Khủng hoảng việc làm trong lĩnh vực công nghệ: Hơn 150.000 quyết định sa thải diễn ra trong 1 tháng, kỹ sư kỳ cựu cũng phải chầy trật tìm việc

Dữ liệu mới nhất từ Indeed cho thấy thị trường tuyển dụng công nghệ đã rơi vào tình trạng mà các nhà phân tích mô tả là “lao dốc không phanh”. Số lượng việc làm công nghệ giảm mạnh, mức cạnh tranh tăng vọt và hàng loạt vị trí từng được xem là “nghề tương lai” nay bỗng dưng chìm trong khủng hoảng.

Theo phân tích của Business Insider, chỉ trong vòng ba năm, chỉ số tuyển dụng cho các vị trí công nghệ trên Indeed đã rơi từ đỉnh khoảng 200 xuống chỉ còn 67 – mức thấp trái ngược hoàn toàn với thời kỳ bùng nổ năm 2021–2022, khi các công ty đổ xô tuyển kỹ sư, nhà khoa học dữ liệu, chuyên gia AI với mức lương ngoài 150.000 USD/năm. Thế nhưng, thời kỳ vàng son ấy đã biến mất. Các vị trí như phân tích dữ liệu, từng được xem là “bộ não” của chuyển đổi số, giờ lại là nhóm chịu tác động nặng nề nhất, với số cơ hội giảm hơn 40% trong khi số hồ sơ ứng tuyển tăng gấp đôi.

Và điều đáng sợ hơn: đây không còn là những tín hiệu mang tính chu kỳ, mà là thay đổi mang tính cấu trúc. Theo TechCrunch và Reuters, chỉ trong năm 2024, hơn 150.000 việc làm công nghệ đã bị cắt giảm trên toàn cầu. Những cái tên từng được ca ngợi là “đế chế việc làm” – từ Amazon, Meta, Google, đến HP – đều đồng loạt giảm biên chế, tái cơ cấu hoặc chuyển sang mô hình bộ máy gọn hơn.

Bước sang 2025, layoffs.fyi ghi nhận hàng trăm nghìn nhân sự công nghệ toàn cầu bị sa thải chỉ trong chưa đầy 11 tháng. Số người bị ảnh hưởng đã vượt 200.000, tương ứng hơn 670 đợt cắt giảm nhân sự trong ngành công nghệ tính đến thời điểm hiện tại. Riêng tại Mỹ, Crunchbase ước tính ít nhất 118.000 nhân viên ở các công ty công nghệ Mỹ mất việc trong năm 2025, sau khi đã có khoảng 96.000 người bị sa thải trong năm 2024.

Những con số đó được phản chiếu trong bức tranh lao động rộng hơn. Báo cáo tháng 10/2025 của hãng tư vấn Challenger, Gray & Christmas cho thấy các nhà tuyển dụng Mỹ đã công bố tới 153.074 quyết định sa thải chỉ trong tháng 10, tăng 175% so với cùng kỳ 2024 và 183% so với tháng 9. HP thậm chí tuyên bố sẽ cắt 6.000 nhân sự từ nay đến 2028 khi tăng tốc đầu tư AI và tự động hóa – một quyết định cho thấy doanh nghiệp không còn cần nhiều lao động như trước.

Rất nhiều kỹ sư kỳ cựu – từng làm tại Microsoft, Meta hay Apple – giờ phải vật lộn hàng tháng trời để tìm một công việc mới. Ngay cả “đặc quyền” của Big Tech cũng không còn là tấm vé an toàn.

Tại sao một ngành từng được coi là “bất khả chiến bại” lại rơi vào khủng hoảng như vậy? Nhiều phân tích cho rằng đây là hệ quả của “cơn say tuyển dụng” thời Covid-19, khi các công ty công nghệ lao vào tuyển người để đáp ứng nhu cầu làm việc từ xa, thương mại điện tử và giải trí trực tuyến tăng vọt. Forbes mô tả giai đoạn 2022–2023 là “Great Tech Reset”: sau khi tuyển quá nhiều, các công ty buộc phải siết lại biên chế, đưa quy mô nhân sự về gần mức trước đại dịch, trong bối cảnh lãi suất tăng, nhà đầu tư đòi hỏi lợi nhuận, và nhu cầu người dùng không còn bùng nổ như trước.

Chính trị gia Mỹ Andrew Yang – người nhiều năm nói về “khủng hoảng tự động hóa” – gần đây tiếp tục cảnh báo rằng AI có thể đe dọa tới 40 triệu việc làm tại Mỹ trong thập kỷ tới, khi các hệ thống hiện tại đã đủ khả năng tự động hóa khối lượng công việc tương đương 11,7% thị trường lao động, tương ứng 1.200 tỷ USD tiền lương. Những vị trí dễ bị ảnh hưởng không chỉ là lao động chân tay, mà còn là các công việc văn phòng mang tính lặp lại, bao gồm cả một phần công việc lập trình, phân tích dữ liệu và hỗ trợ khách hàng.

Giới chuyên gia mô tả tình trạng hiện tại là “cơn bão hoàn hảo”: doanh nghiệp thắt lưng buộc bụng sau giai đoạn tuyển ồ ạt, kết hợp làn sóng AI làm biến đổi nền tảng của ngành. Việc viết code cơ bản, xử lý dữ liệu đơn giản hay thậm chí một phần công việc phân tích – đều có thể được tự động hóa bằng các mô hình AI ngày nay. Điều này khiến nhiều vị trí trung cấp trở nên dư thừa, trong khi doanh nghiệp chỉ muốn tuyển những nhân sự cực kỳ tinh nhuệ – những người có khả năng làm việc với hệ thống phức tạp, điều phối chiến lược dữ liệu hoặc xây dựng sản phẩm AI thay vì các công việc tác nghiệp.

Khủng hoảng này cũng đang định hình lại tư duy nghề nghiệp của cả một thế hệ. Những ngành từng được xem là đất hứa – như phân tích dữ liệu hay lập trình thuần – đang mất dần sự an toàn. Trong nhiều năm, các khóa học công nghệ, lập trình hay chương trình phân tích dữ liệu được truyền thông như “chìa khóa đổi đời”. Nhưng dữ liệu hiện tại cho thấy câu chuyện khác, rằng thị trường đã bão hòa và tốc độ tự động hóa đang nhanh hơn khả năng thích ứng của người lao động.

Tuy vậy, đây không phải là cái chết của ngành công nghệ. Nó chỉ là sự thay đổi hình dạng. Cơ hội vẫn tồn tại – thậm chí lớn hơn – nhưng dành cho nhóm có kỹ năng sâu hơn, khả năng sáng tạo cao hơn và tư duy liên ngành rõ rệt hơn. Những vị trí như chuyên gia AI, kỹ sư hệ thống, kiến trúc sư dữ liệu, chuyên gia bảo mật hay những người có khả năng dẫn dắt chiến lược công nghệ – vẫn đang thiếu hụt trên toàn cầu. Ngành không thu nhỏ lại; nó chỉ đang chuyển từ “đại trà” sang “tinh tuyển”.

Theo: Business Insider, TechCrunch