Các công ty vận tải biển Hy Lạp đã thu về ít nhất 3,8 tỷ USD doanh thu từ hoạt động vận chuyển dầu thô của Nga trong 3 năm qua, bất chấp nỗ lực của G7 nhằm hạn chế nguồn thu năng lượng của Moscow thông qua cơ chế áp giá trần.
Theo phân tích của Financial Times, Dynacom Tankers – hãng tàu do tỷ phú George Prokopiou sáng lập – là doanh nghiệp hưởng lợi lớn nhất, với doanh thu tối thiểu 915 triệu USD từ vận chuyển dầu thô Nga kể từ tháng 7/2023, tương đương gần 1/4 tổng doanh thu của các chủ tàu Hy Lạp trong lĩnh vực này.
Đứng sau là Olympic Shipping and Management thuộc Onassis Group với khoảng 404 triệu USD, trong khi Stealth Maritime và Polembros Shipping đều thu trên 200 triệu USD.
Việc các chủ tàu Hy Lạp tiếp tục tham gia vận chuyển dầu Nga từ lâu đã gây căng thẳng giữa Athens và Kiev. Năm 2023, Ukraine từng đưa một số doanh nghiệp, trong đó có Dynacom, vào danh sách “nhà tài trợ quốc tế cho chiến tranh”, sau đó rút lại do sức ép từ chính phủ Hy Lạp.
Theo quy định hiện hành, hoạt động vận chuyển dầu Nga vẫn được phép nếu giá dầu không vượt mức trần do G7 quy định. Tuy nhiên, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy siết chặt các biện pháp trừng phạt nhằm giảm nguồn thu của Nga và gia tăng sức ép trong các nỗ lực hướng tới thỏa thuận hòa bình với Ukraine. Nếu các biện pháp mới được thông qua, hoạt động kinh doanh của các hãng tàu Hy Lạp có thể bị ảnh hưởng đáng kể.
Các chính phủ phương Tây cũng được khuyến khích hành động mạnh tay hơn trong bối cảnh Nga đối mặt với áp lực trong nước khi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tầm xa của Ukraine nhằm vào hệ thống lọc dầu làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu.
Để tính toán doanh thu, FT sử dụng dữ liệu cước vận tải của Argus Media kết hợp với dữ liệu quản lý tàu của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) và dữ liệu theo dõi hành trình tàu của Kpler. Phân tích chỉ bao gồm các tuyến vận chuyển chính có dữ liệu định giá của Argus, tương ứng khoảng 389 triệu thùng dầu được các hãng tàu Hy Lạp vận chuyển kể từ tháng 6/2023. Khoảng 153 triệu thùng khác không được đưa vào do thiếu dữ liệu cước.
Trong số 20 doanh nghiệp có doanh thu lớn nhất từ vận chuyển dầu Nga kể từ giữa năm 2023, có tới 8 công ty là của Hy Lạp. Các doanh nghiệp còn lại chủ yếu là hãng tàu quốc doanh Nga như Sovcomflot, Rosnefteflot hoặc các công ty con, công ty bình phong liên quan, ngoại trừ Prominent có trụ sở tại Hong Kong.
Giới phân tích cho rằng các chủ tàu Hy Lạp nổi tiếng với khả năng chấp nhận rủi ro cao. Riêng Dynacom là một trong những hãng hoạt động tích cực nhất tại eo biển Hormuz kể từ khi xung đột vùng Vịnh nổ ra cuối tháng 2.
Theo dữ liệu của Windward và Vortexa, các công ty Hy Lạp vận chuyển gần 15% lượng dầu thô xuất khẩu của Nga trong tháng 5. Michelle Wiese Bockmann, chuyên gia phân tích tình báo hàng hải, cho rằng các chủ tàu Hy Lạp sẵn sàng chấp nhận rủi ro vì đây là thị trường mang lại lợi nhuận mà ít đối thủ muốn tham gia.
Theo các nhà môi giới tàu biển, chi phí thuê tàu vận chuyển dầu Nga hiện cao hơn khoảng 30-40% so với vận chuyển dầu từ các quốc gia không bị phương Tây trừng phạt.
Cơ chế áp giá trần của G7 được triển khai từ cuối năm 2022 nhằm hạn chế nguồn thu của Nga nhưng vẫn duy trì dòng chảy dầu mỏ để tránh gây cú sốc cho thị trường toàn cầu. Theo quy định hiện nay, các doanh nghiệp phương Tây chỉ được phép cung cấp dịch vụ vận tải hoặc bảo hiểm cho dầu Nga nếu giá dầu không vượt mức trần 44,1 USD/thùng.
Tuy nhiên, việc giám sát thực thi được đánh giá còn nhiều lỗ hổng. Các chủ tàu chủ yếu dựa vào giấy xác nhận của bên thuê tàu hoặc nhà cung cấp Nga về việc giá dầu nằm dưới mức trần. Luật sư Stefanos Roulakis, đại diện cho nhiều doanh nghiệp vận tải biển Hy Lạp, cho biết trên thực tế, cơ quan quản lý vẫn kỳ vọng các chủ tàu tự đánh giá liệu giá hàng hóa có tuân thủ quy định hay không và có liên quan đến các thực thể bị trừng phạt hay không.
Theo các nhà ngoại giao EU, trong các cuộc họp kín, Hy Lạp và Cyprus liên tục phản đối cơ chế áp giá trần đối với dầu Nga.
Dù vậy, một số hãng tàu Hy Lạp đã dần rút khỏi thị trường này. TMS Tankers và Thenamaris gần như chấm dứt vận chuyển dầu Nga từ cuối năm 2023 sau khi Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt đối với một số doanh nghiệp vận tải tại Thổ Nhĩ Kỳ và UAE bị cáo buộc vận chuyển dầu Nga vượt mức giá trần.
Theo tính toán của Financial Times, TMS Tankers thu khoảng 150 triệu USD doanh thu từ dầu Nga trước khi rút lui, còn Thenamaris đạt khoảng 30 triệu USD. Một số doanh nghiệp khác cũng giảm hoạt động sau khi Mỹ áp lệnh trừng phạt đối với Rosneft và Lukoil vào tháng 10/2025.
Theo FT