Thất thu cam 'tiến vua' vụ Tết

Cam Xã Đoài là giống cam cổ, chỉ trồng được trên vùng đất làng Xã Đoài xưa (nay thuộc xã Nghi Lộc). Quả cam có vỏ mỏng, mịn, khi chín chuyển màu vàng óng, vị ngọt thanh dịu như mật ong, mùi thơm rất riêng. Từ xa xưa, cam Xã Đoài đã nổi danh là loại quả quý và chỉ dùng để tiến vua.

Theo nhiều tài liệu lịch sử, trong đó có cuốn Lịch sử xã Nghi Diên, giống cam này có nguồn gốc từ châu Phi, cũng có ý kiến cho rằng xuất phát từ Tây Ban Nha và được người Pháp đưa vào trồng tại Xã Đoài từ đầu thế kỷ XIX. Điều đặc biệt là giống cam “kén đất”. Dù được trồng thử nghiệm ở nhiều nơi lân cận, cây vẫn xanh tốt, cho quả đẹp nhưng hương vị không thể sánh với cam trồng trên thổ nhưỡng Xã Đoài, cam Xã Đoài luôn được thị trường săn đón.

Muốn mua cam “chuẩn gốc”, nhiều khách hàng phải đến đặt từ khi quả còn xanh, chờ đến sát Tết mới được vào vườn hái. Những năm được mùa, cam Xã Đoài mang lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng, thậm chí cả tỷ đồng cho người dân địa phương.

Mưa bão dập nát vườn cam , nhiều hộ thất thu nặng

Năm nay, cam Xã Đoài rơi vào cảnh mất mùa nghiêm trọng. Liên tiếp các đợt mưa bão lớn khiến nhiều vườn cam rụng quả hàng loạt, cây bật gốc hư hỏng, sản lượng sụt giảm mạnh.

Ông Nguyễn Văn Thọ (SN 1969, trú xã Nghi Lộc) cho biết gia đình ông có hai vườn cam Xã Đoài gốc. Đầu năm, ông dự kiến thu hoạch khoảng 5.000-6.000 quả. Tuy nhiên, sau các trận bão lớn, số cam còn lại chỉ chưa đầy 1.000 quả.

“Mưa bão làm quả rụng nhiều, có cây còn bật gốc. Thêm vào đó, nhiều cây cam đã lâu năm, bị thoái hóa nên năng suất giảm. Chỉ những cây khuất gió mới giữ được quả sai chi chít”, ông Thọ nói và cho biết vụ cam năm nay gia đình thất thu hàng trăm triệu đồng.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Cường - chủ một vườn cam Xã Đoài với hàng chục cây cam gốc cũng rơi vào cảnh “được giá nhưng mất mùa”. Đầu năm, ông Cường kỳ vọng thu khoảng 4.000 quả, song đến khi thu hoạch chỉ còn hơn 900 quả.

“Cam rụng đầy vườn sau mưa bão. Tôi vừa bán 900 quả cho khách với giá 100.000 đồng/quả, nhưng tính ra vẫn thiệt hại khoảng 300 triệu đồng so với dự kiến”, ông Cường chia sẻ.

Giăng lưới, quây bạt canh ngày đêm giữ cam

Cam Xã Đoài được bán theo kiểu “đếm quả tính tiền”, nên từng trái cam trên cây lúc này đều rất giá trị. Cận Tết, khi quả đã có khách đặt trước, người trồng cam càng lo lắng, tìm mọi cách để bảo vệ.

Tại nhiều vườn cam , gốc cây được quây bạt ni lông kín để ngăn chuột cắn phá. Trên cành, người dân treo các loại dung dịch chế phẩm sinh học nhằm xua đuổi, tiêu diệt côn trùng gây hại.

Sáng sớm và chiều tối là hai thời điểm chủ vườn đi kiểm tra từng gốc cam . Theo người trồng cam , rụng quả không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn ảnh hưởng đến uy tín. Vì vậy, nhiều hộ chỉ nhận đơn hàng khi chắc chắn quả đã “neo” chắc trên cành.

“Năm nay cam ít nên tôi chỉ dám nhận đơn của một số khách quen. Giờ quả đã có người đặt hết, mình phải giữ sao cho đến ngày khách vào vườn hái. Ngày nào tôi cũng ra kiểm tra xem có quả nào rụng hay bị chuột, côn trùng phá không?”, ông Phan Xuân Tài (74 tuổi) cho biết.

Sau thiệt hại do thiên tai, người dân ở vùng Xã Đoài đang từng bước cải tạo lại đất, mở rộng vườn, nhân giống cam gốc để phục hồi diện tích đã mất.