Kim ngạch xuất khẩu giảm mạnh đẩy Trung Quốc vào thế khó khi đàm phán với Mỹ

Xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 12 giảm mạnh do cuộc chiến thuế quan với Mỹ, thể hiện những sự gia tăng đã dần mờ nhạt và người tiêu dùng trong nước lo ngại về triển vọng kinh tế nước nhà.

Con số của thực tế còn tồi tệ hơn so với dự kiến, xuất khẩu giảm 4,4% trong tháng 12 so với một năm trước đó, đặt ra thế khó cho các nhà đàm phán Trung Quốc khi đi đến thỏa thuận để chấm dứt tình trạng bế tắc với chính quyền Trump. Sự sụt giảm của số liệu xuất khẩu là kết quả tồi tệ nhất kể từ năm 2016 tính theo USD, trong khi nhập khẩu cũng giảm 7,6% kể từ năm 2016 và có nhiều dấu hiệu khác cho thấy nhu cầu tiêu dùng trong nước cũng trong tình trạng tương tự.

Đồng thời, thặng dư thương mại của Trung Quốc với Mỹ cũng đạt mức cao kỷ lục vào năm 2018. Theo đó, có thể thấy rằng chính quyền nước này phải gấp rút đi đến một thỏa thuận trước thời hạn ngày 1 tháng 3 nếu không tổng thống Trump sẽ áp dụng thuế quan bổ sung với hàng hóa Trung Quốc.

Những con số này cho thấy quốc gia thương mại lớn thứ hai thế giới đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự giảm tốc của tăng trưởng toàn cầu và những bất ổn liên quan đến cuộc chiến thương mại. Đây là những yếu tố có thể sẽ còn kéo dài trong thời gian tới.

"Dữ liệu thương mại yếu kém có thể sẽ làm gia tăng áp lực đối với Trung Quốc, thôi thúc nước này phải đạt được một thỏa thuận hoặc ít nhất là hoãn kế hoạch tăng mức thuế quan của Mỹ", Louis Kuijs, chuyên gia kinh tế châu Á tại Oxford Economics Hồng Kông, nói. "Đồng thời, phía Mỹ dường như cũng chịu nhiều áp lực hơn so với nhiều tháng trước, trong việc giảm căng thẳng khi nền kinh tế cũng như thị trường tài chính đã đón nhận nhiều tin tức tiêu cực."

Thời điểm xuất khẩu tăng mạnh kết thúc và tăng trưởng kinh tế giảm tốc ảnh hưởng đến cả kim ngạch xuất nhập khẩu của Trung Quốc.

"Cho tới tháng 11, khối lượng hàng hóa vận chuyển tới Mỹ tăng là do các nhà xuất khẩu nỗ lực chuyển hàng đi càng sớm để tránh được "đòn" tăng thuế quan từ Mỹ. Từ tháng 12 cho tới nay, khối lượng hàng hóa đã trở về mức bình thường, điều này cho thấy rằng số lượng vận chuyển hàng hóa lớn trong thời gian vừa rồi đã có dấu hiệu chững lại. Tuy vậy, chúng tôi vẫn hy vọng con số này sẽ tăng vào thời điểm trước Tết Nguyên đán vào cuối tháng 1", phát ngôn viên của Hyundai Merchant Marine, công ty dịch vụ vận tải container lớn nhất Hàn Quốc, cho hay.

Thế nhưng, vẫn còn nhiều thông tin tệ hơn trước mắt, theo các kinh tế gia tại Commerzbank và Australia & New Zealand Banking Group.

Các lô hàng của Trung Quốc đã gặp khó khăn từ nhu cầu của các đối tác hàng đầu giảm sút, đó là sự hồi phục của châu Âu đang đặt ra nhiều câu hỏi, trong đó Đức đang phải đối mặt với nỗi lo về suy thoái kinh tế, Nhật Bản đứng trước một năm 2019 đầy khó khăn và kinh tế Mỹ có thể cũng sẽ giảm tốc sau năm 2018 khởi sắc.

"Kim ngạch xuất khẩu rõ ràng đang chứng kiến đà giảm", Zhou Hao, một kinh tế gia tại Commerzbank Singapore, cho biết. "Tình trạng này không chỉ là do chiến tranh thương mại và thuế quan. Hơn thế nữa, những trở ngại lớn đang khiến nhu cầu trên toàn cầu chậm lại."

Dù Trung Quốc không còn phụ thuộc vào thương mại, bởi là nhà xuất khẩu lớn thứ hai thế giới, nhưng sản lượng, lợi nhuận và nhân công vẫn "xoay quanh" nhu cầu đến từ nước ngoài. Nhu cầu trong nước cũng ảnh hưởng tới sản xuất bởi xuất khẩu hàng hóa và máy móc tới các địa điểm trên thế giới. Ổn định thương mại là một trong những mục tiêu hàng đầu của năm 2019, quan trọng nhất là hỗ trợ việc làm, đầu tư và lĩnh vực tài chính.

Cuối tháng này, phó Thủ tướng Trung Quốc Liu He sẽ đến Mỹ để thực hiện đàm phán, những cuộc đàm phán trước đó có những tiến triển không đáng kể về nhiều vấn đề phức tạp hơn như tranh chấp sở hữu trí tuệ hoặc hỗ trợ cho các công ty nhà nước. Những trở ngại từ thương mại đến vào đúng thời điểm các nhà hoạch định chính sách đang rất chật vật với số liệu tiêu dùng giảm tốc, tâm lý thị trường đi xuống, những lo ngại về lạm phát và triển vọng về việc làm ngày càng "tăm tối".

Dẫu vậy, các nhà đàm phán đã bày tỏ sự lạc quan sau cuộc đàm phán cấp trung được tổ chức tại Bắc Kinh tuần trước. Cuộc đàm phán đã giúp các nhà đầu tư có tâm lý an tâm hơn. Những kết quả trong tương lai vẫn là chưa chắc chắn, bởi ông Trump đang nỗ lực "trợ giúp" thị trường chứng khoán bằng một thỏa thuận và nâng quyền hạn thuế quan theo một dự thảo luật mới.

Một số kinh tế gia đang cho rằng một thỏa thuận lớn sẽ giải quyết được những mâu thuẫn giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới mãi mãi.