Một chuỗi tín hiệu bức xạ điện từ khác thường - được các nhà thiên văn ví von như tiếng "chíp chíp" của chim hót - phát ra từ nơi một ngôi sao đang phát nổ rực rỡ trong vũ trụ đã đem đến bằng chứng thực tế đầu tiên về hiệu ứng bẻ cong không - thời gian xung quanh một sao từ (magnetar) mới hình thành.
Điều này một lần nữa hiện thực hóa những gì mà thuyết tương đối rộng của nhà bác học Albert Einstein đã đề cập hơn một thế kỷ trước.
Một sao từ đang bẻ cong, vặn xoắn không - thời gian quanh nó, tạo ra tín hiệu bức xạ điện từ dạng "tiếng hót" lan tỏa khắp vũ trụ - Ảnh: Joseph Farah và Curtis McCully
Theo Science Alert, tiếng "chíp chíp" phát ra từ siêu tân tinh siêu sáng SN 2024afav, nằm cách Trái Đất tận 1 tỉ năm ánh sáng.
Siêu tân tinh là các vụ nổ khổng lồ đánh dấu sự kết thúc vòng đời của các ngôi sao lớn trong vũ trụ. Siêu tân tinh siêu sáng tỏa ra năng lượng mạnh mẽ, rực rỡ gấp 100 lần so với siêu tân tinh thông thường do sở hữu một nguồn năng lượng bổ sung.
Sự hình thành sao từ - một trong những vật thể cực đoan nhất vũ trụ - là giả thuyết phổ biến nhất.
Viết trên tạp chí khoa học Nature, nhóm nghiên cứu do nhà vật lý thiên văn Joseph Farah thuộc Đài quan sát Las Cumbres (Mỹ) cho biết điểm bí ẩn ở các siêu tân tinh loại này là một "điểm gồ" về độ sáng.
Nhóm nghiên cứu đã theo dõi SN 2024afav suốt nhiều tháng bằng mạng lưới kính thiên văn toàn cầu. Họ phát hiện các "điểm gồ" không ngẫu nhiên mà tạo thành một chuỗi sóng có tần số tăng dần theo thời gian, tạo nên tín hiệu "chíp, chíp".
"Chíp, chíp" không phải là âm thanh vật lý, mà là cách các nhà khoa học mô tả sự biến thiên của các xung bức xạ ánh sáng, khi tần số lặp lại của chúng tăng dần theo thời gian giống như tiếng chim hót ngày một dồn dập.
Sau khi loại trừ các giả thuyết vật lý Newton, nhóm nhận ra chỉ có mô hình gọi là "sự tiến động Lense-Thirring" mới khớp hoàn hảo với dữ liệu quan sát.
Do khối lượng cực đặc và tốc độ quay kinh khủng, sao từ đã làm xoắn vặn cấu trúc không - thời gian quanh nó, khiến đĩa vật chất rơi vào sao từ bị lắc lư, định kỳ chặn hoặc đổi hướng năng lượng phát ra từ sao từ, tạo thành các "điểm gồ" ánh sáng.
Phát hiện này cực kỳ quan trọng vì đây là lần đầu tiên hiệu ứng bẻ cong không - thời gian của thuyết tương đối rộng được minh chứng trên thực tế thông qua một siêu tân tinh.
Đồng thời, nó cũng làm sáng tỏ cơ chế hình thành siêu tân tinh siêu sáng, một trong các loại vật thể mạnh mẽ và mê hoặc nhất trong vũ trụ.