Chủ tịch ngân hàng "lão làng" nhất Việt Nam: 60 tuổi mới làm banker, đến tuổi 73 vẫn nhiều mục tiêu lớn

Doanh nhân Đỗ Minh Phú (SN 1953) bước vào thương trường từ phòng thí nghiệm. Tốt nghiệp ngành kỹ thuật vô tuyến tại Đại học Bách khoa Hà Nội, ông từng là Trưởng phòng Nghiên cứu công nghệ chế tác đá quý thuộc Viện Khoa học Vật liệu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. 

Rời con đường nghiên cứu để làm kinh tế vào đầu thập niên 1990 là một quyết định không dễ với người làm khoa học. Nhiều năm sau, ông nhìn lại bước ngoặt ấy như một phép thử với chính mình: "Nếu tôi không dám lựa chọn giữa con đường làm khoa học và kinh tế thì tôi chưa thể bước ra khỏi cái bóng của mình". 

Giai đoạn 1992–1994, ông làm Tổng giám đốc Công ty liên doanh Đá quý VIGEMTEC. Ngày 28/7/1994, ông thành lập Công ty TNHH Phát triển Công nghệ và Thương mại TTD, tiền thân của DOJI, doanh nghiệp được ghi nhận là đầu tiên đưa ruby sao Việt Nam ra thị trường quốc tế. Ông không đợi đến khi mọi điều kiện chín muồi mới xuất phát. "Đừng trông chờ một cơ hội vàng, hội tụ đủ 10 điều kiện tốt đến với mình", ông từng nói, và câu tiếp theo trở thành phương châm của cả hành trình: "Hãy mạnh dạn bước đi, nếu không đi sẽ không bao giờ đến, cứ đi sẽ thành đường".

Con mắt của nhà khoa học còn được ông mang sang thị trường hàng tiêu dùng. Gia đình ông xây dựng thương hiệu băng vệ sinh Diana từ một quan sát rất nhỏ về nhu cầu của phụ nữ Việt. Từ trang sức đến hàng tiêu dùng, ông theo đuổi một nguyên tắc giản dị: "Nếu mình có nhiều sản phẩm, người ta sẽ luôn luôn quay lại với mình". Năm 2011, gia đình ông chuyển nhượng 95% cổ phần Diana, thu về gần 200 triệu USD.

Khi đó, ông đã gần 60 tuổi, đứng sau một tập đoàn vàng bạc đá quý hàng đầu và vừa khép lại thương vụ Diana. Thay vì dừng lại, ông rẽ sang một lĩnh vực mà ông chưa từng có kinh nghiệm: ngân hàng .

Ông Phú vẫn tự nhận mình là "dân tay ngang" trở thành banker nhờ cuộc tái cơ cấu TPBank . Đầu năm 2012, Ngân hàng TMCP Tiên Phong chỉ có 34 điểm giao dịch và khoảng 700 nhân sự. Tính đến ngày 29/2/2012, ngân hàng thiếu hụt thanh khoản nghiêm trọng, lỗ lũy kế 1.360 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu gần như mất một nửa, nợ xấu khoảng 6% và có nguy cơ không đáp ứng vốn pháp định.

Năm 2012, Tập đoàn DOJI tham gia với tư cách cổ đông chiến lược cùng các cổ đông mới góp vốn thực. Ngân hàng tự tái cơ cấu theo phương án được Ngân hàng Nhà nước phê duyệt, ông Phú được bầu làm Chủ tịch HĐQT và thương hiệu TPBank ra đời. Người từng bán trang sức và hàng tiêu dùng nhìn ngân hàng bằng con mắt của người bán lẻ: "Trước khi bước chân vào lĩnh vực tài chính, chúng tôi thấy rằng hầu hết các ngân hàng chưa thực sự lấy khách hàng làm trung tâm".

Tư duy ấy được viết ngay vào phương án tái cơ cấu gửi Ngân hàng Nhà nước năm 2012, trong đó có hẳn một phần dành cho "Công nghệ". Tổng giám đốc Nguyễn Hưng sau này xác nhận, việc lấy khách hàng làm trung tâm "cũng là tư duy mà những ông chủ mới của TPBank đem tới", cùng với cách làm marketing, tổ chức kênh bán và lực lượng bán hàng học được từ ngành hàng tiêu dùng nhanh.

Những năm đầu tái cơ cấu là giai đoạn ông dồn sức nhiều nhất. Năm 2018, nhìn lại chặng đường, ông chia sẻ: "5 năm qua, tôi chưa bao giờ lên giường trước 12h đêm", và "có thể nói 75% vất vả của 5 năm qua là dành cho TPBank ". Năm 2013, ông được Thủ tướng tặng Bằng khen vì những đóng góp cho quá trình tái cơ cấu ngân hàng .

