Quyết liệt tăng trưởng kinh tế cao và thực chất

Kiên định tăng trưởng 2 con số

Phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành T.Ư Đảng khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng thấp. Phải kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững, thực chất. Vì vậy, các ban, bộ, ngành, địa phương, người dân, doanh nghiệp cần quán triệt sâu sắc 4 nguyên tắc cốt lõi: tăng trưởng thực chất; kiên định nguyên tắc ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, đảm bảo các cân đối lớn; tận dụng hiệu quả mọi nguồn lực sẵn có, tập trung ưu tiên cho các dự án trọng điểm và thúc đẩy hợp tác công - tư, để gia tăng hiệu quả đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; tăng trưởng kinh tế cao phải đảm bảo phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và công bằng xã hội.

PGS-TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột phá phát triển Trường ĐH Sài Gòn, chia sẻ rất đồng tình với quan điểm chỉ đạo của Tổng Bí thư. Hiện nay trong bối cảnh xung đột địa chính trị lên cao, gây ra khủng hoảng năng lượng, tạo ra thách thức lớn và ảnh hưởng đến kinh tế toàn cầu, VN cũng phải ứng phó linh hoạt để kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao. Các nguyên tắc mà Tổng Bí thư đưa ra rất rõ ràng, đi vào thực chất. Tăng trưởng cao phải dựa vào tăng năng suất lao động, tăng hàm lượng khoa học công nghệ, hàm lượng trí thức mà không làm tổn hại đến tài nguyên thiên nhiên của đất nước. Song song, phát triển kinh tế bền vững phải dựa trên nền tảng ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát. Thời gian qua VN đã làm được tốt vấn đề này, đưa kinh tế phát triển và cũng thu hút được dòng vốn đầu tư nước ngoài gia tăng.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Theo ông Ngân, để kinh tế cả nước tăng trưởng cao thì các địa phương đều phải tăng trưởng, phải huy động được mọi nguồn lực trong xã hội, khuyến khích phát triển tất cả thành phần kinh tế. Quan trọng nhất, tăng trưởng cao chỉ có ý nghĩa khi hướng đến người dân, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Hơn nữa, đây không phải là lần đầu tiên VN gặp thách thức trước những biến động địa chính trị thế giới. VN đã có "sức đề kháng" và bản lĩnh để vượt qua các cú sốc bên ngoài, nhờ kinh nghiệm ứng phó với đại dịch Covid-19, sau đó đến xung đột Nga - Ukraine và thiên tai trong những năm qua. Trong bối cảnh hiện nay, một số giải pháp ngắn hạn mà các nước đang làm là đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và VN cũng đang làm tốt, đảm bảo được nguồn cung ứng xăng dầu trong thời gian qua. Đồng thời, VN sử dụng tất cả những gì trong khả năng có như miễn giảm thuế, phí thực hiện tối đa để đảm bảo kiềm chế giá xăng dầu. Trong hai tháng đầu năm nay, thu ngân sách vượt hơn 80.000 tỉ đồng so với năm trước, đủ khả năng để giữ ổn định giá xăng dầu. "VN cần kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, trở thành nước phát triển có thu nhập cao. Đây là khát khao, mong muốn của toàn dân tộc. Chúng ta hoàn toàn tự tin để đạt được mục tiêu tăng trưởng cao, tiến tới thành nước phát triển có thu nhập cao mà Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV đã đề ra", TS Hoàng Ngân nhấn mạnh.

TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, đánh giá: Việc T.Ư kiên định với mục tiêu tăng trưởng 2 con số là hoàn toàn có cơ sở khi ngay năm bản lề 2025, chúng ta đã có những bước đi về chính sách nhằm định hướng cho mức tăng trưởng này. Trong đó, nhấn mạnh bắt buộc phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng trên mọi mặt trận. Chẳng hạn, với xuất khẩu là một trong những động lực nổi bật nhất của tăng trưởng thời gian qua. Chỉ trong thời gian ngắn, nền kinh tế có sự phục hồi mạnh mẽ trong ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, khẳng định vai trò trụ cột của sản xuất. Năm 2025, xuất khẩu duy trì đà tăng trưởng ở mức 17%, cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực và vượt xa kế hoạch được giao. Năm nay, ngay quý đầu năm, có một số diễn biến phức tạp, bất định trên thị trường thế giới nhưng xuất khẩu nửa đầu tháng 3 vẫn bật tăng mạnh, tiếp tục duy trì đà tăng hơn 17% so cùng kỳ…

