Bộ Công thương đề xuất lập 2 quỹ hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh

Đó là thông tin bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công thương ), chia sẻ tại hội thảo chuyên đề "Phát triển bền vững và chuyển đổi xanh trong sản xuất công nghiệp", do Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công tổ chức ngày 28.10, tại Hà Nội. Hội thảo nằm trong khuôn khổ Hội chợ Mùa thu lần thứ nhất - 2025 đang diễn ra tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC).

ẢNH: HÀ LINH

Chuyển đổi xanh là điều kiện sống còn

Theo ông Hoàng Mạnh Cường, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần đầu tư hạ tầng khu công nghiệp Bảo Minh, từ năm 2020 đến nay, từ chỗ chưa sử dụng điện mặt trời thì đến nay doanh nghiệp này đầu tư toàn bộ điện mặt trời áp mái tại khu công nghiệp. Doanh nghiệp tái sử dụng từ 20 - 30 % lượng nước thải, chuyển toàn bộ lò than sang sử dụng lò đốt viên nén sinh học. Đến năm 2025, báo cáo kiểm kê khí thải ghi nhận giảm lượng phát thải carbon khoảng 1.700 tấn/năm so với năm 2020; tiết kiệm chi phí mỗi năm 8 - 10 tỉ đồng...

Ông Cường nhấn mạnh, chuyển đổi xanh bây giờ là yêu cầu bắt buộc, hướng đi quyết định sống còn của doanh nghiệp. Nếu không chuyển đổi xanh, doanh nghiệp rất khó mở rộng xuất khẩu, tiếp cận chính sách ưu đãi. 

Nhưng theo ông Cường, Bảo Minh đang cùng các doanh nghiệp từng bước chuyển đổi xanh, hướng tới mục tiêu chung là trung hòa carbon trong khu công nghiệp vào năm 2035, nhưng khó khăn lớn nhất là tài chính, bởi công cuộc chuyển đổi xanh đòi hỏi nguồn lực tài chính rất lớn.

Bà Nguyễn Thị Minh Thúy, đại diện Tổ chức Sáng kiến thương mại bền vững (IDH) Việt Nam cho rằng, ngành dệt may phát triển bền vững từ 27,5 tỉ USD xuất khẩu năm 2015 đến năm 2024 tăng lên 44 tỉ USD. Nhưng hiện nay, các doanh nghiệp dệt may đứng trước thách thức rất lớn từ thị trường, buộc phải chuyển đổi xanh, ứng dụng kinh tế tuần hoàn và đây là điều kiện tiên quyết để xuất khẩu, tăng sức cạnh tranh.

Cũng theo bà Thúy, tại thị trường châu Âu, thiết kế sinh thái cho sản phẩm dệt may được luật hóa, không còn là quy định tự nguyện. Nhưng tại Việt Nam chưa có bộ tiêu chí thiết kế sinh thái chung cho dệt may, bà Thúy đề nghị Bộ Công thương và các cơ quan chức năng bắt tay xây dựng bộ tiêu chí này để doanh nghiệp tham chiếu áp dụng. 

Nâng tiêu chuẩn để doanh nghiệp chuyển đổi xanh

Từ góc nhìn doanh nghiệp chuyên về sản xuất động cơ, thiết bị gia dụng, ông Đặng Đức Trung, Tổng giám đốc Công ty cổ phần GCool (Hà Nội), cho rằng chuyển đổi xanh ở các doanh nghiệp nên bắt đầu từ việc sử dụng năng lượng hiệu quả và tiết kiệm.

ẢNH: HÀ LINH

Dẫn chứng sản phẩm quạt công nghiệp, theo ông Trung phổ biến là sản phẩm công nghệ cũ động cơ xoay chiều (AC) công suất lớn lên tới 240 W, đây là công nghệ cũ, lạc hậu. Nếu chuyển sang sử dụng quạt động cơ 1 chiều không chổi than (PC) hiện đại hơn thì công suất tiêu thụ điện chỉ còn hơn 100 W. 

"Dung lượng tiêu thụ thị trường quạt công nghiệp Việt Nam mỗi năm khoảng 30 triệu cái và ước tính số lượng quạt tích lũy đang sử dụng lên tới hàng trăm triệu cái. Chúng tôi tính toán chuyển đổi cho 20 triệu quạt công nghiệp từ động cơ AC sang PC thì mỗi năm tiết tiết kiệm 6.000 - 10.000 tỉ đồng tiền điện", ông Trung nói.

Từ đó, ông Trung kiến nghị Bộ Công thương sớm sửa đổi quy định trong TCVN 7826 về hiệu suất năng lượng quạt điện xây dựng từ năm 2015, đến nay không còn phù hợp khiến nhiều sản phẩm quạt công nghiệp Trung Quốc giá rẻ, công nghệ lạc hậu tràn vào Việt Nam.

"Chuyển đổi xanh trong doanh nghiệp bắt đầu từ chuyển đổi thiết bị cũ, tiêu tốn nhiều năng lượng sang thiết bị mới, tiêu thụ năng lượng ít hơn, hiệu quả cao hơn. Bộ Công thương cần rà soát, nâng cao các tiêu chuẩn để sản phẩm đưa ra thị trường phải đáp ứng tiêu chí xanh", ông Trung nói.

Phát biểu tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Lâm Giang khẳng định, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững đã trở thành yêu cầu cấp thiết, trong đó lĩnh vực công nghiệp phải đổi mới công nghệ, tiến tới sản xuất sạch hơn và áp dụng kinh tế tuần hoàn. 

Cũng theo bà Giang, để có cơ chế hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số và Khuyến công đang xây dựng đề án thành lập 2 quỹ quan trọng, dự kiến vận hành trong năm 2026, gồm: Quỹ Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, và Quỹ khoa học và công nghệ. 

"Các quỹ này sẽ có cơ chế tài chính linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ để chuyển đổi xanh", bà Giang nói.