Một sản vật Việt Nam 'thắng lớn' ở Trung Quốc: Chuyên gia chỉ rõ lợi thế giúp vượt mặt Thái Lan

Tờ South China Morning Post (SCMP) ngày 24/1 đưa tin, xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sang Trung Quốc đã tăng vọt lên 500 triệu USD vào năm ngoái, sau khi Việt Nam khắc phục được các vấn đề về kiểm dịch thực vật trước đó và tận dụng lợi thế địa lý để cạnh tranh với các đối thủ Đông Nam Á khác trên thị trường Trung Quốc đầy tiềm năng.

Theo số liệu của Hải quan Trung Quốc, các nhà trồng sầu riêng từ Việt Nam đã xuất khẩu 3,44 tỷ USD sầu riêng sang Trung Quốc trong năm 2025, tăng từ 2,94 tỷ USD một năm trước đó.

Trong khi đó, Thái Lan - nhà cung cấp sầu riêng hàng đầu tại thị trường Trung Quốc - lại đánh mất thị phần khi xuất khẩu sang Trung Quốc gần như không thay đổi từ năm 2024 đến năm 2025, với tổng kim ngạch xuất khẩu năm ngoái chỉ đạt dưới 4 tỷ USD, theo số liệu được Hải quan Trung Quốc công bố hôm 20/1.

Các nhà phân tích cho biết, thành công của Việt Nam đến từ việc hợp tác với chính quyền Trung Quốc để giải quyết các vấn đề về kiểm dịch thực vật, đồng thời tận dụng lợi thế về hậu cần nhờ đường biên giới trên bộ với Trung Quốc và cơ sở hạ tầng hiện có.

Chính phủ hai nước đã hợp tác với nhau để giải quyết các vấn đề về kiểm dịch thực vật và các thương nhân Trung Quốc cũng sang Việt Nam để tìm cách cải thiện chất lượng sầu riêng, ông Nguyễn Thanh Trung - nhà khoa học chính trị tại Đại học Fulbright Việt Nam - cho biết.

“Tôi nghĩ Việt Nam có thể vượt qua Thái Lan về số lượng và có thể cả chất lượng”, ông nói thêm.

Theo SCMP, hơn 90% lượng sầu riêng của thế giới được xuất khẩu sang Trung Quốc - nơi loại trái cây có mùi thơm nồng này được đánh giá cao đến mức thường được dùng làm quà tặng trong các sự kiện trang trọng như đám cưới. Ở Trung Quốc, một quả sầu riêng nặng khoảng 6 kg có giá lên tới 200 nhân dân tệ (tương đương hơn 750.000 VND).

Trong những năm gần đây, mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt trên khắp Đông Nam Á để đáp ứng nhu cầu khổng lồ của Trung Quốc đối với loại trái cây này. Campuchia, Lào, Malaysia và Philippines cũng xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc với số lượng ít hơn.

Việt Nam được phép xuất khẩu sầu riêng tươi sang Trung Quốc từ năm 2022. Tuy nhiên, Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã phát hiện dư lượng kim loại nặng Cadmium (cadimi) vượt ngưỡng và chất vàng O (Auramine O) - một chất màu bị cấm - trong sầu riêng Việt Nam vào đầu năm 2025, dẫn đến việc Trung Quốc tăng cường kiểm tra.

Các nhà phân tích cho biết, nếu không có các vấn đề này, Việt Nam có lợi thế hơn các nhà cung cấp sầu riêng khác của Trung Quốc. Việt Nam được hưởng lợi từ mạng lưới người trồng, người thu gom, kho bãi và cơ sở vận chuyển đang phát triển mạnh, cộng thêm đường biên giới dài 1.280 km với Trung Quốc. Trong khi đó, Thái Lan không giáp biên giới với Trung Quốc.

Theo ông Lim Chin Khee - cố vấn của Học viện Sầu riêng, một viện đào tạo người trồng sầu riêng của Malaysia, khoảng cách gần hơn từ Việt Nam đến Trung Quốc giúp giảm chi phí vận chuyển và thời gian quá cảnh.

Ông cho biết, ngay cả với việc kiểm tra về an toàn thực phẩm nghiêm ngặt hơn, nhu cầu đối với sầu riêng Việt Nam tại thị trường Trung Quốc vẫn duy trì ở mức cao vào năm ngoái vì sầu riêng Việt Nam có “sự cân bằng tốt giữa giá cả và nguồn cung” so với sầu riêng từ Thái Lan và Malaysia.

“Việt Nam đã tạo được đà xuất khẩu đáng kể trước khi các vấn đề xuất hiện”, ông Lim nói. “Trung Quốc đã phê duyệt một số lượng lớn vườn cây ăn quả và nhà máy đóng gói của Việt Nam trong những năm trước, cho phép xuất khẩu tăng trưởng nhanh chóng."

“Sự mở rộng đó tiếp tục đóng góp vào tổng giá trị xuất khẩu [của sầu riêng Việt Nam] ngay cả khi việc kiểm tra tạm thời bị thắt chặt,” ông nói thêm.