Tăng trưởng thực chất

TS Nguyễn Tú Anh, Giám đốc nghiên cứu chính sách, ĐH VinUni, nhận xét có lẽ đây là lần đầu tiên lãnh đạo cao nhất của VN đề cập đến khái niệm tăng trưởng thực chất. Có thể hiểu rằng tăng trưởng thực chất là tạo ra giá trị tăng thêm cho nền kinh tế; hay chất của nền kinh tế thật sự có thay đổi. Như vậy, cần phải có thêm những số đo để thể hiện được chất lượng bên cạnh công bố con số GDP. Chẳng hạn, số lượng lao động có việc làm xứng đáng (lao động có hợp đồng lao động bao gồm bảo hiểm xã hội). Con số này khi thực hiện thống kê có thể thấp nhưng tăng dần hằng năm là cho thấy VN tăng trưởng thực chất. Bên cạnh đó là số lượng doanh nghiệp đang hoạt động dựa theo các tài khoản thuế (có kê khai thuế). Vì có những cá nhân khởi nghiệp chỉ có một mình, không ký hợp đồng lao động với người khác nhưng có kê khai thuế. Chỉ tiêu này có tăng trưởng hằng năm cũng sẽ cho thấy kinh tế đang theo đúng hướng. 

Song song đó cần thống kê chỉ số tiêu dùng cuối cùng của người dân bởi có tăng trưởng thì tiêu dùng phải gia tăng. "Cùng với quá trình tăng trưởng, có thể những người giàu, sở hữu nhiều tài sản sẽ ngày càng có lợi. Hay những doanh nghiệp phát triển mạnh nhưng dựa trên khoa học công nghệ, robot, trí tuệ nhân tạo… thì số lượng việc làm tạo ra cho người lao động ngày càng ít hơn. Tăng trưởng thực chất là tăng trưởng bao trùm, tất cả người dân đều được hưởng lợi trong quá trình này. Phải làm sao trong quá trình tăng trưởng không ai bị bỏ lại phía sau. Điều này cho thấy vai trò của nhà nước vô cùng quan trọng", TS Tú Anh cho hay.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Chuyên gia Võ Trí Thành đặt vấn đề, tăng trưởng thương mại toàn cầu có xu hướng chậm lại do ảnh hưởng xung đột địa chính trị; chính sách bảo hộ gia tăng tại nhiều nước lớn; sự cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt đã và đang thu hẹp cánh cửa sổ cơ hội cho nhiều nền kinh tế vốn lấy xuất khẩu là một trong những động lực tăng trưởng như VN. Tất nhiên, với nền kinh tế có độ mở lớn, chúng ta khó tránh khỏi bị tác động từ những biến động toàn cầu. Nhưng ngoài xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài cũng là động lực để tăng trưởng. Đến nay, thu hút FDI của VN vẫn luôn giữ phong độ tốt, đặc biệt vốn thực hiện tăng liên tục cho thấy khả năng hấp thụ và triển khai thực tế của nền kinh tế hiệu quả. Đó là lợi thế cần phát huy. Đồng thời, yếu tố mang tính quyết định đối với khả năng duy trì và nâng cao tốc độ tăng trưởng chính là niềm tin thị trường. Niềm tin của người tiêu dùng, doanh nghiệp và nhà đầu tư được củng cố trên nền tảng cải cách thể chế thực chất, môi trường kinh doanh ổn định, chính sách điều hành nhất quán và khả năng giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Tăng trưởng cao nhưng bền vững

