Tại cuộc họp báo thường kỳ tháng 2 của Bộ Nông nghiệp - Môi trường ngày 11.3, ông Trần Gia Long, Vụ phó Kế hoạch - Tài chính cho biết, xung đột Trung Đông đang gây ra những tác động trực tiếp và gián tiếp đến xuất khẩu nông sản, sản xuất nông nghiệp của Việt Nam.
Xung đột Trung Đông đang tác động trực tiếp đến xuất khẩu nông sản của Việt Nam
ẢNH: T.N
Trong đó, xung đột Trung Đông đẩy giá dầu thế giới tăng cao gây biến động chi phí vận tải, đẩy nhiều mặt hàng tăng giá. Trong đó, giá phân bón urê tăng lên 540 - 545 USD/tấn, đây là mức cao nhất từ năm 2025 khiến chi phí sản xuất trong nước tăng từ 3 - 5%. Ngoài ra, chi phí logistic cước vận tải tăng từ 25 - 35%, thời gian vận chuyển kéo dài hơn 7 - 14 ngày đang giảm sức cạnh tranh sản phẩm gỗ, thủy sản xuất khẩu của Việt Nam.
Ông Trần Gia Long cũng cho biết, năm 2025 kim ngạch xuất khẩu nông lâm sản của Việt Nam đến Trung Đông đạt 1,74 tỉ USD, chỉ chiếm 2% trong tổng kim ngạch. Nhưng xung đột Trung Đông hiện nay đang làm gia tăng rủi ro, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu toàn ngành trong năm 2026.
Theo đó, Bộ Nông nghiệp - Môi trường đang xây dựng 3 kịch bản dự báo tác động, xây dựng các giải pháp ứng phó.
Ở kịch bản thứ nhất, nếu xung đột Trung Đông kéo dài khoảng 1 tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản sẽ giảm 1 tỉ USD.
Trong kịch bản xung đột kéo dài 3 tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản giảm 3 - 3,5 tỉ USD. Trong đó, xuất khẩu sang Trung Đông giảm 500 - 600 triệu USD; châu Âu giảm 1,5 - 1,6 tỉ USD; Bắc Phi giảm từ 200 - 250 triệu USD.
Trong kịch bản xung đột kéo dài 1 năm, xuất khẩu sang Trung Đông gần như bị gián đoạn, xuất khẩu sang châu Âu, Bắc Phi giảm 50% so với năm 2025, khiến tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành có thể giảm từ 7 - 8 tỉ USD.
Tập trung khai thác thị trường Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản
Ông Lê Bá Anh, Phó cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến - Phát triển thị trường, cho biết xuất khẩu nông sản Việt Nam sang Trung Đông đến hết tháng 2 đạt khoảng 276 triệu USD, trung bình mỗi tháng đạt hơn 100 triệu USD.
Xung đột ở Trung Đông đang gây ra gián đoạn vận tải, một số hãng tàu biển thông báo ngừng vận chuyển đến khu vực này. Chi phí bảo hiểm gia tăng mạnh, ảnh hưởng toàn bộ chuỗi cung ứng, đặc biệt là chuỗi đòi hỏi phải có container lạnh như thủy sản, rau quả...
Ông Lê Bá Anh nhận định, dự báo năm nay xuất khẩu nông lâm sản đi Mỹ và các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, ASEAN... sẽ thuận lợi góp phần bù đắp vào sự thiếu hụt của thị trường Trung Đông.
"Chúng tôi đang phối hợp với Bộ Công thương, Bộ Tài chính và hệ thống các cơ quan thương vụ ở nước ngoài để theo dõi các thị trường, kịp thời đề xuất các giải pháp, đưa ra khuyến nghị kịp thời với các doanh nghiệp chủ động ứng phó linh hoạt, mục tiêu là duy trì nhịp độ tăng trưởng của toàn ngành", ông Anh nói.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội xuất khẩu rau quả Việt Nam, cho biết, riêng mặt hàng rau quả, nếu cộng cả thị phần Trung Đông, EU thì chỉ chiếm trên dưới 10% tổng kim ngạch. Trong bối cảnh hiện nay, các doanh nghiệp cần tập trung khai thác cơ hội từ các thị trường lớn như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản...
"Xung đột Trung Đông khiến vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn thì rau quả từ EU, Bắc Phi, Nam Mỹ sẽ rất khó khăn vận chuyển đến Trung Quốc và nước này sẽ phải tìm nguồn cung thay thế thì đây là cơ hội cho các nước ASEAN, trong đó có Việt Nam. Bằng chứng là xuất khẩu chuối năm 2025, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản tăng mua hàng từ Việt Nam để thay thế nguồn cung từ Nam Mỹ nên tổng giá trị cả năm đạt hơn 405 triệu USD, tăng 66% so với năm 2024", ông Nguyên nói.