Làm giàu từ 'cỏ dại' ở vùng đất phèn mặn

Cơ hội đổi đời từ "cỏ dại"

Sau ngày đất nước thống nhất, người lính trẻ Võ Việt Lâm rời quân ngũ, trở về quê hương Châu Thới mang nhiều vết thương. Bấy giờ, gia đình nghèo bởi đất đai nhiễm phèn mặn, cỏ mọc um tùm, trồng lúa hay nuôi cá đều thất bát triền miên. Một lần thăm đồng, ông Lâm nhận ra những đám cỏ năn bộp mọc tự nhiên vẫn xanh tốt giữa vùng nước phèn. Người dân trước đây xem chúng là cỏ dại, chỉ dùng để nuôi trâu, nuôi vịt chạy đồng… nhưng ông Lâm lại thấy trong đó cơ hội đổi đời.

ẢNH: TRẦN THANH PHONG

Năm 2005, ông bắt đầu tìm hiểu đặc tính sinh trưởng của cây năn, học cách nhân giống, rồi quyết định chuyển 3 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng năn . Ban đầu hàng xóm cười, cho rằng ông trồng cỏ mà cũng bàn tính chuyện làm giàu . Nhưng chỉ sau một mùa mưa, năn mọc xanh rì, năng suất cao, lợi nhuận gấp 3 lần so với trồng lúa.

Ông Lâm cho biết, trồng năn ít tốn công chăm sóc, ít phân bón, ít sâu bệnh, lại phù hợp với vùng đất lung trũng, phèn mặn. Chỉ sau 50 ngày trồng là thu hoạch quanh năm. Ban đầu vợ chồng ông Lâm tự nhổ năn, lột sạch rồi gửi bán ở các chợ đầu mối, quán ăn trong tỉnh. Qua nhiều năm, diện tích mở rộng lên hơn 5,4 ha, sản lượng lớn nên ông phải thuê 4 lao động nam cải tạo đồng ruộng, trồng năn , chăm sóc bón phân, nhổ cỏ, thu hoạch; đồng thời thuê 4 lao động nữ lặt và tước năn. Năn sau khi lặt sạch được thương lái đến tận nhà mua.

ẢNH: TRẦN THANH PHONG

Theo ông Lâm, mỗi ngày gia đình ông bán từ 200 - 300 kg năn tươi. Năn đã tước bán với giá 50.000 - 70.000 đồng/kg, chưa tước 7.000 đồng/kg. Sau khi trừ các khoản chi phí, mỗi ngày ông thu lãi hơn 1 triệu đồng. Ngoài nguồn thu chính từ năn, hằng năm, ông Lâm còn có nguồn thu nhập khá từ các loại cá đồng dưới ruộng năn.

Sau nhiều năm tích cóp lợi nhuận từ tiền trồng năn , năm 2014, gia đình ông Lâm xây dựng được một căn nhà tường khang trang trị giá hơn 1 tỉ đồng trên chính mảnh đất vốn một thời hoang sơ, lung trũng.

ẢNH: TRẦN THANH PHONG

Tạo việc làm cho hàng trăm lao động nông thôn

Từ hiệu quả của mô hình trồng năn bộp , năm 2023, ông Lâm vận động 50 hộ dân trong xóm thành lập Hợp tác xã (HTX) A Trung Đông, do ông làm giám đốc. Ngoài đất chuyên trồng lúa, nuôi cá đồng, HTX dành riêng 15 ha trồng năn . Hiện, HTX cung cấp ra thị trường trong và ngoài tỉnh 2 mặt hàng chủ lực là năn tươi và năn dưa. Nhờ áp dụng quy trình sản xuất sạch, sản phẩm năn tươi, năn dưa được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao.

ẢNH: TRẦN THANH PHONG

Theo ông Lâm, từ khi thành lập đến nay, HTX đã giúp nhiều xã viên đổi đời từ mô hình trồng năn . Đặc biệt là giải quyết công ăn việc làm ổn định cho hàng trăm lao động là đồng bào Khmer, người già, tàn tật ở địa phương.

Chị Võ Trúc Lam (30 tuổi, ngụ ấp Mỹ Phú Đông, xã Châu Thới) kể, lúc nhỏ chị bệnh nặng suýt không qua khỏi nên lớn lên tay chân run rẩy không tự chủ, chậm phát triển so với bạn cùng lứa. Vậy mà mấy năm nay, mỗi ngày chị cùng với mẹ đến lột, tước năn cho HTX A Trung Đông, cảm thấy bản thân tự tin hơn hẳn. Mỗi buổi, Lam và mẹ lột được từ 40 - 50 kg năn tươi, tiền công 1.500 đồng/kg, được bao cơm nước nên có thu nhập ổn định. Mức thu nhập vậy, gia đình Lam khỏi phải trông chờ vào sự hỗ trợ của nhà nước hay phải đi làm ăn xa xứ.

ẢNH: TRẦN THANH PHONG

Ông Trần Thanh Tuấn, Chủ tịch xã Châu Thới chia sẻ, đến tháp cổ nổi tiếng Vĩnh Hưng, người dân ai cũng quý mến tinh thần vượt khó, làm giàu từ mô hình trồng năn của người thương binh 3/4 Võ Việt Lâm. HTX A Trung Đông hiện là mô hình sản xuất hiệu quả của địa phương và được khuyến khích nhân rộng. 

"Cùng với nhiều sản vật nổi tiếng lâu đời ở Châu Thới như mắm chua, thì cây năn bộp từng bị xem là cỏ dại được kỳ vọng sẽ cải thiện và nâng cao cuộc sống của người dân vùng Bán đảo Cà Mau", ông Tuấn khẳng định.