“Con dao thuế quan” có làm ông Trump đứt tay?

Thâm hụt thương mại không giảm

Báo cáo mới đây của Viện Kinh tế Đức IW được Reuters trích dẫn cho biết, chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump thất bại trong việc giảm thiểu thâm hụt thương mại.

Thâm hụt thương mại của Mỹ đã lên tới mức 130 tỷ USD trong tháng 8/2026, cao hơn so với cùng kỳ hai năm trước.

Tuy nhiên, mức độ thâm hụt thương mại của Mỹ với các thị trường nhập khẩu đã thay đổi. Thâm hụt thương mại với Liên minh Châu Âu giảm từ 20% vào tháng 8 năm 2024 xuống còn 7% năm nay. Cùng kỳ, mức độ thâm hụt thương mại với Trung Quốc giảm từ 29% xuống còn 14%.

Số liệu công bố ngày 28/10/2026 (giờ địa phương) của Bộ Thương mại Mỹ làm đậm nét hơn bức tranh nhiều màu tối này. Theo đó, thâm hụt thương mại hàng hóa trong tháng 9 tăng 2,1%, tương đương 2,8 tỷ USD, lên mức 134,9 tỷ USD, cao nhất kể từ tháng 3/2025 và vượt dự báo 130,2 tỷ USD của các chuyên gia kinh tế.

Trong khi đó, số liệu của Cục Thống kê Dân số Mỹ (Census Bureau) cho thấy kim ngạch nhập khẩu hàng hóa trong tháng 9 tăng 2,4%, tương đương 8,1 tỷ USD, lên mức kỷ lục 344,1 tỷ USD.

Các thống kê cho thấy, cơ cấu nhập khẩu hàng hoá vốn, chủ yếu là máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất, tăng 7,5% so với tháng trước và tăng tới 77,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Điều này được giải thích là do làn sóng đầu tư mạnh mẽ của các tập đoàn công nghệ Mỹ vào trung tâm dữ liệu, hệ thống máy chủ và các thiết bị phục vụ phát triển AI.

Dù vậy, thông tin từ báo cáo của Viện Kinh tế Đức cho thấy, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Mỹ đã giảm 8,2%, xuống còn 248 tỷ USD vào năm 2025 – thấp hơn 18% so với mức trung bình giai đoạn 2015–2024. Dòng sản xuất chưa trở lại nước Mỹ một cách mạnh mẽ như ông Trump đã mong muốn và sẽ phải cân nhắc rất nhiều trước khi cất lời ngợi khen, nước Mỹ đã vĩ đại trở lại.

Thế khó của ông Donald Trump

Khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew thực hiện từ ngày 28/9/2026 đến 4/10/2026 cho thấy 84% cử tri đã đăng ký đánh giá kinh tế là vấn đề rất quan trọng đối với quyết định bỏ phiếu. Với nhóm ủng hộ đảng Dân chủ, tỷ lệ này là 88%. Với nhóm ủng hộ Đảng Cộng hoà, tỷ lệ này là 82%.

Không chỉ vấn đề riêng vấn đề thâm hụt thương mại, nhiều thông tin không thực sự khả quan khác về nền kinh tế Mỹ được dự đoán sẽ gây ra những bất lợi với ông Donald Trump trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Theo tờ The Hill, giá dầu diesel trung bình tại Mỹ ngày 23/10/2026 ở mức 6,28 USD/gallon, tăng gần 69% so với mức 3,72 USD/gallon hồi tháng 2/2026, trước thời điểm Mỹ tiến hành các cuộc tấn công Iran.

Giá dầu Brent đạt khoảng 116 USD/thùng, trong khi dầu WTI ở mức 103 USD/thùng. So với mức bình quân năm 2025, tại thời điểm này, giá nhiên liệu này đã tăng khoảng 60%. Giá tăng kéo theo chi phí vận tải, sản xuất nông nghiệp và thực phẩm gia tăng.

Người dân Mỹ cũng ngày càng khó khăn trong tiếp cận nhà ở bởi lãi suất thế chấp cố định kỳ hạn 30 năm ở mức 7,32%. Tờ The Hill cho biết, số giao dịch nhà chờ hoàn tất trong tháng 9 giảm 7,3% so với tháng trước và giảm 11,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Ở tầm vĩ mô, nợ công do công chúng nắm giữ của Mỹ đạt 32.200 tỷ USD vào cuối tháng 9/2026, tương đương 100,03% GDP trong năm tài khoá 2026. Đây là lần đầu tiên tỷ lệ nợ công trên GDP của Mỹ chạm ngưỡng 100% vào cuối một năm tài khóa kể từ năm 1946. Thâm hụt ngân sách liên bang năm tài khóa 2026 lên tới gần 2.000 tỷ USD, tương đương 6,2% GDP.

Vào tháng 8/2026, nợ công Mỹ đã vượt mốc 40.000 tỷ USD. Với gánh nợ này, mỗi ngày, Mỹ phải trả lãi hơn 3 tỷ USD, tương ứng khoảng 96,3 tỷ USD đến hơn 110 tỷ USD một tháng.

Tại thời điểm hiện tại, nhiều người đang đặt ra câu hỏi, "phép thử kinh tế" liệu có định hình hình lại cấu trúc quyền lực trong nhiệm kỳ Donald Trump 2.0? Và ông Trump, với nhiều quyết sách kinh tế bị đánh giá là cực đoan có phải nếm trải bài học cay đắng "chơi dao đứt tay"?