Buồn của nền kinh tế "anh hai" châu Âu: Trái phiếu tiếp tục bị bán tháo ồ ạt sau "cuối tuần đầy bất ổn"

Làn sóng bán tháo trái phiếu chính phủ Pháp bùng lên trở lại hôm thứ Hai, sau một cuối tuần bất ổn xoay quanh chi phí sinh hoạt và nhiều vấn đề khác, qua đó phơi bày những thách thức đang đè nặng lên nền kinh tế lớn thứ hai khu vực đồng euro.

Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Pháp tăng 0,14 điểm phần trăm lên 4,93%, một trong những phiên tồi tệ nhất của thị trường này trong năm và kém hơn các nước cùng khu vực. Chênh lệch lợi suất trái phiếu 10 năm giữa Pháp và Đức, thước đo quan trọng phản ánh mối lo ngại của giới đầu tư, quay lại mức 1,47 điểm phần trăm. Mức này từng được chạm tới trong những tuần gần đây, nhưng chưa xuất hiện kể từ cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu.

Các cuộc biểu tình trên toàn quốc hôm thứ Bảy quy tụ sinh viên phản đối điều kiện giáo dục và người dân bức xúc vì giá cả leo thang, từ xăng dầu đến tiền thuê nhà. Nhưng chúng nhanh chóng biến thành bạo loạn và cướp phá lan rộng. Theo chính phủ, ít nhất 3.000 cửa hàng, doanh nghiệp bị cướp phá. Liên đoàn Bán lẻ Pháp cho rằng thiệt hại có thể lên tới “vài trăm triệu euro”.

Bạo lực tiếp diễn ở mức độ nhỏ hơn vào Chủ nhật tại Paris , nơi những kẻ mặc đồ đen đột nhập một trung tâm thương mại ở trung tâm thành phố. Khoảng 350 người bị bắt giữ tại thủ đô, nâng tổng số lên cùng khoảng 2.000 vụ bắt giữ trước đó. Bộ trưởng Tư pháp Gérald Darmanin cam kết áp dụng các hình phạt nghiêm khắc với những người bị kết tội cướp phá hoặc kích động. Hơn 2.500 người hiện đang bị điều tra chính thức, 67 người trong số đó đã bị giam giữ.

Giới nghiêm, cấm biểu tình và những câu hỏi về cảnh sát

Chính phủ cho biết sẽ áp dụng giới nghiêm cục bộ khi cần thiết, đồng thời có thể cấm các cuộc biểu tình vì lý do an ninh. Tại Paris , nhà chức trách ban hành lệnh giới nghiêm từ tối thứ Hai đến sáng thứ Ba tại quảng trường Place de la République và khu Les Halles, nơi tập trung các vụ bất ổn cuối tuần qua, đồng thời cấm biểu tình ở một số khu vực. Lyon áp dụng biện pháp tương tự, còn tỉnh trưởng Marseille cấm biểu tình đến 20h tối thứ Hai. Các thành phố Nice, Lille, Denain và Douai áp đặt giới nghiêm với người chưa thành niên tại nhiều khu phố trong đêm thứ Hai.

Trước đó, Tổng thống Emmanuel Macron đã từ chối lời đề nghị từ chức của Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez sau phản ứng thiếu hiệu quả của lực lượng cảnh sát. Điện Élysée cho biết ông Macron yêu cầu ông Nuñez ở lại vị trí để “bảo đảm sự liên tục trong chỉ huy” và “thực hiện mọi bước cần thiết nhằm minh bạch hóa những thất bại về lập kế hoạch và tình báo dẫn đến bạo lực”.

Trong bài phát biểu trên truyền hình tối Chủ nhật, ông Macron phân biệt giữa những người biểu tình xuống đường bày tỏ bất bình chính đáng với “những kẻ nổi loạn thuộc các nhóm cực tả cực đoan, cùng nhiều tội phạm” đã gây ra các cuộc đập phá tại nhiều thành phố. “Những ai phá hoại tài sản phải trả giá. Những ai cướp bóc phải bồi thường cho nạn nhân. Những ai tìm cách lật đổ nền cộng hòa sẽ phải chịu trách nhiệm”, ông nói.

