Quan hệ Mỹ - châu Âu thêm rạn nứt

Quan hệ Mỹ và châu Âu đang căng thẳng theo sau những động thái mới nhất từ cả hai bên.

Phía châu Âu là loạt biện pháp nhằm vào các hãng công nghệ lớn của Mỹ. Mới nhất là cuộc điều tra chống độc quyền của Liên minh châu Âu (EU) nhằm vào hãng Google, liên quan việc công ty sử dụng nội dung trực tuyến cho các mô hình và dịch vụ trí tuệ nhân tạo (AI) của mình.

Theo AP, Ủy ban châu Âu (EC) ngày 9-12 cho biết đang xem xét liệu Google có vi phạm các quy tắc cạnh tranh hay không khi sử dụng nội dung từ các nhà xuất bản web và tài liệu được đăng lên YouTube cho các mục đích AI. Vào tuần rồi, EC đã mở cuộc điều tra chống độc quyền về chính sách AI của WhatsApp, ứng dụng nhắn tin của hãng Meta. Cơ quan này cũng đã phạt nền tảng mạng xã hội X của tỉ phú Elon Musk 120 triệu euro vì vi phạm các quy định số.

Một loạt bước đi trên dẫn đến phản ứng mạnh từ các công ty liên quan và giới chức Mỹ. Tuyên bố của Google cảnh báo cuộc điều tra có nguy cơ kìm hãm đổi mới sáng tạo trong một thị trường đang cạnh tranh hơn bao giờ hết. Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio gọi khoản phạt đối với nền tảng X là hành động tấn công nhằm vào các doanh nghiệp Mỹ và là một hình thức kiểm duyệt đối với người dùng Mỹ trên không gian mạng. Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Christopher Landau lập luận rằng lập trường quản lý của EU có thể gây tổn hại đến an ninh và các giá trị chung của phương Tây.

Quan hệ Mỹ - châu Âu còn thêm căng thẳng sau khi Nhà Trắng gần đây công bố Chiến lược An ninh quốc gia mới, vạch ra các ưu tiên của Washington trong chính sách đối ngoại và an ninh. Tài liệu dài 33 trang này gồm những nhận xét gây tranh cãi về châu Âu, nổi bật là lục địa này đối mặt "viễn cảnh thực sự và rõ rệt hơn về nguy cơ xóa sổ nền văn minh" trong vòng 20 năm tới. Nội dung chiến lược đã châm ngòi cho làn sóng phản ứng gay gắt từ các nhà lãnh đạo châu Âu.

Theo hãng thông tấn Anadolu, Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 9-12 gọi một số khía cạnh trong chiến lược trên là không thể chấp nhận được đối với châu Âu. Ông cho rằng tài liệu này tiếp tục đường lối "nước Mỹ trên hết" của Tổng thống Donald Trump nhưng cảnh báo việc gạt bỏ các đồng minh sang một bên sẽ không phục vụ lợi ích của Mỹ. Trong khi đó, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa nhận định chiến lược trên có những lời đe dọa không thể chấp nhận được nhằm can thiệp vào các vấn đề chính trị nội bộ của châu Âu.

Một số phương tiện truyền thông của Mỹ và châu Âu đã chỉ ra rằng chiến lược an ninh mới nói trên chỉ dành chưa đến 2 trang rưỡi nói về châu Âu. Đây là mức độ ít ỏi chưa từng thấy trong bất kỳ tài liệu chiến lược nào của Mỹ đối với các đồng minh châu Âu trước đây. Giới phân tích nhận định điều này cho thấy châu Âu đang bị đẩy xuống thấp hơn trong danh sách ưu tiên của Mỹ, góp phần khiến hai bên thêm rạn nứt. Xu hướng này củng cố quyết tâm tăng cường "tự chủ chiến lược" của châu Âu và khiến sự chia rẽ với Mỹ càng khó hàn gắn.