Theo TS Võ Trí Thành, tăng trưởng bền vững là vấn đề Đảng và Chính phủ cũng nhấn mạnh nhiều. Nghị quyết của Đảng đã chỉ ra rất rõ, rằng VN muốn bước sang giai đoạn phát triển cao hơn, phải dựa trên nền tảng thể chế vững chắc hơn. Tức là nói đi đôi với làm và phải làm thật quyết liệt. Một điểm đáng chú ý khác là sự kế thừa và hệ thống hóa các nghị quyết lớn của Đảng trong thời gian qua. Thế nên, với hàng xuất khẩu, doanh nghiệp phải đáp ứng các yêu cầu về quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật. Bởi vấn đề xanh hóa sản xuất và phát triển bền vững đang trở thành yếu tố có tính quyết định đối với khả năng mở rộng thị trường và nâng cao vị thế của hàng hóa VN. Ông Thành nhận xét, quan sát cho thấy khu vực sản xuất trong nước thời gian qua đã có bước tiến đáng kể về sản xuất, xuất khẩu có hàm lượng giá trị gia tăng cao. Nhiều doanh nghiệp tư nhân đã mạnh dạn đầu tư nghiên cứu, chế tạo, làm ra sản phẩm xuất khẩu tại chỗ cho doanh nghiệp nước ngoài ngay trong các khu công nghệ cao, doanh nghiệp nhỏ tham gia vào chuỗi cung ứng cũng tăng hơn so với trước đây tìm mãi không thấy anh nào.

ẢNH: HOÀNG NGUYỄN

"Tăng trưởng 2 con số chỉ có ý nghĩa khi mỗi bước đi nhanh hơn và chắc chắn hơn. Tuy cơ hội có, đường hướng vạch ra quyết liệt, song con đường hướng tới tăng trưởng 2 con số của VN không hề bằng phẳng. Khác với giai đoạn các nền kinh tế Đông Á cất cánh, bối cảnh toàn cầu hiện nay đã thay đổi đáng kể. Với chuyển đổi số, thời gian qua đã có những bước tiến tích cực. Nhiều hoạt động quản trị và dịch vụ công đã được số hóa, giúp người dân tiếp cận thuận tiện hơn. Yêu cầu đặt ra có nhiều cái phải làm, riêng mảng số hóa cần đẩy mạnh ở khâu hành chính nhà nước. Vấn đề nữa là chuyển đổi xanh. Doanh nghiệp sản xuất rất cần năng lượng xanh để dùng và các chính sách đã đủ nhưng triển khai luôn gặp vướng mắc. Trong bối cảnh toàn cầu "khát" nhiên liệu hóa thạch như xăng dầu, việc đẩy nhanh đưa nguồn năng lượng sạch vào bổ sung, tăng tốc là cần thiết và phải làm sớm.

Trong khi đó, TS Nguyễn Tú Anh cho rằng để tăng trưởng cao, bền vững thì VN cần thúc đẩy đột phá để tạo hiệu quả sử dụng vốn, hiệu quả nguồn lực. Trước đây khi hiệu quả nguồn lực xã hội không cao là do thất bại của thị trường mà nguyên nhân nằm ở thông tin bất cân xứng. Như vậy, cần có sự đột phá để giảm bớt việc thông tin bất đối xứng thông qua chuyển đổi số, thực hiện kết nối, chia sẻ dữ liệu… để thị trường vận hành hiệu quả. Trong quá trình tăng trưởng nhanh thường sẽ có bất bình đẳng gia tăng. Vì vậy cần có Chính phủ thông minh, ra quyết định dựa trên dữ liệu được lưu trữ, xử lý. Chính phủ thông minh sẽ thực hiện kết nối với doanh nghiệp thông minh, tiêu dùng thông minh thông qua công nghệ, dữ liệu… Qua đó sẽ có khả năng tăng gấp đôi hiệu quả nguồn lực hiện nay. Tính bền vững của nền kinh tế còn phải đi kèm với việc bảo vệ môi trường, chuyển đổi xanh, sản xuất xanh, tiêu dùng xanh. Ông nhấn mạnh: Để tăng trưởng cao, bền vững thì cần thay đổi cả lực lượng sản xuất. Đó là sản xuất thông minh, tiêu dùng thông minh. Nhưng trong quá trình này thì cần có Chính phủ thông minh trước để kết nối các lực lượng. Thời gian qua Chính phủ đã có những chính sách quyết liệt để xây dựng hạ tầng số như phát triển mạng 5G, xây dựng trung tâm dữ liệu quốc gia… là hướng đi đúng. Tất cả điều đó đã tạo ra điều kiện cần cho kinh tế VN phát triển nhanh và bền vững.