Cảnh báo rủi ro 'bẫy nợ’ vay thẻ tín dụng

Lãi suất thẻ tín dụng tăng vọt

Những tháng cuối năm, các ngân hàng trong nhóm quốc doanh lần lượt công bố nâng mạnh lãi suất thẻ tín dụng . Tại Vietcombank, lãi suất áp dụng với các hạng thẻ tăng từ 15-18%/năm lên 18-22%/năm (tức tăng thêm 3% đến 4,5%/năm tùy từng hạng thẻ). Tại BIDV và VietinBank, lãi suất nhiều loại thẻ cũng tăng lên 22%/năm.

Tại một số ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân như OCB , Techcombank , trong 2 tháng gần đây, lãi suất với thẻ tín dụng cũng được điều chỉnh tăng mạnh. Theo đó, mức lãi suất cao nhất với thẻ tín dụng tại OCB lên tới 37%/năm và tại Techcombank lên tới 38,8%/năm. Trước đó, VPBank cũng thông báo điều chỉnh lãi suất thẻ tín dụng với mức lãi suất cao nhất là 3,99%/tháng, tức gần 48%/năm…

Lãi suất thẻ tín dụng tăng mạnh khi vào mùa cao điểm chi tiêu cuối năm - khi nhu cầu sử dụng thẻ tín dụng , vay tiêu dùng thường tăng mạnh. Đáng lưu ý, lãi suất cao này chỉ phát sinh nếu chủ thẻ không thanh toán toàn bộ dư nợ đúng hạn, hoặc rút tiền mặt từ thẻ tín dụng . Nếu trả đủ trước kỳ sao kê, phần lớn ngân hàng sẽ không tính lãi, bất chấp mức lãi suất trên biểu phí.

Tuy nhiên, thực tế tại Việt Nam cho thấy nhiều người - đặc biệt là nhóm khách hàng trẻ dễ bị “cuốn” vào chi tiêu vì sale, ưu đãi, trả góp - dễ bị cuốn vào vòng lặp “quẹt - trả tối thiểu - dồn nợ”, đặc biệt khi có nhiều thẻ cùng lúc.

Cảnh báo rủi ro

Trao đổi với PV Tiền Phong , ông Nguyễn Quang Huy - chuyên gia tài chính ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi - phân tích, trong bối cảnh lãi suất thị trường có xu hướng tăng, nhiều ngân hàng phải điều chỉnh lãi suất cho vay, trong đó lãi suất thẻ tín dụng thường tăng mạnh nhất vì đây là loại tín dụng không có tài sản đảm bảo và mang rủi ro cao.

Khi chi phí vốn của ngân hàng tăng, biên lợi nhuận thuần bị thu hẹp, họ có xu hướng điều chỉnh lãi thẻ để bù rủi ro. Cùng đó, tình hình nợ quá hạn tiêu dùng , đặc biệt nhóm thẻ tín dụng , có dấu hiệu nhích lên. Tất cả tạo nên môi trường mà người dùng dễ rơi vào “bẫy nợ” nếu không có hiểu biết tài chính đầy đủ.

Theo ông Huy, cần hiểu rõ cơ chế tính lãi của thẻ: Nếu thanh toán toàn bộ dư nợ đúng hạn, chủ thẻ được hưởng thời gian miễn lãi. Nhưng chỉ cần trả không đủ, hay chỉ trả mức tối thiểu, toàn bộ giao dịch phát sinh trong kỳ có thể bị tính lãi từ ngày đầu tiên. Phần lớn người dùng hiểu nhầm mức thanh toán tối thiểu là mức “an toàn”, trong khi thực tế đó là điểm khởi đầu của dư nợ quay vòng - nơi lãi cộng dồn theo ngày và có thể tăng rất nhanh. Với mức lãi thẻ vốn đã cao, chỉ cần kéo dài vài tháng, số tiền phải trả có thể vượt xa số tiền gốc đã chi tiêu ban đầu.

"Bẫy nợ hình thành khi người dùng thiếu kiến thức tài chính, gặp áp lực chi tiêu, hoặc tin tưởng quá mức vào lời mời chào mở thẻ. Nhiều chương trình quảng bá nhấn mạnh ưu đãi hoàn tiền, quà tặng hay miễn phí thường niên, khiến tâm lý mở thẻ dễ hơn, chi tiêu vô thức nhiều hơn. Nếu không đọc kỹ điều khoản, người dùng dễ bỏ sót các thông tin quan trọng như: Thời gian miễn lãi, cách tính lãi, phí rút tiền mặt, phí phạt trả chậm, và điều kiện mất ưu đãi", ông Huy nói.

Ông Huy khuyên người dân mở thẻ cần yêu cầu nhân viên giải thích rõ cơ chế miễn lãi, mức lãi suất thực, các loại phí tiềm ẩn, quy định về trả tối thiểu và hậu quả khi không thanh toán đầy đủ; Hỏi rõ về hạn mức được cấp và cân nhắc so với khả năng chi trả thực của bản thân, tránh mở hạn mức quá lớn dẫn đến tiêu vượt khả năng...

Đến giai đoạn sử dụng, chủ thẻ cần xây dựng nguyên tắc tài chính kỷ luật: Luôn ưu tiên thanh toán toàn bộ sao kê để duy trì trạng thái miễn lãi. Nếu không thể trả hết, hãy trả nhiều nhất có thể, tuyệt đối không duy trì mức tối thiểu nhiều kỳ liên tiếp; Không sử dụng thẻ tín dụng để rút tiền mặt hay chuyển đổi tiền mặt - đây là hình thức có chi phí cao nhất. Theo dõi sao kê đều đặn, kiểm soát các khoản chi tiêu nhỏ nhưng lặp lại, và rà soát các giao dịch bất thường...

"Người dùng nên đặc biệt lưu ý các dấu hiệu: Bắt đầu trả tối thiểu nhiều tháng liền; phải dùng thẻ này để thanh toán cho thẻ khác; gia tăng rút tiền mặt; cảm thấy áp lực khi đến kỳ trả nợ; chi tiêu vượt quá 30-40% hạn mức mỗi tháng.

Khi xuất hiện những tín hiệu này, cần lập tức xem lại ngân sách, giảm chi tiêu, tạm dừng mở thêm thẻ, hoặc cân nhắc phương án hợp nhất nợ với lãi suất thấp hơn. Thẻ tín dụng không phải là rủi ro, nhưng thiếu hiểu biết khi sử dụng lại là nguồn rủi ro lớn nhất", ông Huy nói.