Xe điện của hãng ‘an toàn nhất thế giới’ bốc cháy, hơn 33.000 sản phẩm bị triệu hồi, nguyên nhân liên quan đến pin Trung Quốc

Tháng 1/2026 mở đầu bằng một "cơn địa chấn" đối với cộng đồng người dùng xe điện khi Volvo (hãng xe vốn được mệnh danh là an toàn nhất thế giới) phải phát đi lệnh triệu hồi khẩn cấp cho dòng EX30 đời 2024-2025.

Khác với những đợt triệu hồi phần mềm thông thường, lỗi lần này nằm ở phần cốt lõi của chiếc xe: hệ thống cell pin do đối tác Sunwoda cung cấp. Những khuyến cáo khẩn cấp như không sạc quá 70% và phải đỗ xe ngoài trời đang đẩy lòng tin của khách hàng vào một phép thử nghiệt ngã.

Hiện tượng "mạ lithium"

Theo báo cáo từ Cục Quản lý An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Mỹ (NHTSA), nguyên nhân cốt lõi nằm ở lỗi sản xuất tại các cell pin khiến xảy ra hiện tượng "mạ lithium" (lithium plating) bên trong pin.

Trong điều kiện sạc hoặc vận hành nhất định, các ion lithium thay vì di chuyển vào trong cấu trúc điện cực thì lại tích tụ thành một lớp kim loại trên bề mặt. Lớp mạ này theo thời gian có thể tạo ra các sợi tinh thể sắc nhọn (dendrites) đâm xuyên qua màng ngăn, gây ra tình trạng đoản mạch nội bộ.

Điều đáng lo ngại nhất là rủi ro hỏa hoạn có thể xảy ra ngay cả khi xe đang ở trạng thái nghỉ hoàn toàn. Thực tế, một vụ cháy xe EX30 đã được ghi nhận tại một đại lý ở Brazil vào tháng 11/2025, kích hoạt quy trình điều tra khẩn cấp của hãng.

Việc một chiếc xe điện trị giá hàng chục nghìn USD trở thành một "quả bom nổ chậm" trong gara là kịch bản kinh hoàng nhất đối với bất kỳ chủ sở hữu nào. Sự cố này cũng đặt dấu hỏi lớn về quy trình kiểm soát chất lượng của Sunwoda, một đối tác cung ứng pin lớn, và cách mà Volvo thẩm định các linh kiện cốt yếu từ bên thứ ba.

Quy mô của đợt triệu hồi này được ước tính lên tới 33.777 xe trên toàn cầu. Các thị trường chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bao gồm Anh với khoảng 10.440 xe bị ảnh hưởng, Australia với 2.815 xe (sản xuất năm 2024), Malaysia với toàn bộ các phiên bản động cơ đơn và động cơ kép sử dụng pin NMC 69 kWh, Nam Phi và Canada với hàng trăm xe khác cũng đã nhận lệnh triệu hồi.

Đáng chú ý, các chuyên gia phân tích từ tờ The Driven cho biết lỗi này chỉ ảnh hưởng đến dòng pin NMC (Nickel Manganese Cobalt) mật độ năng lượng cao 69 kWh, trong khi các phiên bản sử dụng pin LFP (Lithium Iron Phosphate) 51 kWh không nằm trong danh sách triệu hồi.

Khuyến cáo từ ngày 11/01 đến 15/01/2026 yêu cầu người dùng không sạc quá 70% dung lượng pin thực tế đã triệt tiêu một trong những ưu điểm lớn nhất của EX30 là khả năng di chuyển linh hoạt.

Việc buộc phải đỗ xe xa các tòa nhà hoặc vật liệu dễ cháy không khác gì một lệnh "cách ly" phương tiện, gây ra những bất tiện cực lớn cho người dùng sống tại các khu chung cư hay đô thị đông đúc.

