Nơi ế nơi xếp hàng
Tại tỉnh Bình Thuận cũ, một dự án nhà ở xã hội xây tại khu công nghiệp Hàm Kiệm bỏ hoang nhiều năm vì không có người mua, dù giá nhà chỉ khoảng từ 14 - 16 triệu đồng/m2. Hiện nay theo chỉ đạo của tỉnh, chủ đầu tư tiếp tục "nâng cấp" khu nhà với nhiều tiện ích, vật liệu cao cấp như nhà thương mại và sẽ mở bán trở lại trong thời gian tới.
Theo chủ đầu tư, việc dự án được khởi động lại với cách làm mới được kỳ vọng sẽ thu hút được cư dân vào ở trong đó không chỉ đối tượng là công nhân làm việc trong các khu công nghiệp mà còn có cán bộ công chức, người có thu nhập từ dưới 25 triệu đồng/tháng theo quy định, người chưa có nhà...
Dự án nhà ở xã hội tại Bình Thuận cũ xây xong nhưng bán không ai mua
ẢNH: ĐÌNH SƠN
Hồi cuối năm 2025, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội LBT tại Đồng Nai đã phải gia hạn thời gian tiếp nhận hồ sơ đến ngày 31.12.2025, thay cho mốc 15.11 ban đầu. Lý do là số lượng hồ sơ nộp thấp hơn đáng kể so với lượng người quan tâm. Trong quá trình tiếp nhận, dự án ghi nhận 800 - 900 lượt khách hàng tìm hiểu, nhưng chỉ khoảng 500 hồ sơ được nộp. Theo thông tin công bố, giá bán tạm tính tại dự án dao động 22,3 - 24,5 triệu đồng/m2.
Trong một lần họp với Thủ tướng Chính phủ về nhà ở xã hội , tỉnh Bắc Ninh, một trong những tỉnh dẫn đầu cả nước về phát triển các khu công nghiệp với gần 350.000 người đang làm việc. Thế nhưng, ở đây lại đang xảy ra một nghịch lý, dù nhu cầu của người lao động về nhà ở xã hội khá cao nhưng dự án xây dựng xong bị ế ẩm.
Trong khi đó tại TP.HCM, việc mua được nhà ở xã hội được ví như trúng số độc đắc. Điển hình như tại khu nhà ở xã hội Lý Thường Kiệt quận 10 cũ, hiện nay giá bán nhà ở xã hội tại đây khoảng hơn 21 triệu đồng/m2. Mức giá này nếu so sánh với giá nhà ở thương mại cùng khu vực rẻ hơn rất nhiều. Chính vì vậy, dù chỉ có hơn 700 căn nhưng đến hết tháng 3.2026 có đến hơn 12.000 người đăng ký mua và con số này chắc chắn còn tăng.
Tại TP.Hà Nội cũng diễn ra tình cảnh tương tự khi một dự án nhà ở xã hội mở bán, người dân thức xuyên đêm để xếp hàng nộp hồ sơ. Chẳng hạn, tại dự án nhà ở xã hội Sunrise Home do Công ty cổ phần cơ khí và xây lắp số 7 làm chủ đầu tư ở xã Ngọc Hồi, dù sáng ngày 28.4.2025 chủ đầu tư mới mở cửa cho lấy phiếu hẹn nộp hồ sơ mua nhà, nhưng từ tối ngày 27.4, hàng trăm người dân đã đến xếp hàng. Dòng người chia thành 5 dãy dài, ngồi san sát trên vỉa hè, mang theo ghế nhựa, ô che, đồ ăn, nước uống để "bám trụ" qua đêm.
Dự án nhà ở xã hội Sunrise Home nằm cách hồ Hoàn Kiếm khoảng 14 km, gồm 160 căn hộ diện tích từ 40 - 59 m2 nhưng giá bán dự kiến chỉ 24,7 triệu đồng/m2 (gồm VAT, chưa có 2% phí bảo trì). Mức giá này được cho là quá rẻ so với các dự án nhà ở thương mại cùng khu vực.
