'Cởi trói' thủ tục NƠXH: Lần đầu phân luồng đối tượng, hợp nhất xác nhận thu nhập

Phân luồng rõ ràng các nhóm đối tượng

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư số 32/2025/TT-BXD sửa đổi, bổ sung Thông tư 05/2024/TT-BXD, đánh dấu bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính “nút thắt” lâu nay của chính sách nhà ở xã hội (NƠXH).

Trọng tâm của Thông tư 32 là sửa đổi Điều 6 và Điều 8 của Thông tư 05, qua đó phân định lại hệ thống biểu mẫu dùng để chứng minh đối tượng và xác nhận điều kiện thu nhập khi đăng ký mua, thuê mua NƠXH.

Theo đó, thay đổi lớn nhất là việc phân lại chức năng của Mẫu số 01 và bổ sung Mẫu số 01a. Mẫu số 01 (thay thế) nay chỉ áp dụng cho các nhóm đối tượng đặc thù như: người đã trả lại nhà công vụ, hộ gia đình bị thu hồi đất, học sinh, sinh viên và đặc biệt là lao động tự do (nhóm khoản 5 Điều 76 Luật Nhà ở) - những người không có hợp đồng lao động và không được cơ quan bảo hiểm xã hội chi trả lương hưu.

Việc đưa nhóm lao động tự do vào Mẫu 01 là phù hợp vì họ không có đơn vị công tác để xác nhận thu nhập , theo đó thẩm quyền xác nhận thuộc UBND cấp xã.

Trong khi đó, Mẫu số 01a (bổ sung mới) là điểm nhấn đáng chú ý khi lần đầu tiên Bộ Xây dựng thiết kế một mẫu “tích hợp 2 trong 1” - vừa xác nhận đối tượng, vừa xác nhận thu nhập . Mẫu này áp dụng cho ba nhóm phổ biến nhất: người thu nhập thấp có quan hệ lao động ; công nhân, người lao động ; và cán bộ, công chức, viên chức.

Việc dùng một mẫu duy nhất giúp người lao động chỉ cần một lần xác nhận tại doanh nghiệp hoặc cơ quan công tác, thay vì phải xin hai loại giấy tờ như trước đây. Đây được xem là cải cách thực chất, giảm tải đáng kể chi phí xã hội.

Thông tư 32 đồng thời bổ sung Khoản 2a vào Điều 8, quy định chi tiết thẩm quyền xác nhận thu nhập đối với cán bộ, công chức, viên chức đã nghỉ hưu. Theo đó, người nghỉ hưu có thể xin xác nhận tại cơ quan bảo hiểm xã hội nơi chi trả lương hưu hoặc UBND cấp xã nơi cư trú.

Việc quy định rõ trách nhiệm của từng cơ quan chấm dứt tình trạng người nghỉ hưu “đi lại lòng vòng” xin xác nhận trong thời gian qua.

Chính thức có hướng dẫn xác nhận thu nhập với lao động tự do

Cùng với việc ban hành Mẫu 01a, Thông tư 32 cũng tái cấu trúc các biểu mẫu chứng minh điều kiện thu nhập .

Cụ thể: Mẫu 01a áp dụng cho người thu nhập thấp có quan hệ lao động , công nhân, cán bộ, công chức, viên chức (khoản 5, 6, 8 Điều 76); Mẫu 04 (thay thế) dành riêng cho đối tượng thuộc lực lượng vũ trang; Mẫu 05 (thay thế) áp dụng cho nhóm lao động tự do.

Một điểm đáng chú ý là Thông tư 32 yêu cầu: nếu người đứng đơn đã kết hôn, vợ hoặc chồng cũng phải kê khai thu nhập theo mẫu tương ứng. Quy định này đảm bảo việc xét duyệt dựa trên tổng thu nhập của hộ gia đình, tránh tình trạng kê khai thiếu hoặc “lách luật”.

Ngoài ra, tất cả các biểu mẫu (01, 01a, 02, 03, 04, 05) sau khi sửa đổi đều có thời hạn sử dụng 6 tháng, giúp thông tin trong hồ sơ luôn cập nhật, sát thực tế.

Trong số các nhóm hưởng lợi lớn nhất từ Thông tư 32, lao động tự do – nhóm chiếm tỷ lệ đáng kể trong đô thị – là đối tượng được “cởi trói” nhiều nhất.

Anh Hoàng Văn Sơn (xã Thanh Trì, Hà Nội) – đang làm nghề giao hàng công nghệ cho biết, anh đang làm hồ sơ mua nhà ở xã hội nhưng vướng ở bước xác nhận thu nhập .

Theo Nghị định số 261/2025/NĐ-CP của Chính phủ (có hiệu lực từ ngày 10/10/2025), người không có hợp đồng lao động sẽ được cơ quan công an cấp xã nơi thường trú, tạm trú hoặc nơi ở hiện tại xác nhận thu nhập .

“Tuy nhiên, công an xã nói chưa có mẫu để xác nhận và cũng chưa được hướng dẫn cụ thể phải làm như thế nào. Đợi hướng dẫn cả tháng trời. Bây giờ có mẫu và hướng dẫn rõ ràng thì coi như mở đường cho anh em lao động tự do rồi”,

Nhiều lao động tự do cho biết, việc có một biểu mẫu riêng, kèm theo thẩm quyền xác nhận cụ thể, giúp quy trình trở nên minh bạch, tránh tình trạng mỗi địa phương áp dụng một kiểu, dẫn đến ách tắc hồ sơ trong thời gian dài.

Các chuyên gia cho rằng, việc ban hành mẫu 01a “tích hợp” và quy định rõ thẩm quyền xác nhận cho từng nhóm sẽ giúp tiết kiệm thời gian, giảm đáng kể chi phí hành chính, đồng thời tăng tính thống nhất trong triển khai chính sách NƠXH trên toàn quốc.

Chi tiết Thông tư 32/2025/TT-BXD xem tại đây.