nói để đời. Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk - tên tuổi của họ xuất hiện ở khắp nơi.

Nhưng hãy mở chiếc smartphone của bạn, nhìn qua lớp kính, lớp kim loại, bỏ qua logo phía sau và đi sâu vào phần silicon bên trong. Bạn sẽ không thấy Apple hay Google được khắc ở đó. Thứ bạn có thể tìm thấy là dấu ấn của một người mà phần lớn công chúng chưa từng nghe tên - David Lam. Ông không tạo ra điện thoại hay ứng dụng. Ông tạo ra những cỗ máy làm nên tất cả những thứ đó. Và ngày nay, công ty do ông sáng lập có giá trị xấp xỉ 300 tỷ USD (vốn hóa thị trường tiến sát mốc 290-300 tỷ USD vào đầu năm 2026).

Câu chuyện của David Lam

Câu chuyện của David Lam không bắt đầu ở Thung lũng Silicon. Ông sinh ra tại Trung Quốc, lớn lên trong những năm tháng biến động ở Việt Nam, rồi chuyển sang Hồng Kông. Giống như nhiều gia đình cùng thời, cuộc đời ông gắn liền với bất ổn chính trị và sự dịch chuyển liên tục. Cuối cùng, ông đặt chân tới Bắc Mỹ, đầu tiên là Canada, sau đó là Hoa Kỳ.

Sau khi nhận bằng tiến sĩ kỹ thuật hóa học tại MIT năm 1973, ông bước vào một ngành còn non trẻ và hỗn độn: sản xuất bán dẫn. Khi đó, việc chế tạo vi mạch còn rất thiếu chính xác. Quy trình không ổn định, chậm chạp và khó mở rộng quy mô.

Lam chuyển hướng sang khắc plasma, một kỹ thuật cho phép tạo các mạch điện trên silicon với độ chính xác vượt trội. Thay vì cải tiến con chip, ông tập trung vào các công cụ dùng để làm ra con chip. Năm 1980, ông thành lập Lam Research.

Bốn năm sau, Lam đi vào lịch sử. Năm 1984, ông trở thành người Mỹ gốc Á đầu tiên đưa một công ty niêm yết trên sàn NASDAQ.

Ngày nay, Lam Research có gần 20.000 nhân viên trên toàn cầu. Giá trị thị trường của công ty vào khoảng 290-300 tỷ USD, đưa Lam Research vào nhóm 50 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Quy mô này lớn hơn McDonald’s, lớn hơn Disney và gần gấp đôi Charles Schwab.

Đây nhiều khả năng là công ty niêm yết lớn nhất thế giới được đặt theo tên một người còn sống. So sánh cho thấy Charles Schwab, Trump Media hay Dell Technologies đều nhỏ hơn. LVMH thì khổng lồ, nhưng người mang tên Louis Vuitton đã qua đời từ lâu. Ngược lại, David Lam vẫn còn sống. Cái tên trên tòa nhà chính là của người đã xây dựng nên nó.

Gã khổng lồ thầm lặng trên thị trường chứng khoán

Trong suốt thập kỷ qua, Lam Research mang lại mức sinh lời sánh ngang, thậm chí có giai đoạn vượt qua những tên tuổi công nghệ lớn nhất. Khi truyền thông tập trung vào nhóm “Magnificent Seven”, Lam Research vẫn lặng lẽ đi lên ở hậu trường.

Trong giai đoạn này, công ty đạt tỷ suất sinh lời nội bộ khoảng 40%, một con số hiếm thấy với một doanh nghiệp hoạt động ngoài tầm chú ý của người tiêu dùng. Nói đơn giản, khoản đầu tư 10.000 USD cách đây khoảng mười năm giờ có thể trị giá gần 300.000 USD, tùy thời điểm.

Chừng nào thế giới còn cần chip nhanh hơn, AI thông minh hơn và sức mạnh tính toán lớn hơn, những cỗ máy của Lam Research vẫn sẽ hoạt động hết công suất.