Tại các thị trường như Úc và đặc biệt là Malaysia, nơi Volvo EX30 đang là dòng xe chiến lược để thâu tóm phân khúc xe điện hạng sang cỡ nhỏ, thông tin này như một gáo nước lạnh tạt vào nỗ lực phủ sóng của hãng.

Hàng ngàn phương tiện đã được bàn giao giờ đây đứng trước tình trạng "nằm chờ" hoặc vận hành hạn chế.

Bài toán quản trị rủi ro

Vụ việc không chỉ dừng lại ở lỗi kỹ thuật mà đã leo thang thành một cuộc chiến pháp lý căng thẳng. Viridi E-Mobility Technology (VRE), vốn là công ty con phụ trách hệ thống pin của Geely (tập đoàn mẹ của Volvo) đã đệ đơn kiện Sunwoda, yêu cầu bồi thường lên tới 2,31 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 323 triệu USD). Phía Geely cáo buộc Sunwoda cung cấp cell pin kém chất lượng dẫn đến thiệt hại kinh tế và uy tín nghiêm trọng.

Tuy nhiên, phía Sunwoda đã ngay lập tức phản pháo. Chủ tịch Sunwoda, ông Wang Wei, khẳng định hãng không trực tiếp cung cấp bộ pin hoàn chỉnh cho Volvo mà chỉ cung cấp cell pin thông qua một liên doanh do Geely kiểm soát 70% vốn. Tranh cãi về việc lỗi nằm ở khâu sản xuất cell hay khâu đóng gói (packaging) của Geely chắc chắn sẽ còn kéo dài.

Tệ hơn, bê bối này xảy ra đúng vào thời điểm Volvo đang đẩy mạnh lộ trình trở thành hãng xe thuần điện hoàn toàn vào năm 2030. Việc EX30 (mẫu xe vốn được kỳ vọng là "con gà đẻ trứng vàng" nhờ thiết kế tối giản và mức giá dễ tiếp cận) gặp sự cố nghiêm trọng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến báo cáo tài chính quý I/2026 của hãng.

Chi phí để thay thế hoàn toàn các khối pin lỗi cho hàng chục nghìn xe trên toàn cầu là con số khổng lồ, chưa kể đến chi phí cơ hội từ việc đình trệ sản xuất để khắc phục. Dự kiến, giải pháp sửa chữa cuối cùng sẽ chỉ có vào cuối tháng 2/2026.

Tuy nhiên, nhìn ở góc độ tích cực, phản ứng nhanh chóng và những khuyến cáo minh bạch của Volvo cũng cho thấy thái độ cầu thị. Thay vì che giấu thông tin, việc hãng đưa ra cảnh báo cụ thể về cách đỗ xe và giới hạn sạc cho thấy họ vẫn đặt tính mạng con người lên trên lợi nhuận kinh doanh. Đây là cách làm "rất Volvo", dù cái giá phải trả lần này là vô cùng đắt đỏ.

Cuộc khủng hoảng này là bài học đắt giá cho toàn ngành công nghiệp xe điện về việc đa dạng hóa nguồn cung và thắt chặt quy chuẩn kiểm tra cell pin. Đối với người tiêu dùng, đây cũng là lúc cần nhìn nhận thực tế rằng công nghệ pin vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện và rủi ro luôn tồn tại.

Trong những tuần tới, giới quan sát sẽ đổ dồn sự chú ý vào phương án khắc phục triệt để của Volvo. Liệu hãng sẽ thay thế toàn bộ module pin tương tự như cách Hyundai đã làm với 70.000 chiếc Kona EV vào năm 2019 hay có một giải pháp kỹ thuật nào khác để can thiệp vào quá trình kiểm soát dòng điện?

Một điều chắc chắn là, con đường chinh phục thị trường toàn cầu của EX30 sẽ trở nên gập ghềnh hơn bao giờ hết, và niềm tin của khách hàng sẽ cần rất nhiều thời gian cùng những cam kết an toàn thực tế để có thể phục hồi.

*Nguồn: The Verge, SCMP