Tìm giải pháp cho tình trạng mạo danh mở doanh nghiệp

"Bỗng dưng" thành chủ doanh nghiệp

Chia sẻ với Thanh Niên, chị Võ Thị Thu Thủy (xã Đông Thạnh, TP.HCM) cho hay chị là nạn nhân bị mạo danh thành lập 2 công ty tại TP.HCM. Thứ nhất là Công ty TNHH Big Idea tại địa chỉ Kha Vạn Cân, P.Hiệp Bình và Công ty TNHH MTV Thương mại Dịch vụ Bảy Phệ (trụ sở tại đường Trần Quốc Tuấn, P.Hạnh Thông). Chị phát hiện sự việc từ tháng 4 sau khi kiểm tra trên ứng dụng eTax Mobile. Đến đầu tháng 7, chị nhận thông báo về việc tạm hoãn xuất cảnh từ Thuế cơ sở 2 TP.HCM vì Công ty TNHH Big Idea nợ thuế hơn 4 triệu đồng. Chị đã gửi đơn đến Phòng đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính TP.HCM đề nghị rà soát, kiểm tra lại thông tin, thu hồi giấy chứng nhận của 2 doanh nghiệp (DN) nói trên, đồng thời nộp đơn đến Thuế cơ sở nơi 2 DN đăng ký trụ sở. Theo hướng dẫn từ Sở Tài chính, chị cũng gửi đơn đến Công an phường nơi 2 DN đăng ký địa chỉ thành lập để xác định nội dung kê khai trong hồ sơ đăng ký DN là giả mạo hay không… Trong quá trình này, chị phát hiện người sử dụng thông tin của mình để đăng ký thành lập Công ty TNHH MTV Thương mại Dịch vụ Bảy Phệ là người mà trước đây chị đã đưa căn cước công dân để làm dịch vụ đăng ký hộ kinh doanh (nhưng thực tế chưa đăng ký). "Trước đây mình muốn đăng ký hộ kinh doanh nên đưa giấy tờ để bên dịch vụ họ làm thay nhưng sau đó không thực hiện nữa. Nhưng họ đã lấy thông tin của mình để giả mạo thành lập DN. Bản thân mình là người đi làm công ăn lương, có nộp thuế ở công ty đầy đủ và đã gửi hết thông tin, giấy tờ cho cả cơ quan thuế, cơ quan công an nhưng cho đến nay vẫn chưa "gỡ" được khỏi tình trạng bị giả mạo nói trên và vẫn đang bị cấm xuất cảnh", chị Thủy cho hay.

Ảnh: Ngọc Dương

Tương tự, chị Đào Thị Thanh Mai (Hà Nội) phản ánh bị đánh cắp thông tin để lập Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hải Văn. Chị phát hiện bị mạo danh từ tháng 3.2023 và khi đó đã khiếu nại. Gần đây nhất, chị nhận thông báo tạm hoãn xuất cảnh từ cuối tháng 11.2025 vì công ty không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Gần nhất, chị đã gửi đơn đến Sở Tài chính TP.Hà Nội, Công an P.Đại Mỗ (TP.Hà Nội) và Thuế cơ sở 8 TP.Hà Nội. Chị nhận được phản hồi của Sở Tài chính là đã chuyển đơn sang bên Công an đề nghị điều tra làm rõ nhưng chưa nhận được phản hồi. Chị phải hủy vé máy bay đi nước ngoài và chưa biết khi nào mới có thể sang Hàn Quốc (gia đình chồng)…

Trên đây là một số điển hình trong khoảng 4.000 trường hợp bị mạo danh thông tin cá nhân để thành lập DN có phản ánh qua đường dây nóng và ứng dụng eTax Mobile… được Cục Thuế, Bộ Tài chính ghi nhận.

Theo chuyên gia an ninh mạng Võ Đỗ Thắng, việc bị mạo danh lập DN là hệ lụy từ tình trạng lộ thông tin cá nhân diễn ra nhiều năm qua. Hiện nay dù tình trạng này có giảm nhưng danh sách thông tin bị mua bán trước đó vẫn còn nằm ở nhiều nơi và có thể vẫn bị sử dụng cho nhiều mục đích trục lợi, thậm chí lừa đảo. Vì vậy cần có sự hỗ trợ, tháo gỡ từ các cơ quan quản lý nhà nước cho những cá nhân rơi vào tình trạng bị mạo danh thành lập DN.