Tuy nhiên, các chính trị gia đối lập và một số người trong khối trung dung của chính ông chỉ trích bài phát biểu thiếu hành động cụ thể, nhất là khi nó diễn ra vài giờ trước chuyến công du ngoại giao ba ngày tới các nước vùng Vịnh. Ông Édouard Philippe, ứng viên tiềm năng của cánh hữu và từng là thủ tướng dưới thời ông Macron (2017 đến giữa năm 2020), cho biết ông đánh giá cao lời lẽ của tổng thống nhưng nói thêm: “Tôi muốn, như hàng triệu người Pháp, thấy những quyết định và sáng kiến giúp lập lại trật tự.”

Thị trưởng Paris và Marseille, đều thuộc đảng Xã hội, yêu cầu chính phủ giải thích vì sao cảnh sát để mất kiểm soát tình hình. Thị trưởng Marseille Benoît Payan nói ông “vô cùng giận dữ”, cáo buộc cảnh sát không bảo vệ đầy đủ tòa thị chính, nơi bị xông vào hôm thứ Bảy. “Tôi vẫn đang chờ Bộ trưởng Nội vụ trả lời vì sao cảnh sát rút lui, để bọn bạo loạn đột nhập”, ông nói trên đài BFM, nhận định nước Pháp sáng nay là “nỗi ô nhục của châu Âu”.

Ông Nuñez thừa nhận lực lượng cảnh sát triển khai quá mỏng so với quy mô các cuộc biểu tình, vốn bị cơ quan tình báo nội địa đánh giá thấp. “Chúng tôi dự báo 200.000 người biểu tình, nhưng thực tế có hơn 550.000 người xuống đường”, ông nói. Ông cũng khẳng định 60.000 cảnh sát và lính cứu hỏa đã được huy động trên toàn quốc, song phe đối lập cho rằng con số thực chỉ khoảng 10.000. Vấn đề này sẽ được đưa vào cuộc điều tra sắp tới của Quốc hội. Để so sánh, trong giai đoạn cao điểm của phong trào “áo vàng” năm 2018, vốn bắt nguồn từ thuế nhiên liệu, cảnh sát đã huy động từ 80.000 đến 120.000 người.

Nhà đầu tư thêm e ngại

Theo ông Gordon Shannon, nhà quản lý quỹ tại TwentyFour Asset Management, các cuộc biểu tình khiến nhà đầu tư “e ngại hơn” khi nắm giữ trái phiếu Pháp. “Bất ổn lần này là minh chứng rất rõ cho sự phản kháng đối với việc cải thiện ngân sách. Trong lòng nước Pháp không có sự ủng hộ nào cho việc cải thiện bài toán tài khóa”, ông nhận định.

Bạo lực đường phố tồi tệ nhất trong nhiều năm làm công chúng choáng váng, đẩy ông Macron vào thế phòng thủ giữa lúc đối mặt nhiều cuộc khủng hoảng, trong đó có thâm hụt ngân sách ngày càng lớn khiến thị trường trái phiếu bất an. Cuộc bầu cử tổng thống đầy căng thẳng sẽ diễn ra trong sáu tháng nữa.

Nhiều tuần qua, giới đầu tư trái phiếu liên tục gây sức ép lên Pháp vì nước này không thể cắt giảm chi tiêu công, đồng thời lo ngại bất ổn chính trị từ cuộc bầu cử tổng thống, nơi lãnh đạo cực hữu Marine Le Pen đang dẫn đầu các cuộc thăm dò. Chính phủ thiểu số mong manh của ông Macron còn phải vượt qua cuộc chiến về dự thảo ngân sách thắt lưng buộc bụng, có thể khiến nội các bị lật đổ trước cuối năm.

Chỉ số chứng khoán CAC 40 của Pháp, vốn đang kém các thị trường châu Âu khác với biên độ lớn nhất trong nhiều năm, giảm thêm 1,1% hôm thứ Hai, trong đó cổ phiếu ngân hàng nằm trong nhóm giảm mạnh. Pháp đã chứng kiến mức tăng chi phí đi vay lớn nhất trong nhóm G7 kể từ khi chiến tranh Iran bùng nổ, khi lo ngại toàn cầu về lạm phát và phát hành nợ hòa lẫn với những băn khoăn về triển vọng tài chính công của nước này.

Tham khải: FT