Mỹ áp thuế mới với Iran, gạo một quốc gia châu Á đón sóng gió, chính phủ lập tức trấn an ‘vẫn trong tầm kiểm soát’

Chính phủ Ấn Độ trấn an doanh nghiệp xuất khẩu rằng mức thuế bổ sung 25% của Mỹ đối với các đối tác thương mại lớn của Iran sẽ không gây ảnh hưởng đáng kể nhờ mức độ tiếp xúc thương mại thấp và mạng lưới xuất khẩu đa dạng.

Tổng kim ngạch thương mại song phương Ấn Độ – Iran năm 2025 đạt khoảng 1,6 tỷ USD, chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng nhập khẩu của Iran gần 68 tỷ USD. Các đối tác nhập khẩu lớn khác gồm UAE (21 tỷ USD), Trung Quốc (17 tỷ USD) và Thổ Nhĩ Kỳ (11 tỷ USD).

Tuy nhiên, thông báo của Mỹ gây lo ngại trong ngành gạo basmati, mặt hàng mà Iran tiêu thụ gần2/3 lượng nhập khẩu từ Ấn Độ. Sau tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhiều nhà xuất khẩu tỏ ra thận trọng trong việc ký hợp đồng mới, lo rủi ro thanh toán và giao hàng. Các doanh nghiệp cũng phản ánh tình trạng chậm thanh toán với các lô hàng đã giao, trong bối cảnh Iran gặp khó khăn tài chính và bất ổn kinh tế.

Ông Akshay Gupta, Trưởng bộ phận Xuất khẩu số lượng lớn tại KRBL Ltd, cho biết Iran từng là thị trường quan trọng, với khoảng 250.000 tấn gạo basmati xuất khẩu trước đây. Hiện mức độ tiếp xúc chỉ còn khoảng 8–10 triệu USD, được quản lý thận trọng, chủ yếu thông qua UAE – nơi nhiều nhà nhập khẩu Iran đặt trụ sở nhằm giảm rủi ro. Ông Gupta nhận định: “Việc tái áp thuế 25% sẽ tạo thêm thách thức cho ngành gạo basmati.”

Các quan chức chính phủ khẳng định tác động kinh tế vĩ mô vẫn trong tầm kiểm soát, dù một số lĩnh vực xuất khẩu có thể chịu áp lực ngắn hạn. Họ nhấn mạnh rằng doanh nghiệp Ấn Độ đã đa dạng hóa thị trường sang Tây Á, châu Phi và Đông Nam Á trong hơn một thập kỷ qua, giảm sự phụ thuộc vào bất kỳ thị trường đơn lẻ nào.

Đối với Trung Quốc, các chuyên gia nhận định tác động sẽ lớn hơn nhiều, do đây là đối tác thương mại lớn nhất của Iran. Xuất khẩu của Iran sang Trung Quốc năm 2022 đạt 22 tỷ USD, trong đó nhiên liệu chiếm hơn một nửa, còn nhập khẩu từ Trung Quốc khoảng 15 tỷ USD. Năm 2025, Trung Quốc chiếm hơn 80% lượng dầu vận chuyển của Iran, giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế Tehran trước sức ép trừng phạt của Mỹ.

Giới hoạch định chính sách Ấn Độ cho biết ưu tiên là hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu thông qua các kênh ngoại giao và công cụ bảo vệ tài chính, nhằm giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh địa chính trị biến động. Nhờ mức độ tiếp xúc thương mại hạn chế và chiến lược đa dạng hóa xuất khẩu , các doanh nghiệp Ấn Độ được kỳ vọng vượt qua bối cảnh bất ổn với khả năng chống chịu tốt hơn.