Đến tháng 6/2015, TPBank xử lý xong toàn bộ lỗ lũy kế hơn 1.670 tỷ đồng và bắt đầu có lãi thực sự. Cuối năm 2017, ông thôi làm Chủ tịch HĐQT DOJI để dồn tâm sức cho TPBank , bày tỏ yên tâm với quyết định này: "Ở DOJI, chúng tôi đã có những thế hệ kế cận có thể đảm đương việc đó". 

Từ một nhà băng lỗ lũy kế hơn nghìn tỷ đồng, TPBank nay đứng trước một cột mốc mới. Năm 2025, ngân hàng báo lãi trước thuế hợp nhất 9.203 tỷ đồng, tăng 21% và cao nhất trong lịch sử, tổng tài sản vượt 506.000 tỷ đồng. Năm 2026, TPBank đặt mục tiêu lãi trước thuế 10.300 tỷ đồng và tổng tài sản 600.000 tỷ đồng, tức lần đầu bước vào nhóm ngân hàng lãi vạn tỷ. "Ngân hàng lãi vạn tỷ là điều từ trước đến nay chúng ta chưa đưa vào trong từ điển của ngân hàng ", ông nói trước cổ đông.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2026, nửa đầu năm TPBank đạt kết quả tích cực với 4.483 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng 8,1% so với cùng kỳ, tương đương khoảng 43,5% kế hoạch năm; tổng tài sản đạt 547.664 tỷ đồng, tăng 8,25% so với đầu năm. Để cán đích vạn tỷ, nửa cuối năm ngân hàng cần mang về khoảng 5.800 tỷ đồng lợi nhuận, cao hơn khoảng 30% so với nửa đầu năm.

Trên ghế chủ tịch các ngân hàng thương mại trong nước, ông Đỗ Minh Phú (73 tuổi) là người có tuổi đời và bề dày trải nghiệm thương trường dày dặn bậc nhất. Điều thú vị là ngân hàng ông dẫn dắt lại mang một hình ảnh trẻ trung, năng động và luôn đi trước trong cuộc chơi công nghệ.

Phần "Công nghệ" trong phương án tái cơ cấu năm nào dần trở thành bản sắc của TPBank đến ngày nay. Năm 2017, ngân hàng ra mắt hệ thống giao dịch tự động LiveBank đầu tiên ở VIệt Nam. Họ cũng là một trong những ngân hàng đầu tiên cho phép khách hàng mở tài khoản hoàn toàn trên điện thoại bằng eKYC chỉ trong vài phút. Khi nhận Cờ thi đua năm 2020, ông Phú khẳng định: "Với một chiến lược đi đầu về ngân hàng số, TPBank giờ đây là một trong 10 ngân hàng lớn mạnh nhất hệ thống".

Năm 2026, khi trí tuệ nhân tạo trở thành cuộc đua mới của ngành ngân hàng , TPBank cũng nhập cuộc nhanh chóng. Theo TPBank , AI và tự động hóa đang được đưa vào toàn bộ chuỗi vận hành, từ xử lý hồ sơ tín dụng đến kiểm soát rủi ro. Số liệu ngân hàng đưa ra tại Ngày chuyển đổi số ngành ngân hàng tháng 8/2026 cho thấy hệ thống AI cảnh báo giao dịch bất thường đã phát cảnh báo với gần 52.000 giao dịch đáng ngờ, tạm chặn gần 300 tỷ đồng có nguy cơ bị lừa đảo.

Ngân hàng cũng chủ động bước vào thế giới giải trí của người trẻ, tài trợ liên tiếp hai chương trình âm nhạc "Em Xinh Say Hi" (2025) và Tinh Hà "Say Hi" (2026).

Nhìn lại hành trình của ông Phú, sự trẻ trung ấy không khó lý giải. Ông từng rời phòng thí nghiệm để kinh doanh, từng đi trước thị trường khi đưa ruby sao Việt Nam ra thế giới và xây dựng thương hiệu Diana từ một nhu cầu còn sơ khai. Tinh thần dám làm điều mới ấy tiếp tục được ông mang vào TPBank .

Bên cạnh sự táo bạo ấy, ông vẫn giữ sự thận trọng của một người buôn vàng lâu năm, đặc biệt khi hoạt động trong một ngành đòi hỏi quản trị rủi ro chặt chẽ như ngân hàng . Tại ĐHĐCĐ tháng 4/2026, khi cổ đông hỏi đâu là tài sản quan trọng nhất giữa công nghệ, dữ liệu và niềm tin, ông cho rằng công nghệ "đều có thể giải quyết bằng tiền", còn niềm tin thì khác. Với ngành ngân hàng , bản chất là kinh doanh dựa trên niềm tin của khách hàng, đó là tài sản không thể thay thế được.