Hay tại dự án nhà ở xã hội CT3, xã Thiên Lộc dù ngày 17.11.2025 chủ đầu tư mới nhận hồ sơ mua nhà, nhưng từ tối 16.11, tại khu vực tiếp nhận hồ sơ của dự án, hàng trăm người dân đã mang theo chăn, bạt, ghế để thức xuyên đêm, "giữ chỗ" chờ tới thời điểm nộp hồ sơ. Số lượng người đến nộp hồ sơ đông đến nỗi để tránh tình trạng chen lấn, xô đẩy gây mất trật tự, lực lượng chức năng đã dựng barie mềm, bố trí ghế ngồi và phân luồng theo thứ tự, hướng dẫn người dân lần lượt di chuyển vào khu vực nộp hồ sơ.
Nghịch lý cơ cấu giá
Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), ngay tại TP, thị trường nhà ở xã hội đang rơi vào tình trạng lệch pha nghiêm trọng giữa cung và cầu, nhất là ở khu vực nội thành và ngoại thành.
"Tại TP.HCM, giá nhà ở xã hội ở khu vực trung tâm cũng bằng giá ở xã Củ Chi là một nghịch lý. Nên việc mua được một căn nhà ở xã hội tại những vị trí có hạ tầng, tiện ích hoàn chỉnh tại TP.HCM nhất là khu vực TP.HCM cũ là khó và may mắn như trúng số độc đắc", ông Lê Hoàng Châu nói.
Sở dĩ ông Lê Hoàng Châu đưa ra nhận định như vậy bởi cung và cầu chênh lệch quá lớn. Giai đoạn 2021 - 2025 TP.HCM mới hoàn thành khoảng 19.000 căn nhà ở xã hội , mục tiêu đến năm 2030 là 200.000 căn. Trong khi theo thống kê của Liên đoàn Lao động TP.HCM, nhu cầu nhà ở xã hội trên địa bàn hiện cần ít nhất gần 1 triệu căn.
Bên cạnh lợi thế dân sinh, hạ tầng nhà ở xã hội tại khu vực trung tâm còn được xem là tài sản có tiềm năng tăng giá mạnh. Sau thời gian tối thiểu 5 năm theo quy định, các căn hộ này có thể được giao dịch theo giá thị trường. Trong bối cảnh nguồn cung hạn chế, giá bán thứ cấp tại nhiều dự án đã tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba so với thời điểm mở bán ban đầu.
Ngoài ra, nhà nội thành có vị trí gần nơi làm việc và tiện ích dân sinh giúp giảm chi phí sống khiến nhu cầu đầu tư lẫn an cư đều tăng mạnh. Khi ba yếu tố này cộng hưởng, cạnh tranh mua nhà trở nên rất cao, đẩy nhà ở xã hội nội thành vào tình trạng cầu vượt xa cung.
Người dân xếp hàng xuyên đêm chờ bốc thăm mua nhà ở xã hội tại TP.Hà Nội
ẢNH: NGUYỄN TRƯỜNG
Lãnh đạo một doanh nghiệp chuyên làm nhà ở xã hội tại TP.HCM cho rằng, sở dĩ có nghịch lý trên bởi hiện nay giá nhà ở xã hội cơ bản ở các địa phương đều như nhau. Nếu đất được nhà nước giao, được miễn tiền sử dụng đất, giá nhà ở xã hội chỉ bao gồm giá thành xây dựng, chi phí lợi nhuận cố định 10% cùng một số chi phí hợp lý khác. Trong đó giá thành xây dựng mỗi m2 khoảng 10 triệu đồng. Như vậy giá mỗi m2 nhà ở khoảng 15 triệu đồng.
Trong trường hợp đất của doanh nghiệp, nếu được miễn tiền sử dụng đất, giá thành một m2 nhà ở xã hội sẽ phải cộng thêm tiền đất. Như vậy mức giá mỗi m2 nhà ở bình quân khoảng 20 triệu đồng.
"Với mức giá này ở các thành phố lớn thì rẻ, nhưng ở các địa phương vẫn được cho là cao. Bởi với giá trên, các đối tượng ở các tỉnh vẫn có thể mua được đất để xây nhà. Trong khi tâm lý của người dân vẫn chuộng nhà phố hơn là chung cư", vị này cho hay.