Cá nhân bị mạo danh cần làm gì?

Theo hướng dẫn từ Thuế TP.Hà Nội, khi gặp tình trạng bị mạo danh thành lập DN, cá nhân cần chụp màn hình và lưu lại thông tin cùng các tài liệu liên quan (nếu có). Đồng thời, nhanh chóng phản ánh đến cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan công an và cơ quan thuế để được xác minh, xử lý theo đúng quy định. Cá nhân cũng cần gọi điện đến đường dây nóng của cơ quan thuế để được hỗ trợ. Trước khi gọi, cần chuẩn bị sẵn thông tin về họ tên, số căn cước công dân, tên doanh nghiệp, mã số thuế, các tài liệu liên quan để được cơ quan thuế tiếp nhận, hướng dẫn cụ thể.

Trên thực tế, việc "gỡ mạo danh" tốn nhiều công sức, thời gian, có khi lên tới hàng năm trời. Tại buổi họp báo thường kỳ của Bộ Tài chính chiều 6.10 vừa qua, bà Trịnh Thị Hương, Phó cục trưởng Cục DN tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), cho biết Trung tâm Thông tin DN của Cục này đang phối hợp cơ quan đăng ký kinh doanh tỉnh, thành phố rà soát; đồng thời phối hợp các cơ quan có thẩm quyền xác minh để kết luận có mạo danh hay không. Sau khi có đầy đủ các điều kiện xác minh, Cục sẽ thu hồi giấy đăng ký kinh doanh. Thời gian tới, Cục cũng sẽ nỗ lực tìm giải pháp khắc phục hạn chế trong quá trình xác minh thông tin.

Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty luật ANVI, đề xuất nên cho phép cá nhân tự cam kết và tự chịu trách nhiệm việc không phải bản thân đăng ký lập DN. Khi đó cơ quan thuế sẽ thông báo gỡ bỏ tình trạng tạm hoãn xuất cảnh. Nếu sau khi hậu kiểm cho thấy cá nhân này có vi phạm thì sẽ xử phạt thật nặng. Theo ông, trước đây cơ quan quản lý đã mở cơ chế đăng ký kinh doanh là tự khai, tự chịu trách nhiệm nên khi xuất hiện tình trạng mạo danh cũng cần áp dụng cơ chế này. "Các cá nhân dù có bị mất căn cước công dân hay bị đánh cắp thông tin thì không phải lỗi do họ. Trong khi đó, để xác định trường hợp có bị mạo danh hay không thì cần cả quá trình để cơ quan điều tra thực hiện, có khi 6 tháng hoặc thậm chí có khi lên 5 - 7 năm mới xong nên không thể để kéo dài vì ảnh hưởng đến đời sống, hoạt động kinh doanh và cả danh dự, uy tín của người dân. Hơn nữa, chỉ nên thông báo có một cơ quan tiếp nhận đơn kiến nghị của những trường hợp này - ở đây là cơ quan thuế để giải quyết nhanh gọn, hỗ trợ và người dân không phải chạy đến 3 cơ quan khác nhau với cùng nội dung", luật sư Trương Thanh Đức đề xuất.

Đồng quan điểm, chuyên gia an ninh mạng Võ Đỗ Thắng cho rằng Chính phủ đang thúc đẩy chuyển đổi số, giảm thủ tục hành chính trong mọi lĩnh vực, ngành nghề, và ứng dụng thủ tục trên môi trường số. Vì vậy Bộ Tài chính có thể thành lập một tổ chuyên trách để xử lý, tháo gỡ tình trạng nêu trên. Đây sẽ là đầu mối tiếp nhận một cửa đơn thư, phản ánh của người dân khi bị giả mạo thành lập DN hay liên quan đến vấn đề thuế. Từ đó, tổ công tác có thể phối hợp các cơ quan quản lý, bộ ngành khác để nhanh chóng xử lý. Quan trọng hơn là đi kèm một cửa thì phải có thời hạn thông báo quá trình xử lý cụ thể để công khai, minh bạch thông tin, đồng hành cùng người dân.