Quốc gia gần Việt Nam vừa có động thái chưa từng có: Gấp rút xây hàng loạt địa điểm để dự trữ gần 300 triệu tấn 'vàng lỏng', mục đích là gì?

Theo dữ liệu công khai từ truyền thông nhà nước, báo cáo chính phủ và trang web của các công ty, các tập đoàn dầu khí quốc doanh Trung Quốc như Sinopec và CNOOC sẽ bổ sung ít nhất 169 triệu thùng dự trữ tại 11 địa điểm trong giai đoạn 2025-2026. Trong số đó, khoảng 37 triệu thùng đã hoàn tất xây dựng. Khi hoàn thành, những cơ sở mới này sẽ đủ sức chứa tương đương 2 tuần lượng dầu nhập khẩu ròng của Trung Quốc - quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới.

Theo ước tính của S&P Global Commodity Insights, trong 9 tháng đầu năm 2025, Trung Quốc đã dự trữ trung bình khoảng 530.000 thùng/ngày, góp phần hấp thụ lượng dầu dư thừa trên thị trường quốc tế và hỗ trợ giá, trong bối cảnh OPEC+ đang dần rút bớt cắt giảm sản lượng.

Giá dầu Brent từng có thời điểm giảm xuống dưới 70 USD/thùng, tạo cơ hội cho Trung Quốc tích trữ với chi phí thấp. Các nhà phân tích dự đoán đà dự trữ này sẽ còn kéo dài ít nhất đến quý I năm 2026.

Việc tích trữ dầu ngày càng có ý nghĩa chiến lược đối với Bắc Kinh, trong bối cảnh hơn 70% nhu cầu dầu của nước này phải phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài, chủ yếu qua đường biển.

Các rủi ro địa chính trị như xung đột Nga - Ukraine hay căng thẳng với Iran đều đặt ra nguy cơ đứt gãy nguồn cung nghiêm trọng. Trung Quốc đang tìm cách giảm thiểu rủi ro này thông qua đa dạng hóa nhà cung ứng, đẩy mạnh sản xuất nội địa và mở rộng năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, xây dựng kho dự trữ vẫn là phương án đảm bảo nguồn cung quan trọng nhất.

Theo thống kê của Reuters, lượng sức chứa đang được xây mới trong 2 năm tới gần tương đương với 180-190 triệu thùng mà Trung Quốc đã bổ sung trong 5 năm trước đó. Tuy nhiên, do Trung Quốc luôn giữ bí mật về các hoạt động dự trữ dầu quốc gia, danh sách các địa điểm và quy mô thực tế có thể còn lớn hơn nhiều so với thông tin công khai.

Trung Quốc xây dựng cơ sở dự trữ dầu đầu tiên vào năm 2006, nhưng làn sóng tăng tốc mạnh mẽ chỉ thực sự bắt đầu từ năm 2023. Một báo cáo của Energy Aspects cho biết Bắc Kinh đã ra chỉ đạo mua thêm 140 triệu thùng dầu cho mục đích dự trữ, với thời hạn giao hàng đến tháng 3/2026.

Hiện tại, hệ thống dự trữ quốc gia của Trung Quốc gồm hai phần: các kho Dự trữ Dầu Chiến lược (SPR) được xây dựng trước năm 2019 và hệ thống “dự trữ thương mại” được triển khai sau đó. Dù khác tên gọi, cả hai đều phục vụ mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng, với sự giám sát của Cục Dự trữ Lương thực và Năng lượng Chiến lược Quốc gia.

Một số địa điểm xây dựng đáng chú ý bao gồm 2 kho chứa tại tỉnh Thiểm Tây với tổng sức chứa 11 triệu thùng cùng 1 kho khác tại đảo Hải Nam do Sinopec đầu tư, có sức chứa 20 triệu thùng, được mô tả là vừa phục vụ mục đích thương mại, vừa bổ sung vào kho dự trữ quốc gia. Ngoài ra, Trung Quốc còn sở hữu 4 kho dự trữ ngầm, có thể chứa 110 triệu thùng dầu, theo báo cáo của Reuters từ năm 2021.

Lần cập nhật công khai gần nhất của Bắc Kinh về quy mô dự trữ là vào năm 2017, khi Tổng cục Thống kê Trung Quốc cho biết cả nước có 9 cơ sở SPR, với tổng sức chứa 238 triệu thùng. Tuy nhiên, theo Liên đoàn Công nghiệp Dầu khí Trung Quốc, quy mô này có thể sẽ được mở rộng lên hơn 1 tỷ thùng, tương đương 3 tháng lượng dầu nhập khẩu ròng, phù hợp với tiêu chuẩn mà Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đặt ra, dù Trung Quốc không phải thành viên IEA.

Một số nguồn tin trong ngành cho biết, Trung Quốc thực chất đang nhắm đến mục tiêu dự trữ tương đương 6 tháng nhập khẩu dầu, tức khoảng 2 tỷ thùng (khoảng 270 triệu tấn). Để so sánh, Mỹ, nước sản xuất dầu lớn nhất thế giới và hiện là nước xuất khẩu ròng, hiện nắm giữ 404 triệu thùng trong kho SPR tính đến cuối tháng 8.

Công ty phân tích Kpler ước tính đến đầu tháng 9, tổng lượng dầu dự trữ trong các kho trong đất liền tại Trung Quốc, bao gồm cả quốc doanh và tư nhân, đạt 799 triệu thùng, tăng 109 triệu thùng so với đầu năm 2023. Trong khi đó, Vortexa tính toán lượng dầu do các công ty nhà nước nắm giữ là 735 triệu thùng, tăng thêm 73 triệu thùng so với cùng kỳ.

Tham khảo Reuters