Chi phí giảm, nhu cầu tăng
Phát biểu ý kiến chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, một nền kinh tế muốn tăng trưởng cao, bền vững và có khả năng bứt phá, không chỉ vận hành trên nền tảng một nguồn lực đơn nhất, càng không thể đặt toàn bộ gánh nặng phát triển lên vai Nhà nước. Do đó, yêu cầu đặt ra không đơn thuần là điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn, mà là chuyển đổi căn bản tư duy phát triển từ phân bổ nguồn lực sang kiến tạo, dẫn dắt và kích hoạt nguồn lực.
Trong giai đoạn phát triển mới, nguồn lực tài chính toàn xã hội cần hàng chục triệu tỷ đồng. Theo các chuyên gia, quy mô này cho thấy áp lực dẫn vốn rất lớn, không chỉ với hệ thống ngân hàng mà với toàn bộ khu vực ngoài Nhà nước, từ doanh nghiệp, thị trường vốn đến các dòng tiền đang nằm ngoài hệ thống tài chính chính thức.
Để giải bài toán này, bà Nguyễn Thúy Hạnh, Tổng Giám đốc Standard Chartered Việt Nam cho rằng, một trong những nhóm giải pháp huy động vốn nợ đóng vai trò đòn bẩy tài chính để triển khai nhanh chóng các dự án hạ tầng và mở rộng sản xuất là khai thác thị trường vay hợp vốn quốc tế, việc này không chỉ cung cấp vốn dài hạn mà còn giúp nâng cao hồ sơ tín dụng của Việt Nam trên bản đồ tài chính thế giới. Các khoản vay hợp vốn gắn liền với tiêu chí bền vững đang là xu hướng chủ đạo giúp tối ưu hóa chi phí vốn.
Thực tế, vay vốn quốc tế đang trở thành kênh huy động được nhiều doanh nghiệp lớn hướng đến. Vừa qua, HĐQT Vingroup đã ban hành Nghị quyết về kế hoạch phát hành trái phiếu quốc tế trị giá 350 triệu USD, với mệnh giá 200.000 USD/trái phiếu và có kỳ hạn 5 năm. Đây là loại trái phiếu "không chuyển đổi, không kèm theo chứng quyền, không có bảo đảm”, có quyền chọn nhận cổ phiếu VPL và sẽ niêm yết tại thị trường chứng khoán Vienna (Áo). Trước đó, vào cuối năm 2025, Vingroup cũng đã phát hành thành công 325 triệu USD trái phiếu quốc tế kỳ hạn 5 năm niêm yết tại Vienna với cấu trúc quyền chọn nhận cổ phiếu VPL
Ở nhóm ngân hàng , HDBank có gần 1 tỷ USD vốn xanh được rót từ các định chế quốc tế những năm qua, cũng dự kiến phát hành trái phiếu xanh quốc tế 300 triệu USD. Đây là sản phẩm hợp tác đầu tiên giữa HDBank và Sở Giao dịch Chứng khoán London, hướng đến mở đường cho hàng loạt doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn lực trên thị trường toàn cầu. Trong khi đó, VPBank vừa chính thức công bố phương án tăng vốn điều lệ bổ sung trong năm 2026, thông qua phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư nước ngoài, nâng quy mô vốn điều lệ lên hơn 106.200 tỷ đồng. Trước đó, cổ đông VIB đã thông qua kế hoạch huy động 1 tỷ USD vốn nước ngoài, bao gồm trái phiếu quốc tế nhằm đa dạng hóa nguồn vốn, giảm phụ thuộc vào thị trường trong nước và tối ưu chi phí lãi vay.
Ông Lê Quang Trung, Phó Tổng Giám đốc VIB chia sẻ, chi phí vốn quốc tế đã về mức thấp hơn và nhà phát hành có thể tiếp cận, chấp nhận chi trả. Khi thăm dò thị trường cho một thương vụ trị giá 500 triệu USD, rất nhiều định chế tài chính quốc tế ngỏ ý muốn cho vay. Với mức lãi suất cho vay USD khoảng 5,75 - 6%/năm, họ sẵn sàng giải ngân hàng tỷ USD vào Việt Nam.
