Xây dựng thị trường hàng hóa phái sinh
Chiều 25.3, Hội nghị mở Vương quốc Anh - Việt Nam về Trung tâm Tài chính quốc tế do Tổng lãnh sự quán Anh, Hiệp hội Doanh nghiệp Anh tại Việt Nam (BritCham) và Dragon Capital tổ chức tại TP.HCM,
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Lộc Hà, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, nhấn mạnh: “Hội thảo tập trung vào hàng hóa và giao dịch phái sinh, giám sát tài chính, khung pháp lý và thu hút đầu tư nước ngoài. Đây là những yếu tố then chốt để xây dựng một trung tâm tài chính quốc tế hiện đại, minh bạch và cạnh tranh”.
Tại Hội nghị, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), cho biết, Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM cũng như Trung tâm ở Đà Nẵng sẽ bao gồm thị trường phái sinh hàng hóa. Trong đó, nhóm hàng được giao dịch rộng rãi sẽ có nông sản, sau nay là các mặt hàng như dầu thô bởi Việt Nam cũng là quốc gia xuất khẩu dầu thô, giá xăng dầu trong nước được điều hành theo giá thế giới...
Ông Linh nêu vấn đề "nhức nhối" rằng tuy Việt Nam là quốc gia luôn ở tốp đầu thế giới trong xuất khẩu các mặt hàng cà phê, tiêu, gạo; tiềm năng lớn với nhiều loại trái cây nhiệt đới... nhưng đời sống người trồng, nông dân lại nghèo và bấp bênh. Sản phẩm trồng ra luôn rơi vào cảnh được mùa mất giá, được giá mất mùa. "Là một nước nông nghiệp, xuất khẩu nhiều mặt hàng vào tốp đầu thế giới, trái cây có quả xoài, sầu riêng rất ngon, nổi tiếng nhưng phụ thuộc vào một thị trường xuất khẩu. Trung Quốc thay đổi chính sách về kiểm dịch hàng hóa, là giá sầu riêng lao dốc, ùn ứ phải giải cứu...", ông Trần Hữu Linh trăn trở.
Các diễn giả trao đổi tại Hội nghị
ẢNH: NG.NGA
Ông Dominic Scriven, Chủ tịch Quỹ Dragon Capital, cũng đồng cảm với "vấn nạn được mùa mất giá" của nông sản Việt và dẫn chứng vào mùa, chôm chôm ở miền Nam có khi chỉ bán được giá 2.000 đồng/kg và không ai mua, tương tự quả vải ở miền Bắc cũng vậy, phải giải cứu vì không xuất khẩu được... "Quỹ chúng tôi đầu tư nhiều ở Việt Nam, nhưng chưa đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp được do người trồng và nông dân Việt Nam rất cạnh tranh. Sự cạnh tranh quá gay gắt khiến nhà đầu tư không mạnh dạn xuống tiền", ông Dominic Scriven bổ sung và kỳ vọng, một hệ thống hạ tầng thị trường tài chính vận hành hiệu quả là nền tảng thiết yếu nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư và thu hút nguồn vốn trung và dài hạn.
Lấy lợi thế hàng hóa để làm chủ thị trường, quyết định giá
Nếu được giao dịch phái sinh, hàng hóa được thỏa thuận mua bán với mức giá hiện tại, nhưng việc giao hàng sẽ diễn ra trong tương lai. Ví dụ, người trồng cà phê và hồ tiêu hiện nay chưa tới mùa thu hoạch nhưng có thể ký ngay hợp đồng bán với giá kỳ vọng, hàng sẽ được giao khi tới mùa thu hoạch.
Một ưu điểm khác là thông qua trung tâm tài chính quốc tế là thị trường phái sinh hàng hóa có tính toàn cầu. Dù chúng ta ngồi tại Việt Nam vẫn có thể tham gia vào thị trường hàng hóa toàn cầu thông qua các sở giao dịch hàng hóa. Từ đó, thúc đẩy nông nghiệp Việt Nam phát triển hơn nữa. Ông Trần Hữu Linh nhấn mạnh: "Việc xây dựng thị trường hàng hóa phái sinh và hoàn thiện luật điều chỉnh toàn diện sẽ mở ra cơ hội đầu tư minh bạch, kết nối toàn cầu, đồng thời giúp người sản xuất đặc biệt là nông dân, chủ động hơn trong việc xác định giá bán. Với doanh nghiệp, đây là công cụ quan trọng để giảm thiểu rủi ro".
Tại Hội nghị, ông Warrich Cleine MBE - Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành của KPMG Việt Nam và Campuchia, phụ trách lĩnh vực tư vấn thương vụ, thuế và luật, lưu ý 3 vấn đề. Đó là nông dân Việt Nam chưa có kỹ năng ký hợp đồng phái sinh, phải đào tạo, như những nhà nông ở New Zealand, Úc... trước đây, họ được đào tạo, hướng dẫn và bán sữa, phô mai trên thị trường phái sinh. Thứ 2 là cần có cơ chế thanh toán, kết nối các sàn đảm bảo tính minh bạch giữa các bên tham gia. Thứ 3 là thiết lập cơ chế thanh toán bù trừ nhằm giảm rủi ro cho bên bán, bên mua...
Ông Vincnent Chin - Giám đốc điều hành và Thành viên cấp cao HĐTV Boston Consulting Group - khuyên TP.HCM nên "đứng trên vai người khổng lồ" để phát triển thị trường phái sinh trong Trung tâm tài chính. Ông nói, Việt Nam có nhiều hàng hóa có quyền ra giá, có sức mạnh định giá mà không phải quốc gia nào cũng có được. Tuy vậy, cần lưu ý xây dựng chuỗi truy xuất nguồn gốc tốt bởi tính thanh khoản của hàng hóa tùy thuộc rất lớn vào truy xuất nguồn gốc.