Nhà đầu nhận định Việt Nam có sức hút lớn với 2 yếu tố chính. Thứ nhất là kỳ vọng thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp và lọt vào rổ chỉ số MSCI. Quan trọng hơn, kỳ vọng nâng hạng tín nhiệm quốc gia lên mức BBB sẽ là thỏi nam châm thu hút dòng vốn toàn cầu. Các nhà đầu tư đều muốn đón đầu xu hướng này. Nhờ đó, Việt Nam được hưởng mức bù rủi ro tín dụng thấp hơn thực tế. Các quốc gia như Indonesia hay Philippines rất bất ngờ khi thấy hồ sơ rủi ro của Việt Nam cao hơn nhưng chi phí vay vốn lại thấp hơn họ. Thứ hai là mục tiêu tăng trưởng GDP năng động của Việt Nam, đối với nhà đầu tư quốc tế, câu chuyện tăng trưởng là yếu tố cực kỳ quan trọng, khác biệt hoàn toàn với sự chững lại của các nước trong khu vực như Thái Lan. Việc Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao tạo ra một câu chuyện hấp dẫn, ông Lê Quang Trung khẳng định.
Có sức hút nhưng mang tính chọn lọc cao
Cùng chung nhận định này, ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB Singapore khẳng định, dòng vốn đầu tư vào thị trường vốn Việt Nam dự kiến tăng trưởng mạnh mẽ hơn. Các năm qua, do thị trường chứng khoán chưa được nâng hạng, nhà đầu tư nước ngoài vẫn coi Việt Nam là nơi đầu tư ngắn hạn, dẫn đến tình trạng rút ròng năm 2024 và 2025 khi gặp biến động tỷ giá. Tuy nhiên, khi đạt trạng thái thị trường mới nổi, tác động lên thị trường chứng khoán sẽ mang tính dài hạn và quy mô lớn hơn nhiều.
Đồng thời, Việt Nam đã thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế (VIFC), qua đó tạo sân chơi mới cho nhà đầu tư và dòng vốn gián tiếp. Mục tiêu của VIFC không phải là cạnh tranh với hệ thống tài chính hiện tại của Việt Nam, mà là thu hút các nguồn lực tài chính mới từ cả nhà đầu tư nước ngoài và trong nước. Việt Nam có cơ hội đón nhận xu hướng đa dạng hóa địa điểm đầu tư trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, tương tự cách Dubai đã nổi lên trong 10 năm qua để cạnh tranh với Hồng Kông và Singapore. Việc thành lập VIFC sẽ giúp nâng cao vị thế của thị trường tài chính Việt Nam, nâng chuẩn mực hoạt động lên mức khu vực và quốc tế. Điều này được kỳ vọng sẽ trở thành một động lực tăng trưởng mới.
Dù “cửa” gọi vốn quốc tế đang rộng hơn nhưng theo các chuyên gia, khả năng tiếp cận lại mang tính chọn lọc cao. Nhà đầu tư nước ngoài ngày càng khắt khe hơn trong việc đánh giá rủi ro tín dụng, quản trị doanh nghiệp và tính minh bạch thông tin. Thực tế cho thấy, dòng vốn chủ yếu tập trung vào các doanh nghiệp đầu ngành hoặc tổ chức tài chính có hồ sơ tín dụng rõ ràng, trong khi phần lớn doanh nghiệp còn lại vẫn phụ thuộc vào thị trường vốn trong nước. Bên cạnh đó, các yếu tố nền tảng như khuôn khổ pháp lý, cũng như độ sâu của thị trường tài chính nội địa vẫn là những điểm cần cải thiện để duy trì sức hấp dẫn trong dài hạn. Do đó, việc thu hút dòng vốn nước ngoài không phải là kết quả của những quyết định nhất thời, mà mang tính chất chiến lược dài hạn.